Literarishe bleter · 1924-03-02 · 9 (2.3.1924) · p. Seite 131

זײט 131 ל־םעראו־ישע בלעטער נומ. 9 (512) זנוגײן בײ דער לעזונג פון דע־ ײדישער פראגע אין ראסן׳טאר• באנד, איז א ברענענדיק פראבלעם פאר דעם טײל פון דער ראדיקאלער ײדישער אינטעליגענץ, *זאם האט מיט איר לעבן געשטרעבט בו סאציאלן און אין דערועלבער צײט צו נאביא• נאלן איבערבוי פון יידישן םאלק. מיט דער גאנצער טיסקײט פון זיינע סײנע ײדישע אי• בערלעבוננען באנעמט עס יעקב לעשצינסקי. אין איר טראגי• שער ערנסטעײט װערט די פראנע געשטעלט סאר דער ײדישער אינטעליגענץ םץ בײדע װעלםן. און זאל אונזער אלטער פיליאריקער פרײנט מ. זילבער• פארב קײן פאראיבל נישט האבן, — זײנע פראקטישע סברית אויף דעם געביט דערקלערן גארנישט, א פשיטא שײן, אז זײ װעלן קײנעם נישט איבערצײגן... 5 נאט־רלעך, קען מען לעבן אן דעם, מען קען בײ זיך פועלן. מיר האבן נאכגעםאלגט אט דעם פראצעס בײ א סך פון אונזערע אמאליקע חברים, װעלכע האבן זיך באםרײט םון דעם יאך םון נאציאנאלן אומרו און... נאציאנאלן פײן. עס גע• פינען זיך בײ אונז אין פוילן אצינד אזוינע, װעלכע געםינען זיך אויפן װעג מװתר צו זײן אויפן נאציאנאלן װילן. און דער ערשטער טריט (צום אמתן יאוש) איז זיך צו באפרײען סון דער ,פעםימיסטישער װעלטאנשוױנג״... דאן גײט עס שוין גלאטער, ביז דאם גאנצע פראבלעם הײבט אן צו פארלירן איר װיכטיקן באטײט. שטייט באװוסטויניק מ. זילבערפארב אויף דעם דאזיקן װעג? לויט זײן נאצ. מענטאליטעט, לויס זײנע עמאציעס שײנט ער נאך דערװײל צו שטײן מיט אונז ״פעסימיסטן״ אויף אײן שטאנדפונקט, גײס כלומרשט ארויס פון דיזעלבע הנחות... און שאצנדיק דאס לעבן און ארבעט פון מ. זילבערפארב, קלאר זעענדיק דעם װעג, מיט װעלכן ער גײם, װילט זיך דער- מאנען, או דער ״פעסימיזם״, װעלכן ער װיל םארטרייבן איז ביז איצט געװען אונזער װיכטיקסטער אנהאלט, ניט כדי אפצושװאכן די ענערגיע און צו פארלאזן די ארבעט <װי ער װיל עם אוים• טײטשן), נאר םאר געפינען גײסטיקע כוחות צו סארבלײבן אויף די אומדאנקבאר־שװערע געזעלשאפטלעכע פאזיציעס און אין טיפן גײםטיקן אומרו צו זוכן אן אויסװעג און א װעג אין דער גרויסער װעלט. קען מען װענן דעם איצט נישט טראכטן, קען מען שװײגן? ״מחשבה טובה מצטרפת למעשה״, — אויב די ישועה װעט אמאל קומען, װעט איר קװאל זײן אין ״פעםימיםטישן׳ זוכן. 6 אזוי שאץ איך אפ, אזוי דארף מען אויפנעסען די מחלקה צװישן מ. זילבערפארב און יעקב לעשצינסקי. נישט נאר אין װערטער, נאר אין איר טיםן גײםטיקן אויםקום. צום שוץ פון ״פעסימיזם״ שםײ איך (כ׳גלויב, נישט איך אלײן) האנט בײ האנט מיט יעקב לעשצינסקי. שער עמאנסיפאציע פון די יידן, מיט דעם פארבײטן דעם זשאר• -אן ױיערן אויף דער שפראך פון דעם םאלק, צװישן װעלכן זײ לעבן אין בכלל מיט דעם באש־יגפערלעכן פראנרעס םון דער אםימילאציע םיט דער איומיקער באפעלקערונג״. באװײזנדיק, אז אין באפרײטן רוסלאנד