Literarishe bleter · 1934-03-09 · 10 (9.3.1934) · p. Seite 149

זײס 149 ייסערארישע נלעסער נוו. 10 (513) ^יעדיד / עעדי/ פוי דעד לבנה אראפגעפאלז... ($ (?#רס צ1 דעד דיסקזסיע) שריבן אחד־העם נןןך זײנע אויסםארשוננם־רײזעס איבער פא־ לעסםינע: ,די נאנעע פלפולים םזן דער װעלס װעלן נישם קענען מבםל םאכן די אכזרױתדיקע װירקלעכקייט, ױאס לאזם אינז נישם אויסמאלן זיך אפילו בקרוב און אין אלנעםײן, װי אזוי װעט דער- גרײכןי אונזער ארבעט אין ארץ־ישראל - אין זאל ױ װערן גרוים און אנםװיקלען זיך םים דער ציים ביזן לעצםן גרענעץ םון דער םעגלעכקײט און באדעקן דאם גאנצע לאנד מים סעדער״ פרדםים אין םאברירן - װי אזוי װעם זי דערגרייכן צו דעם, זי זאל שאםן דעם גרויםן װונדער, װאס אזוינם איז נאכנישט געװען: אז א קלײן לענדל װי אונזערס, זאל אײנשלינגען אין זיך םון דרויסן מיטאסאל הונדערםער טויזנטער יערלעך און זאל נישם קוםען דורך דעם צו א שרעקלעכן קריזיס, װאם זאל םארטרײבן די אײנװוינער, די אלםע םיט די נײע, אין נאך א גרעסערער צאל׳ (״הגיעה השעה׳, .על פרשת הדרכים׳, ד*>• נאר אויב אין יענע םרילינגם״םעג םון ראמאנטישן ציוניזם, װען חלום און װאר זענען געװען אויסגעמישט, האט מען בא־ דארםט זײן אחד־העס, בדי צו זען די װירקלעכקײם אזוי װי זי איז און כדי צו האבן דעם מוט אפן ארויסזאגן, אז דער קיםר איז א נאקעטער - און איצם װייס שוין, דאכט זיך, אט ז־עם אלף־בית יעדעם ציוניסםישע קינד אין וױג, און איבערהויפם איז אויסגעשלאסן, עם זאל זײן װעגן דעם דער מינדםטער צװײםל אין פאלעםטינע גוםא, װו די ״אכזריותדיקע וױרקלעכקײם׳ שםעכם ממש יעדן די אויגן. אבער במה דברים אמורים - װען איך האב צו םאן סיט געװיינטלעכע ציוניםטן. האט איר אבער םאר זיך א םון דער לבנה אראפנעםאלענעם לינקן פועלי־ציון, בײט זיך דאם בילד ראדיקאל - ״ארץ־ישראל װערט יא א קיבוץ-גלױת׳, ם׳איז שוין, הייסט עס, נעשאסן געװארן ״דער גרויםער װונדער, װאם אזוינם איז נאך נישט געװען׳, װי אחד־העם דריקט זיך אויס. און אונזער קלײן לענדל שלינגט שוין אײן אין ױך םון דרויסן די הונדערםער טױזנםער יערלעך, און ״דװקא די אײנװאנדערונג םאר דעם לעצפן צענדליק יארן באװײזס נישט׳, ״און די דײטשע קאטאסםראםע האס עס באשםעטיקס׳. און אדרבא, זײט א בריה און גײם פועלן בײ ד׳ר ראםא־ קעס, אז ער איז םון דער לבנה אראפגעםאלן... על בל פנים איך מיט םײנע שװאכע כוחות קען אויף זיך די דאזיקע אויםגאבע נישט נעמען און, בכן, װאלט איך אייגנטלעך אויף דעם געקענם םארענדיקן. אבער אחוץ א ניכטערן בליק אויף דער רעאלער װירקלעכקײם םארמאגט נאך