Literarishe bleter · 1934-03-16 · 11 (16.3.1934) · p. Seite 165

זײם 165 ייטערארישע בלעטער נומ. 11 (514) אויער, אז ״לאמיר נישט באהאלטן אונזער פעםימיזם - ײדן האבן ליב אסימילאציע, לעבן זיך אין איר גוט אץ באקװעם אויס׳. װאלט איך געהאלטן מיט טשערניכאװן, װאלט איך זיי געוװנשן אינוטן שליט־װעגס. אויב .די ײדן' םילן זיך וױרקלעך גוט אין באקװעם אין דער אסימילאביע׳, איז געזונטערהייט! איך װאלט געװען דער לעצטער, װאס װאלט זיי געהאלטן בײ די פאלעס. אבער סונװאנען ווײסטיעס י. טשערניכאװ אויף זיכער, אז אין ראטנםארבאנד װעלן די יידן גײן צו דער אסיםילאציע, וױ צום טאנץ, נישט געקוקמ דערויף, װאס אין אסך לענדער םארט מען שוין צוריק פונם אסימילאציע־יאריד, און אין אײניקע לענ■ דער װערן אםילו אנגעװענדעט בארבארישע סיטלען, כדי ארוים. צורײםן מיטן װארצל די אסימילאציע-אידעע פון די הערצער און די סוחות? צי װעלן די יידן אין ראטנםארבאנד בלייבן בלינד און טויב צו דעם איעמען, װאס קומט פאר פאר אונזערע אויגן און זײ װעלן זיך דערפון גאר קײן מוסר ניישט אראפנעמען? צי גלויבם י. טשערניכאװ באמת אין פזמון, אז .די געשיכטע לערנט אונז נאר דאס, אז זי לערנט אונז גאר נישט׳? און פון דער אנדערער זײט - פארװאם איז י. טשערניכאװ אװי איבער• צײגט, אז די םעלקער, צװיישן װעלכע ם׳קומט אויס די ײדן צו לעבן אין ראטנםארבאנד, װעלן ברײט עםענען זײערע ארעמס פאר די ײדישע אסימילאנטן? צי האט דען די צארישע י הער־ שאפט נישט איבערנע׳אזן אין פרס פיון ײדן־האם און יידן־העצע א פארשאלטענע ירושה, מיט װעלכער מ׳װעט נאך האבן צו זינגען און צו זיאגן אין משך םון לאנגע יארן? אביער י. טשערניכאװ װײזט אירויס די נטיה צו באציען זיך מיט ביטול צו פאקטן, װאס פאםן זיך נישט אריין אין זיין טע- טעאריע (.דעםטא שליממער פיר זיע'>. ער דרייט זיך ארום צװישן די'געשיכטלעכעיתקופות, װי א דאקטאר צװישן זײנע פאציענטן, און שטעיט דיאגנאזן און פואננאזן, װעלכע ער האלט נישט פאר נויטיק צו באגרינדן. אט גיט ער זיך א זאג, אזוי זיך םארבײגייענ־ דיק, אז צוריק מיט 150 יאר איז די קלאסן-דיםערענצירונג בײ יידן געװען נישט נאר לפי־ערכדי ק... נאר אויך אבםאלוט א העכערע, װי אין דער איצטיקער צײט׳ (אונטערגעשטראכן דורך אים>. אזעלכע פאראדאקסאלע באהײפטונגען מוזן אומבאדינגט באגרינדעט װערן דװך היםטארישע מאטעריאלן און םטאטיסטישע דאטן. י. טשערניכאװ זארגט װעגן דעם נישט. דאקעגן יעקב לעשטשינםקי, װעלכער האט יא געפארשט די געהעריקע מאטערי־ אלן און דאטן, איז געקומען פונקט צו פארקערטע אויספירן, אבער י. טשערניכאװ איז - מ׳װייסט נישט םארװאס - מבםל די דאזיקע אויסםירן, הגם ער מאכט די טיפםטע רעװעראנסן פאר יעקב לעשטשינםקין. זאל אבער זײן, אז י• טשערניכןןװ איז גערעכט, אז דער אביעקטיװער גאננ פון דער ײדישער געשיכטע