Literarishe bleter · 1934-03-16 · 11 (16.3.1934) · p. Seite 164

ליטערא־יםע בלעםער נוס. 11 (514) וײט 164 ראטן. ראס אין נישט ריכטיק. איך בין קײנמאל נישט געװען קײן טעריטאריאליםט אין ס׳סישן זין פונם דאזיקן באגריף. י. טשערניכאװ װייסט עס נישט םון היינט אן. מײן שטעלונג צום טעריטאריאליזם האב איך אמאל אויספירלעך סארמולירט אין א ספעציעלן פארטראנ, זואס ס׳איז מיד אויסנעקומען צו האלםן אויף דער קאנפערענץ פון די סײמאװצעם אין מאסקװע אין יאר 1917, און נישט דא איו דאם ארט איבערצוחורן דאס, װאס איך האב דאן געזאגט. איך האב אבער פארטײדיקט מײן טעריטאריאליסטישן שטאנדפונקט נישט ערגעץ אנדערשיװ, נאר דװקא אין דער בונ־ דיסטישער ״פאלקסצייטונג׳•). אויך אין מיין דיסקוסיע מיט בן■ אדירן האב איך אונטערגעשטראכן,אז ״זאל זיך אײנגעבן ארויס־ ציען אויפן טעריטןןריאליסטישן סקעלעט בלוט און פלייש, דאן קען דער טעריטאריאליזס װערן א לאזונג םאר א מאסן-באװעגונג׳. הע ״ליט. בלעטער׳ נומ. (499> 48>' הײסט עס, אז ס׳איז בײ מיר נישט קײן פראגע פון פי־ינציפ, נאר פון רעאלער מעגלעכקײט. װען און װו האב איך עפעם אנדערש געזאגט? צי האט דען דער ערשטער נוםער ״װאזראזשדעניע׳ אנדערש פארמולירט דעם שטאנדפונקט פון די סײמאװצעס אין דער פראגע װעגן דער פארװירקלעכוננ פונם טעריטאריאליזם, װען ער האס געשריבן, אז די דאזיקע פארװירקלעכונג װעט פארקומען ״דארט און דאן, װו און װען דאס װעט זיך ארויסװײזן'פאר מעגלעךי׳ז י. טשערניכאװ פרעגט זיך אויך נאך ״אויף װעלכער שטול זיץ איך׳, צי האב איך זיך נישט אמאל ארײנגעזעצט אין א בוגדישער שטול? ס׳װאלט געװיס נישטיגעװען פאר םיר חלילה קײן אומכבוד, װען דאם װאלט געשען. אויב אבער איך האב עס נישט געטון, האבן מיך דערפון אפגעהאלטןי רײן-פרינציפיעלע מאטױון. מײן קריטישע שטעלונג צו דער נאציאנאלער פראנראם, װי אויך צו דער אלנעמײנער פאליטישער פל״אטפארם פון ״״בונד׳, האב איך אין זײן צײט סארמולירט אין םיינע אר״טיקלען אין דעם בונדיסטישן חודש־זשורנאל״ ״נײע צײט׳ (אפריל-העפט 1928> און אין דצר אמעריקאנער ״צוקונפם׳ (יולי-העפט 1932>, און ס׳איז נישט מײן שולד, װאס י. טשערניכאװ, װעלכער האט געהאלטן פאר נויםיק צו ברענגען פאר דער עפנטלעכקײט די״ סראנע װענן מיין פאליטישער עװאלוציע, האט נישט געפונען פאר מעגלעך זיך צו באקענען מיט די״ אויטענטי״שע מאטעריאלן, װאס זענען נוגע דער דאזיקער פראנע. נאר אויב ס׳איז שוין יא נעקומען צו רײד, לאמיך אויך װיסן, אויף װאס פארא שטול זיצם איצט י. םשער־ ניכאװ - אויף א פאלקיסטישער, פועלי־ציוניםטישער, אדער ם׳סי• שער? און אויב אויף א ם׳סישער - איז מיטן םאציאל״יזם צי אן אים? מיטי טעריטאריאליזם ונישט צו פארבײטן ״מיטן ציוניזם!