Literarishe bleter · 1934-03-09 · 10 (9.3.1934) · p. Seite 150

ליטערןרישע בלעסער נונג 10 (13<■; זױם-״150- ע?סעד קעןייזנע/ װ$רשט חײס־יו נה מ ■ ט ן ד ל ו ת א־א! א מחיה װי די בײמער שמעקן: ם׳האט ערגעץ־װו א פלב געכאפט מים א שטעקן! גאטענױ, הארביקער: אז דו װילסם — קאנססו דאך: און װער עס פארדינט — אן יענעם דערמאנםטו דיך! אםשר-הא? הײנם, װען עם שפאלס זיך דער הימל צו חצוזק זאלסטו מאכן אן עק פון חײם׳יזנהס צדות? אוי — ם׳ארא מרור: א װינטעלע בלאזס. זיצס חײם׳יונה און םיקט מיט דער נאז״ עפנט די אויגן — דער הימל נישט אפן מא — דערלעבט איבער א יאר ז באדארף מען גײן שלאםן. װער עם פלאצט פאר קרענק, און װער פאר עשירות — מי ישפל ומי ירום... חיים׳יונה איז שיין אין םירהויז. מײנט ער - חײם׳ױנה-דער קאפ װעט זיך אים שפאלסן׳ ער זעט דאך באשײנפערלעך: עס שפאלט זיך דער באלקן! און צװײ פיס, װי שטאלצעס דערזעט ער קודם, און א גוף מיט א קעפעלע — העט הויך אױםן בוידעם. און צומאל כאטש א מלבוש, א כנפת, א יאקע... שטייט א לאנגאטש דארםן - אדם נאקעט! — השם ישמרנו, װער^איז דארט? איך חלש: — רב ײד! דו דערקענסט מיך נישם? כ׳בין דאן דײן דלור. — מײן דלות און אזוי הויך געוואקסן? דו שפארכט דאך באלד אונטער דעם דאך מיט די אקסל; שבועות! הײנט אײנער פון די זעלטענע שעהן — דערמאנס זיך חײם־יונה און פאלט אויף א המצאה, װי אזוי זײן דערװאקסענעם שכן צו פסרן. אוי. ליבהארציקער דלות! צוליב װאם זאלםטו זיך םאטערן? און װאם, אימשטײנם געזאגט, קלויבסטו דא בײ םיר פאר א נחתז הויב נאר אויף דאס קעפעלע און זע װו דער דאך איז! היינט זע נאר די שפאלטן: פאמעלעך דעם קאפז טרעט אפ — לאז דיך דינען: מיס גוטן טרעט אפ! הםז — שמײכלט דער דלות — אלץ הײסס: זיך געמאטערטז איך האב שוין פארבריט א פארעלטערטן קאטער אין בוידעם בײם קײמען. נאר זאג דו אלײן: װוהין זאל איך גיין. װי אזוי זאל איך גײןן װאם הײםט? צו אברהמעןז א הויז א דרײגארנדיק. צו װאקסן און קװעלן ארויף - קײן עין׳הרע נישט! _ הם הם! צו אברהמען! כ׳װאלט לאנג שײן אװעק. כ׳זאל האבן צומאל כאםש די חרפה פארדעקם : םײנסט װאס? נאר א העמד אײםן לײפ בין איך אויםן• מען קאן דאך נישט גײן מיס דער חרפה אין; רויםן און װעדן פאר גאט אץ פאר לייטן פארשעסט: שרייט אוים חײם׳ײנה: איך מאך דיר א העסד:. . ער מאכט אים א העמד ׳. ער איז נאר אויף צום לאכןז מ׳דארף ראטשילדס פארמעגן א העסד אים צו מאכן. לעבט זיך א ײד אין א העק — אין א שטעטעלע — א ײד חײם יונה מים זײן װײב רױוע־עטעלע. לעבט מען אויף צרות. א ײד איז אין גלות. און גרײס איז דער קבצן — אין זי3ן פאלעס: האט חײם־ױנה אײן םארק א געװעל3ל. מסחרס גאך אונטער: אן איגדיק, א קעלבל. טאפט אין א פויערשן װאגן םארזארגם: אוי, װען דער ערל זאל געבן אויף בארג: שלעפט םען דעם עול — װי די פערדעלעך—דראבעם... מא — אינדערװאכן. וװ נעמט םען אויף שבת? לאכט חיים־יונה: גאט װײס דאך דעם אמת: אי — די קישקע ז װעסעם דאגה איז עם — װעםעש? זיצס חײם־יונה בײ דער שװעל פון זיין שפע — װײםם ער זײן םחורה: ם׳איז אלץ, אלץ אױפן לעפל: דרײ הערינג אין פעסל, א מעםטעלע זאלץ אדן דזשעגאכץ א קװארט אנדערהאלבן און - אלץ. זיצט ער שױן גאר צו זײן קראם מיט דער פלייצע, װי אײנער זאגם: םא! קעגן זיך בץ איך יוצא... לאסיר אקארשט, זען, װאס טוט דארט רב אברהם, דארט קעגנאיבער, אין זיין געמויערטער קראם. בײ רב אברהמען איז נישט צו פארזינדיקן. דארט — זאגט מען - דערלאנגט מען צום טיש גאנצע אינריקעס: און װאם איז דער חידוש? די שפע איז גרויס! א שפילכעלע - אץ מארק א דרײגארנדיק הײז: זיצט חײם־ױנה און׳ייקוקט קעגנאיבער — צו געמויערטער קראם, װו עם קאכט אץ עס פיבערט און טראכט זיך: עם גײט א שבועות. םשעקאװע, ס׳ארא טעם װעס האבןניענעמם גלעזל קאװע: . מא —יקאװע װי. קאװע, ס׳װעט אנגײן ציקאריע. לאמיר כאטש װיסן: נישט אומזיסט געהארעװעט. אזא ליבער ױם־םוב! װאס זאגםטו, ריװע עטלז כ׳לעבן א ױשר א פאר בלינצעם פארקנעט: קװאקעם פון הײלן געװעלב ריװע־עטעלע: נארישער'זולל וםובא! אץ סמעטענע? פוטער)? און װײסע םעל? היינט אייער אליין: — ע—ט-ע—ל—ע! מ׳עט זיך אן דעם באגײן: גײט ער א-ן מארק, צו די לײדיקע טישלעך, האנדלט א ײילדע מציאה: דרײ פישלעך, קויםט א פאר װארצעלעך כרײן — קײן עין׳הרע! חײס־ױנה - װאס)חאס, נאר בײם טיש מוז זײן מרור: ױם׳טוב ביינאכט, שױן א שטיק נאך דער װעםשערע. ס׳ב׳רענט אויפן הארצן דער כריין — װי א פעטשערע. אוי - ס׳ארא מרור: מען װערט אזש בגילופין! כאפט פר זי: ארויס אויף דער פרישער לופט. זע גאר ידי שטפרן. זאלסטו אזױ לעבן! שטיל אײף דער גאס.— נאר מען זינגט נאך בײם רבין. ״ ■