פירט אײן טײל סונם יידישן פאלק צו סאציאלער דעגראדאציע, און א צװייטן טײל - צו אסימיילאציע. יאיז װאס בלײבט אבער צו טון יענע, װאס שטייען איגמיטן צװישן ביידע מחנות, װעלכע װערן געטריבן צוים םאציאלן אפגרונט אדער צום אםימילאציע-שטראם? ,מיר מוזן — מיינט יי. טשערניכאװ - אין טיפן גייסטיקן אומרו זוכן אן אויסװענ און א ױעג אין דער גרויסער װעלט׳. װאם פארא װעג דארף געזוכט װערן? אין װעלכער ריכטונג דארף ער געזוכט װערן? און װאס װעט בכלל ארויסקומען פונם זוכן, אויב דער גזר-דין פון דער געשיכטע איז שוין אנגעשריבן און אונטערגע־ שריבןל- אויף די אלע סראגן גיט י. טשערניכאװ קײן שום ענט- פעד נישט. גישט מער, ער פארזיכערט אונז קאטעגאריש, אז ,אויב די ישועה װעט אמאל קומען, װעט איר קװאל זײן אין .פעסעמיםטישן זוכן׳ און דערפאר טאקע שטײט ער .האנט בײ' האנט מיט יעקב לעשטשינסקי צום שוץ פון פעסימיזם׳. דאס זענען אבער אלץ דערקלערוגגען, װעלכע ס׳לאזט זיך נישט דייספוטירן. זיי שםאמען םון נלויבן און בטחון, װעלכע נישט יעדעי־ פארמאגט אין דער זעלבער מאס און קראםט. צי איז אבער אן עםקי םאר געזעלשאפטלעכע און פאליטישע טוער זיך םארדבקהן אין זייער פעסעמיזם, ױי ס׳נעמט זיך איבער מיט איר עלע• גאנטן מרױער-טואלעט א יונגע אלמנה, װאס שטייט אין שדוכים,- אט דערין בין איך שטארק םסוםק. דער פינסטערניש פונם טונעל זאל מיט אימפעט ארויסרייסן זיך א צוג, א לויכטנדער, װאס םירט מיכ זיך א פרײלעכע בשורה װעגן א באלדיקער גאולהי אדרבא, איך האב מרה-שחורהדיק מורא, אז אין די נאענסטע יארן זאל נאךיזײן ביטערער און :•ינסטערער װי איצט. אבער ײאס ס׳טײלט מיך אפ םון די פעםימיםטן פון י. סשערנייכאװם שנייט, איז דאס, װאס איך האב נישם פארגעסן א קוק צו מיון, װיפיל ם׳האלטידער זייגער פוןידער געשיכטע. איך פארגעס נישט, אז די גארע ױעלט לעבט אויך איבער א גװאלדיקן קריזיס, װאס אזעלכער איז נאך נישם געװען, אז אחוץ דער םאר־ ארעמטער יידישער באםעלקערונג. לעבן צענדליקער מיליאנען אר• ־עטער, פויערן און קלײנבירנער אין דחקות און דאגות פאר א טרוקן שטיקל ברויט, פאר א פאר פארלאטעטע שיך, פאר א דאך איבערן קאפ וכדומה. און אויב אין געוױסע קרײזן רעדט מען בײ אונז פארזארגט װעגן קױם־האומה, װאלט מען מיטן זעלבן גרונם געקאנטירעדן װעגן קױם-הװעלט, וױייל די װעלט קען שוין מער נישם י עקזיסטירן אין די באדינגונגען פון דער איצטיקער װירטשאפטלעכער און פאליטישער ארדנונג. איך בין אבער, פרײנט טשערניכאװ, א סאציאליסט און יאיך גלויב, אז די װעלט װעט זיך ארויפשלאגן אויף א װעג, אויף װעלכן ם׳װעלן אויסגעמיטן װערן עלנט און נויט, רשעות און האם, און דאן װעט אויך די ײדישע באפעלקערונג אין דער אדער יענער םארם אויפנעריכט װערן. אט איז דאך י. טשערניכאוו מודה, אז .