״>, צי אן אים? איבעריקנס, איז זיך שװער פארצושטעלן אן עכטע ם׳םישע קאנצעפציע אן טעריטאריאליזם. זי װאלט אויםגעזען, װי אן אויסגעלעדיקטער 'הארבל, ״פון װעלכן ס׳א״יז אויסגעטרײסלט געװארן די לעבעדיקע האנט. 11 אכטימיוס און פעסימיו□ איך װײס נישט פארװאס און פארװען, נאר י. טשערניכאװ װיל אומבאדינגט מיר אנבינדן די ראלע פון אן אפטימיסט. ס׳װײיזט אויס, אז אין באשטימםע קרײזן װ״ערט באטראכט אלס אפטימיסט יעדער איינער, װאם גײט נישט ארום מיט טרערן-פארלאפענע אויגן און קלאגט ניעט אויף חורבן־האומה. איך קאן אבער', צום באדויערן, נישט טון י. טשערניכאװן די םובה און שפילן די ראלע פון אן אפטימיסט, הגם זײנע רעפליקעס זענען באשטימט פאר פערסאנא״זשן, װאס ״האבן לוםט צו זיגנגען אלטע זמירות, װען די ערד טרײסלט זיך אונטער די פיס׳. פון מײנע דיסקוםיע־אר■ טיקלען, װעלכע י. טשערניכאװ דערמאנט, װאלם ער געקאנם זען (אויב ער װאלט נאר געװאל"ט>, אז א״יך וױיס באגלײך מיט אים, אז ״די ערד״ טרייםלט זיך ביי אונז אונטער די פיס׳, איך װיים, אז מיר זענען ארײנגעטרעמן אין א םינסטערער תקוםה, און איך בין גאר נישט אזוי אפטימיסטיש, איך זאל ארויסקוקן, אז פון •) זע נלײן *רסיקי *ין דער .נײער סןיקםזײכוננ־ נומ• 12 *1927. די רעדאקעיע ה$ס אין # ספמיעלער גןןםפרקינג, פןןרעעײ• זיך, איגסזגר״ געשסרןכן, אז זי איז מיס םײנע אריססירן ניעס מסנים. ם; ז. עם נישם פאר אזא גרויסער מעלה, װעלכע מוז אומבאדיגגט אויסגעקריצט װערען מיט גאלדענע אותיות אויף מיין מצכה, אבער װען י. טשערניכאװ האלט עס דװקא פאר א חםרון, װען ער זאגט אפן ארויס זי״ינע ם־מפאטיעס פאר רעוױזיעס, איז זאל מיר דערלויבט זײן אים צו פרעגן, װיפיל רעװיזיעם האט ער שוין אלײן דורכגעמאכט, און װאס איז פון זײ ארויסגעקומען. די געשיכטע פון זײנע רעװיזיעס איז אויף אזוי פיל כאראקטערים־ טיש פאר די אידעישע מאנדלונגען פין א געװיסן טייד פון דער ײדישער אינטעליגענץ. אז ס׳איז כדאי ביי א געלעגנהײט זײ בקיגור צו דערמאנען. י. סשערניכאװ איז, װי באקאנט, געװען א פארברענטער ס׳ס־אװעץ. אין יאר 1906 (אדער 1907) האט ער פארעפנטלעכט א בר"א־;ור, אין 'װעלכער ער גיט אן באװײזן, אז די גאנצע קאנצעפציע און פראגראם פון די סײמאמצעס זענען רעאקציאנער, אםימילאטאריש, אוטאפיסטיש, אנטי־םאציאליסטיש וכדומה. בא• זונדער האט ער זיך געריסן דעם פעלץ, װאם די סײמאװצעס זענען לויט״ זײן אנזיכט נישט קײן הונדערט-פראצענטיקע מארק־ סיסטן. אבער אין' א יאר 10 ארום נאכדעם, װי״ די בראשור איז םארעפנטלעכט געװארן״, איז י. טשערניכאװ געװארן אײנער פון די גרינדער פון דער יידישער פאלקם־פארטיי, װעלכע האט אנ■ גענומען די אויםגעלאכטע פראגראם-מינימום