Literarishe bleter · 1934-03-09 · 10 (9.3.1934) · p. Seite 151

זײס. 1$1 ^יטערארישע בלעטער ניס. 10 (513) מעסט זיך דער דלות און קנײכשט זיך געדילדיק י אין שמײכלס: רב קרובז כ׳בין אםור נישט שילדיק! מיר דיכט: יעדעס מאל, װען די םארקויפםס א קישעלע, הויב איך מיך אונטער, אין ײאקס העכער אביסעלע... ■ װאפ טיט חײם׳ױנה? — םארקאשערט ער די פאלעס, ׳ ארײנגקלײגט אין זײן דלות א בינטל טויםע קללות, י ״ * געכאפט ןן שײט האלץ פון דעד הײצנדיקער הדובע׳. אז ברענען זאלססו דלות אינאײנעם םיט דער שטובי נו? איז דאס שטיבעלע דאס קלײנס אװעק מיטן פײעד. און דא הויבט זיך אן א מעשה גאר א נײע: אז םען קאן נישט אנטלויםן םון דעם, װאס איז באשערם ז האט דאס הרובע הײזל צו רב אברהמען געהערט. און אינמיטן א מיםװאך, פארשװיצט און פארפראצעװעט, האס דער נגיד נעצײלט די ממהקים םון אסעקויאציע, און געחשבונט, געפלאנעװעס שכעלן א מויער — ןוז מען שמועסט: עם גײט, איז דורך טיר און דורך טויער: און א ײד חײם-ױנה מיט זיץ וןייב רױוע־עסל םיט א כתב םונם רב האבן זיך אחעקגעלאזט בעטלען און מיט זײ זײער דלות - אין מזנדן געהאקטע — א מצװה אויף איםן איז דאך מיטגעלאםן א נאקעטער: אז-לאגג, וױ דער י-דישער גלות אלײן — פארנעמט דך א קבצן א העמד אים צו נײען. נאר הערם! זזײם־ױנה סײנט נזןרנישט צו שפאסן. א לײטער געשטעלט אויף צו מעסטן אין באםן, א ישוב געהאט מיט זײן װײב רױוע־עסל אק שלעפט םוצאי־ױם־םוב די קישן םץ בעט. - פאראן נאך א צװײסער — א לױב צו זײן נאסען!... װוהין סאקע שלעפט ער אים? צו רב אברהםען. פארקויפט אץ געקויםט אכצן אײלן קארטון. באסטעלט פאר זײן דלות א העמדל דערםון. וי לעע סונם העמד חײם׳ױנה בארעכנס, די חרפה זאל נאר אין די אויגן נישם שטעכן. א סוחר א ײד, דער בעל-חשבון איז גרוים! דער דלות מעסט אן — איז די תרפה אין דרויםן. פארגײט חײם־יונהן אין דער זיבעטער ריפ. ער זעט: ם׳אױ קײן אנדערע עצה געבליבן, צו שלעפן צו אברהמען דאם קישעלע דאם קלײנעם — אבי נישט צו האבן דעם דלות אין שכינותי. געטראכט און געטון. און מען שטוקעװעט פאםן. דאס העמדל אױ וױדער שוין גרײט אױף צום פאסן• אזא, טרײםענער דלות, אז נכפה זאל אים צאפלען: דאם העמדל איז וױדער אים קירצלעך א קאפעלע ו זיעלינזז בטקטר / 07*ד״שע עדואדד פאגדיצמי (גבבװרן ארן $רסס ארן 1897, געשסארבן ארן סאסקהע דעס 16־ם/ פעבלזזזד 1934) באגריצקי האט געהערט צו דעם דור איגטעליגענסן, װעלכע האבן — םץ דער ערשטער מינוט אן ױך געשטעלט אין דער שפיץ סץ די קעמםער םאר דעם #אציאליזם. און װעלכע זענען גרײם געװען אפצושטעמפלען מיט בליט יעדן