ד״ר ראםאלקעס אן עכם־װיםנשאםט־ לעכן צוגאנג צו די פראצעסן םון םאציאלן לעבן. זײן ארטיקל איז אנגעםילט מיט טיםזיניקע םאציאלאגישע חקירות. י אט נעמם, למשל, די םאלגנדע םאציאלאגישע הנחה זײנע: 1א באװעגונג קען עקזיםטירן נאר אין דעם םאל, װען זי האט אן אביעקט און א סוביעקט. עם מוזן זײן די םאםן - דער םויביעקם םון דער באװעגונג, און עם מוז זײן דער *יל - דעי אביעקט םון דער באוועגונג, דאן קומם די דריטע באדינגוננ - דער צוזאמענהאנג צװישן דעם םוביעקט און אביעקט, ד.ה. װאם עם דארף טון דער סוביעקם, כדי צו דערגרייכן דעם אביעקט׳. איז עם אםשר צו םיף און צו אבסטראקם, איר זאלם עס קענען תוםם זײן, ניט ער אײך נלײך א לעבעדיקן בײשפיל: ״נעמט די צױניסטישע באװעגונג: עם איז דא די מאסע- דער םוביעקט, דאן דער אביעקם - דער טעריטאריאלער ארבע־ טער צענטר אין ארץ־ישראל <בײ דעם בירגערםום דאם עסנטלעך רעכטלעך געזיכערטע הײמאט אין פאלעםםינע) און די םארבינדונג - דער קלאםן-קאמף און קלאסן־אקטיװיטעט םון ײדישע ארבע־ טעו דא און דארם׳. איך רעכין, אז םײ איך, םײ דער לעזער, קענען יוצא זײן םים די דאזיקע פאר ציטאטן. נישט נאר פירושים זענען דא איבעריק, נאר זײ ביאסרײען אונז _םון דער וױיטערדיקער מי אם־ צושטעלן זיך אויף די אנדערע פוניןטן םון דאזיקן ארנױ׳קל... יוצא. איך דארף זיך םודה זײן, אז װען םיר קומט אוים צו העון אדער צו לײענען א םירער םון די לינקע פועלי־ציון, האב זרן־ כסעט תסיד דעם אײנדרוק, אזוי וױ דער םענטש װאלט סון רער לבנה אראפגעסאלן. איך קען נישט זאגן, אז איך בין םסכים ןןדער נישט מסכים םיט זײנע םײנונגען, * אז זײ. ,זענען ריכטיק *דער םאלש, באגרינדעט אדער םון לוםט געזויגן - זײ זענען עפעם נלאם נישט געשטויגן און נישם געםלוינן, עפעס משונה־ פאנםאסםיש, װי נישט פון ד ע ר װעלט... םאר א פשוטן ײדן פון א גאנץ יאר, װאם געםינט זיך צװישן דער ערדישער װירק• יעכקײט, איז דעריבער זײער שװער צו םירן מיט ױי א ויכוח- נײ םארשטענדיק זיך מיט א מענטשן םון עולם התוהו... א לעבעדיקעי בײשפיל פון אט דעם לינקן פועלי־ציונים• םישן ארט דענקען, איז דער ארטיקל פון ד׳ר נ. ראפאלקעס ״ארום די אלט-נײע חלומות׳ (״ליט. בלעטער׳ נר. 7). דער חשובער ד׳ר בטלט אוים אויף מײן קאפ זײנע בײזע חױמות, הלמאי איך און מײן גלייכן ״האבן וױיניק צו םאן םיט רעאלן לעבן, זיצן ױך אין די קאבינעטן און זויגן פון םינגער טעאריעס׳, און ער גיט מיר א פרינציפיעלע עצה: ״אנשטאט ארומטראגן זיך מיט חלומות םון די םארגאנגענע דורות, װאלם, נ׳לעבן, געװען א סך נעזונטער, װען ם׳קוקט זיך אביסל נעניטער