אין ראםנפארבאנד האט דער סאציאיליזם דערהאלטין זײן הבטחה און געםונען דעם װעג צו לעזן דאם סאציאל-עקאנאמישע פראבלעם פון ײדן׳. איז אויב אין ראטנפארבאנד האט' ידער סאציאליזם געצאלט זײנע װעקסלען, װאס זענען ארויםנעגעבן געװארן אין באצוג צום ײדישן סאציאל-עקאניאמישן פראבלעם, װעט עריזיכער אויך אין אנדערע לענדער זיי נישט לאזן גיין צום פראטעסט. אבער י. טשערניכאװן לאזט נישט רויק שלאפן אן אנדער מכשול. ער האט אויםגעגראבן אן ארטיקל, װעלכן לענין האט געשריבן מיט 30 יאר צוריק, אין װעלכן ער קומט צום אויספייר, אז ,די אידעע פוןי א ײדישער נאציע איז סותר די אינטערעסן פון דעם יידישן פראלעטאריאט, שאפנדיק אין איר דירעקט און אומדירעקט א סיינטלעכע שטימונג בנוגע דער אסימילאציע, א ,נעטא׳-שטימונג׳. איז מילאבכן? צי איז עס א נײעס, אז אין אסך קארדינאלע פראגן האט לענין געביטן זײן פראגראם און טאקטיקל לײענט די פראטאקאלן פונם צװײטן צוזאמענפאר פון דער רוסלענדישער םאציאל-דעמאקראטיע ופארגעקומען אין יאר 1903> און איר װעטי זען, חי ילענין איז שיארף ארויסגעטראיטן קענן דער פאדערונג פון טעויטאריאלער אויטאנאמיע און האם אפילו פארלאננט, אז פונם פראנראם-פראיעקט זאל געשטראכן װערן די פאדערוננ פון זעלבסט-פארװאלטונג-רעכט פאר גרעםערע טעריטאריעס פונם פילשפראכיקן רוסלאנד. לענין איז אויך געװען אײנעריפון די רעדאקטארן םון ,איסקרא׳, װען די לעצמע האט מיט דער גאנצער קראפט אונטערגעשטראכן, אז ,ם׳איז נישט קיין עםק פארן פראלעטאריאט צו פראפאגאנדירן אויטאנאמיע אוןםע• דעראליזם״. װיאם איז אבער געװיען דער סוף? גראידע סעדערא• ליזם און אויטאנאמיזם יזענען געװארן די גרונט-יםודות פון דער ראטן־מלוכה און די עיקרים פון דער קאמוניסטישער פראגראם, און זאל װער אין ראטנסארבאנד פרװוןיאיצט לײקענען איין זײ, װעט ער דערםאר קיין קניפ אין בעקל נישט באקומען. אויך ביי דער אנראר-רעװאלוציע האט לענין זיך באנוצט מיט אייניקע עס-ערישע לאזונגען, אויף װעלכע ער פלעגט פריער אנפאלן מיט דער גאנצער״קראםט פון זײן אויסגעשפראכענער אינדיװיידואליטעם. דאם אלץ באװײזט נאר, אז םונם רעדאקציע־צימער פון ,איםקרא׳ אין גענף אין יאר 1903 ביזן רעגירונגס־קאבינעט אין פעטערבורג אין יאר 1917 נאך דער אקטאבער-רעװאלוציע איז געװען א היפשער מהלך, און אז ידער גאע םוין דער רעויואלוציע אין יאטנפארבאנד האט געצװונגען לענינען ראדיקאל צו ענדערן אײ־ ניקע םון זײנע אײגענע גענפער אבסטראקטע הנחות. אבער י. טשערניכאװ וױל אונז אײנרעדן, אז גראדע אין דער יידן-םראגע װאלט לעינין פארבליבן בײ זײן שטאנדפונקט פון יאר 1903 און ער װאלט דאך געבליבן גערעכט, הגם די ראטן-פאליטיק איז אין דער דאזיקער םראגע אװעקגעגאנגען מיט א פארקערטן װענ אין דער רייכטונג פון ,טעריטאריאל-אויטאנאמער לעזונג פון דעם ײדישן פראבלעם׳. י. טשערניכאװ רוייםט אונז אײן א סוד אין