זײער, אםילו סאמע״פאטעםישן לאזוננ. באנריצקי האט פײנט געהאט דעם קלײנבירגער מיט אלע פיברען פון זײן נשמה. ער איז ארױסגעטרעטן קעגן אים מיט דער סארביםנקײט פץ א מענטש, װעלכער האט אױף אײגענער הױס געפילט זיין גאנצן עקל און נישטיקײט. ארויסרײסנדיק זיך פונם םאמע תהום סון מענטשלעכער נויט אץ םינסטערקייט, האט זיך באגריצקי אינגאנצן ארײננעװארםן אין דעם קאםף• געוױרבל, און מיט לײב אץ לעבן צוגעשטאנען צו דער נייער קאלעקטיװער ארדנוננ. בעת דער בירגער-קריג איז באגריצקי געװען אין ,דער רויטער ארםײ און אין די שפעטערדיקע יארן איז ער עקשנות• דיק געשטאנען אויף דער װאך םון די דעראבערונגען סון דער רעװאלוציע. די נרעסטע זארנ איז •געװען בײ יאים ד,י זארג װעגן דער םאװעטישער ליטעראטור. זעלםן-װער האט אזוי טיף געפילט שײנקײם און אזוי ארגאניש רעאגירס אויף קונםס-װערק װי באגריצקי. ליקעראטור איז בײ אים געװען טאג-מעגלעך ברוים; א גוט בוך האט געקענט אים גליקלעך מאכן אין א שלעכם בוך—אים פארסמען דאס לעבן. , דער נאך ױנגער דיכטער איז געװען' אינגאנצן גרוי, - א- שסימע האט ער י געהאט ־א װײטע און דערדדיקטע. די- לאנגי אײנער פץ די אנגעזעענסםע םאװעטישע קריטיקער, ק. :שעלינםקי, שרײבט אזוי װעגן ע. באגריצקי: ,נאך םאיאקאװ• שקין איז דער םויט פון באגריצקי די גרעסטע אבידה םון דעד סאװעסישעד ליטעראםור םאר די לעצטע יארן. באגריצקי איז נעשטארבן ױנג, קוים 37 יאר אלט. םריצײטיקער טויט איז, משםעות, דער גורל פון פאעטן: זײ זענען צו-עמפינדלעך ײן צו״וױיניק װידערשםאנדפעיק; אפשר דערפאר, װאס זייער גײסטיקע װיברירונג איז שארפער און נעענטער צום הארץ״. באגריצקי איז געבוירן געװארן אץ דער נרויער דחקות• אשמאספער פון יידישן קליינבירגערטום. קיץ ליכט-שמראל האט ניבט באלויכטן זײן קינדהײט. םארן םויט האט דער דיכטער נעזאנט צו דער דאקטארין, װאם איז געשםאנען בײ דץ בעט: ,סאר א גוטער פנים בײ אײך! איר האט געװיס געהאט א ניטע קינדהײט. פאר םײנע אויגן שסײט איצט מײן גאנץ פאר• נאנגן יעבן, אבער איך קאן םיך נישם דערםאנען אפילו אן אי'1 גליקלעכער רגע פון מײן קינדהייט״. אץ װירקלעך: די מלתםה האט אװעקגערויבט זײן גאנצע יוגנט, און דערנאך האט אים די קרענק אװעקגעלעגט. באגריצקי איז געשםארבן נישט נאר אין סאמע אויםבלי םץ זײן לעבן. נאך מער: אין סאמע םאנאנדערװוקם פון זײן טאלענט. דער פריצײטיקער, אכזריותדיקער טויט האט' צונענומען בײ דער םאמיליע א מאן און םאטער, און בײ די חברים און נײ דער טאװעטישער ליטעראטור - דעם םאםע-לײדנשאםטלעכן קעמפער פאר דער רעװאלוצדע אץ דעם־ בעםטן דיכטער. ■' י י