עו צום רעאלן לעבן׳. איז אין םלוג זײער שיין אין לײטיש םון זײן זײט, װאם ער םאנט בײ קאבינעט-לײם די קרױודע םון רע־ אלן לעבן. קומט אים דען נישט דערםאר א ײשר־כוחז בין איך אבער טשעקאװע געװען צו װיםן, אין װאס קאנ־ קרעט דריקט זיך אוים מײן שװערע זינד קעגן רעאלן לעבן? און עם לאזם ױך אויס, נישט מער און נישט װײניקער, אז איך האב פארזען אײן קלײניקײם - איך האב םארזען, אז ״דװקא די אײנ־ װאנדערונג םאר דעם לעצטן צענדליק יארן דערװייזם, אז ארץ־ ישראל חערט יא א קבוץ־גליות און דיי דייטשע קאטאסטראםע האט עס נאך באשטעטיקט׳. איר סארשםייט שוין, עד היכן הד־ ברים םניעיםז װארום ״װי װאלם עם אויסגעזען, װען, לםשל, איץ־ישראל װאלט נישט געװען דאם, װאס זי איז, און װאלט דשט געװען צוגעגיײט אויםצונעםען צענדליקער טויזנטער םון ײדיש־דײסשע עםיגראנםן׳. נו, זאגם אליין, באדארף איך ױך נישם שעםען אין װײםן האלז אריין? ס׳טײטש, מיר נעםונען ױך אין אזא שרעקלעכער קאטאסםראםע - און אט איז דא בײ אלע- פען פאר די אויגן די ישועה, די אויסלייזונג, און איך םארבלײב שסאק-בלינד און טויב, און זע עם נישם און הער עס נישם - נין איך נישט װערט, װאם אין קארם שםײטז װאלט םיט םיר באםת זײער שלים געווען - ווען... װען די גאנצע םעשה זאל נישט ױין בפועל־ממש א בבא־םעשה, א ײין לינק פועלי־צױניסםיש נישם-געשטײגן און נישם־געסלויגן... איז דען נויטיק איצט, אין יאר 1934, םאקע נאך די צענדליקער יארן דערםארוגג דערװײזן, אז דאס מיניאטורע, אין עצם ביז גאר ארעם און םאר דעד םאדערנער אינדוםטריע לחלוטין נישט צוגע־ פאסם לענדעלע, וואם איז דערצו א קלײן אינזל אין גרויסן ס״נטלעכן, אויםװאכנדיקן און נאציאנאליםטיש־אײםברויזנדיקן אראבישן ים - אז דאם דאזיקע םיניאיטורע לענדעלע, װאס איז דיו־אגג אין א באדייטנדער םאם שוין באזעצט, קען אין ױך נישט ארײננעםען םיליאנען און איבערמיליאנען ײדןז שוין אפ- נערעדט םון קיבוץ־גליות, נאר ארייננעמען בלױז דעם יערלעכן 150־טויזנדיקן נאםירלעכן צוװוקם אונזערןז איז דען סעגלעך, אז ידצט, אין יאר 1934, זאל א ציוניםט אםילו מיט דער סאםע צע־ יאזענער אומגעבונדנסטער םאנםאזיע קענען אזוינם אדער גלײכם ערנסם און אויפריכטיק באהײפםןז אײגנטלעך האבן ערנסטע און אײםריכטיקע ציוניםטן םיט י קיאק םארשטאנד און א שארםן אײנ, װאס האבן נרינדלעך נעפארשס די לאגע אין פאלעסםינע, נאך םיט סיל־םיל יארן צו• ײק קאטעגאריש ארױסנעטראטן קעגן דער םאנטאםםישער אי• ייייע, אז פאלעסטינע קען װערן דאס לאנד סון קיביץ־נליות, קען יײין די ײדן־סראגע. אט האס פים צענדליקער יארן צוריק גע־