װעט דער בא• •:ריבענער פראצעס פארקומען נאך אינטענםױוער װי אין מערב• א-יראפע, אנװײזנדיק, אז ״די אידעע םץ דער ״ײדישער נאציא•;אליטעס״ טדאגט אן אײסנעשפואכענעם רעאקציאנערן כאראקטער״. פארמולירט לענין מיט ז־ין באקאנטער קלארקײם און קאטעגא• רישקײם דעם זעלבן געדאנק: ״די אידעע פון א יידישער נאציע איז םותר די אינטע• רעסן פון דעם ײדישן פראלעטאריאט, שאפנדיק א־ן אים די׳ רעקט און אומדירעקט א סײנסלעכע שטימונג בנוגע דער אםי• מילאציע, א ״געטא״-שטימוננ״. זוי זעט אויס איצט, לאחר מער ײי דרײסיק יאר ארום אץ נאך 16—17 יאר רעװאלוציע לענינם פםק־דין און זײן פרא• גנאז פון דער ײדישער פראנע אין רוסלאנד? די געשיכטע האט אמאל ליב אונטערצושטרײכן א־רע כװנות, די דערפארונג זאל ארויםקומען בולט און קלאסיש. אזוי איז עם אויך פארגעקומען אין רוסלאנד. די ״איס• קראויצעס״ בײ דער מאכט, די פירער פון ראטן-פאיבאנד, האבן למעשה געענדערט זײער שטעלונג צו דער יידן־פראגע. די אי• נעװײניקםםע לאגיק און דיאלעקטיק פון דער אלגע&ײנער לעזונג פון דער נאציאנאלער פראגע םון שטאנדפונקט םון סא■ ציאליזם, דער גוטער, ערלעכער װילן פאר דער מעגלעך׳בעםטער תשובה אויך פאר דער ײדישער פראגע האט דערפירט אין דאטן-רוםלאנד צו דער ששעלוננ פון דער טעריטאריאל־אויטאנא• מער לעזוננ פון דעם ײדישן פראבלעם. די יידישע װירקלעכקייט װעקט אבער מיט רעכט בײ יעקב לעשצינסקין זארגן, אז פאר גערעכש שײנט זיך ארויסצװוײזן ל ע נ י ן, אז ײדן פעלט דער רצון נאציאנאל זיך איבערצובויען אין די באדינגוגגען פון סאציאלער גלײכקײט. אין א שמועס מיט א ײדישן קארעספאנדענט אין מאםקװע האט קאלינין נישט לאנג געזאגם, אז װען ער זאל זײן א ײד, װאלט ער געגאנגען בויען בירא-ביז־זשאן. און ײדן פון רוםלאנד ענטפערן דערויף מיט זײערע מעשים, אז װען אפילו זײ זענען אסילו נישט קײן קאלינינס, װילן זײ בעםער זײן אין מאםקװע, אין לענינגראד און אין אנדערע צענטרען און עס גײט זײ נישם אן (אדעד נישט װי נעהעריק אן) דעד ענין פון נאציא• באלן איבערבוי. װײל לאמיר נישט באהאלטן אונזער פעםימיזם (נישט נאר פאר דאס לאנד פון די ראטן) — ײדן האבן ליב אםימילאציע, לעבן זיך אין איר גוט און באקװעם אויס. רעמי-דע-גורמאן האס אסאל געזאגט, אז דאס שרעקלעכ• סטע אין אמת איז דאס, ײאס םוף־פל־םוף דערגײט מען צו אים... דער םאקט, װאס בײדע טײלן פון דער שער (דער סא• ציאלער און נאציאנאלער) שײנען אביעקסיװ זיך פאנאנדערצו• אבןןזשנע 1-3 טעלעפאן 07־48־2 -- - אידא?אווינסקי, איעפדעסאדי^ - ׳. דאנציגער ז^נפידזנע?ןאמינסקיס טעאטעו אלעקסאנדער גראנאך אין פדידריך וואדפ□ - ד■ געלע דאטע עם נעםען אנטייל: העלענ* בןןרקאװםקא׳ א. נראנאך, י• גרודבערג, ד. לואי, עני ליטאן, ם. ליפםאן, ם. םעלםאן, ח. ניםענצװייג, — - — —.קלצרע סעגאלאװיטש, א. קורץ, ם. ראטשטײ;, רינה שאיעװיטש. — - ו - ■ ******>**>%*ו****^***********************************< 1