פון די סײמאװצעס כמעט אן ענדערוננען, זי האט זיך נאר אפגעזאגט, פאר״שטײט זיך, פו״נם סאציאליזם און אויך פונם מעריט״אריאליזם. פון בײדע סאמעכן פון ״ם׳ס - םאציאליםטן־סיאניסטן (״טעריטאריאליסטן) - האט י. טשערניכאװ קײן אײנעם נישט ארײנגעבראכט אין דער פראגראם פון דער פאלקם-פארטיי, און געװיס נישט משום היםח- הדעת, נישט װייל ער האט די ס׳סישע שיטה פונם קאפ אראפ■ געלאזט, נאר זי פונם״קאפ ארויסגעװארפן, אלם איבע־ ריקן אידעישן באלאסט. אויך אין פוילן האט י. טשערניכאװ א סך יארן זיך גע־ פארעט מיט דער פאלקס״פארטיי, ביז זי״ איז ערגעץ פארשװונדן געװארן, און קיינער װײס נישס, װוהין זי איז אהינגעקומען. לעצטנס האט י. טשערניכאװ געםאכט א באזוך אין פאלעסטינע, און זיינע "ארטיקלען, װאם ער האט אין צוזאמענהאנג סיט זיין באזוך פארעפנטלעכט אין ״הײנט׳, האבן בײ אלעמען געלאזן דעם איינדרוק, אז ער האט זיך אידעיש דערנענטערט צו די רעכטע פועלי־צױן, אז ער האלט שוין אין דער האנט די קליאמ■ קע פון דער טיר צו די פוצלי-ציון, און אטא־ןןט װעמ ער עפענען די טיר און װעט אהין ארײנקומען, װי אן אײנענער מענטש. זײן לעצטער ארטיקל אבער ״צו שוץ פון פעסימיזם׳ באדײט װידער א קער צוריק צום ס׳סיזם, צו דער אלטער ״הײם״. דאס אלץ האט דאך נישט אפגעשלאגן בײ י. טשערניכאװן דעם חש״ק צו רעװיזיעס, אדרבא, ער װארפט מיר אוים מײן צו• ריקגעהאלטנקייט פין רעװיזיאניסטישע עקספערימענטן. איך װעל א פרעג טון בײ י. טשערניכאװן: װאס װאלט שוין געװען, װען איך װאלט אויך זיך געדרײט, װי א װעװרוק״ אין א ראד, און זיך םוף-כל-םוף אומגעקערט צום אויסגאנג-פונקט? צי װאלם עפעס ארויסגעקומען םיר אדער די, װעלכע איך װאלט געשלעפט נאך זיך אויף מײנע װאנדלונגען. װען נאך אנדע״רהאלבן צענדליק״ יאר בלאנדזשענישן אויף פאר־ שידענע װעגן װאלטן מיר זיך צוריקגעקערט אין ערשטן גלגול, צוריקגעקערט מי״ט ליידיקע הענט, נישט בא־ײכערט סיט קײן נייע אידייען און נישט באגייסטערט מיט קיין גײע אידעאלן? רונד־רײזעס זענען בכלל אן אננענעמענע זאך, װען זײ װערן גע־ מאכט אויף דער יבשה, אויפן ים אדער אין דער לופטן, אבער אויפן אידעאלאגישן נעביט זענען זיי זינלאז, װען זײ װערן אונ- טערגענימען'א״לס צװעק, און פרוכטלאז, - װען זײ קומען אלס רעזולטאט. איך מוז גאנץ בקיצור זיך אפשטעלן נאך אויף צװיי בא־ מערקונגען םון י. טשערניכאװן, כדי ענדלעך״ אפפטרן די פער• םאנאלע פראגן, װעלכע איך האב אין םשך פון דער דיםקוםיע אויסגעםיטן, און װעלכע איך װאלט איצש אויך נישט בארירט, װען איך זאל גישט זײן דערצו א״ויפגעפאדערס. י. טשערניכאװ באשולדיקט מיך, ״אז איך בין באגאננען א םעלשונגי לגבי דעם טעריטאריאליזם, אז איך ואל אים האבן פא־