Literarishe bleter · 1934-02-23 · 8 (23.2.1934) · p. Seite 119

זײט 119 יטער*רישע בלעטער נוס. 8 (511) נאר צועײזעלםן דעם םריץ, סר אלײן אלץ צו טין םארזײנעט• װעגן, האבן - זינט עםלעכע װאכן קריק — געטון בלױז הויף• ארבעט און נישט געטראכם םין צו באדינען דעם האר. בעת דעם פריצס פאיען זיך - זענען די סאראבקעס געװען אין די אלערלײ שסאלן, װאם ארום דעם הױף׳פלאץ, האבן אםגעבונדן דארטן די םערד, די בהמית, נאכדעם — ארויס• געלאזט זײ צים ברונעם. ם׳איז אסילו נישט געװען דערבײ דעם אלםער הױף-אױםזעער, װאס זאל שרײען, קװיטשען. זײ האבן אים עפעס םארסריבן. אױף זײן ארט האט •ױך ארומגע• דרײס אײנער אן עלסערער פאראבעק אין געדרײס זיך די לאנגע װאנצעם. — ער איז געגאנגען אנגעטאן, דער עלסערער פאראבאק, אין א גרוים היטל מיט א רױטער קאקארדע, האט זיך געדרײט צװישן די פאראבקעס, װי צװישן אייגענע, אין גערעדט מיט זײ, װי א מאן צו א פרוי — עסלעכע שעה נאך דער חתונה. — יאשקי, — זאזט ער צו אײנעם _ שטיי נישט לעבן םערד. ער׳ט דיר א בים טון... — מיקאלקו, — זאגט ער צו א צװײטן — דו זעסט אײס נישט צו לײטן... גײ אין דער כאלופע אין נעם א גיטן אורלויב אין בעט... רעם פריץ האט דאס גוט םארדראסן. מ׳האט עס געקענט דערקענען אן זײן נערװעיש אײנשפאנען די פערד צו דער בריטשקע. ער האט זיך אבער ארויפנעדרײט די װאנצעס אין געטראכט: — ניע נא טעם קאנועץ... (נאכנישט אזוי װעט עס בלײבן...' שכנא-בער. װאס שטײט אויפן ציביסלעך פארשנײעסן פלאץ, באטראכט דאס גאנצע עסק און האט א מײנוגג װעגן פריץ: — דו ביםט א גיבור בלויז, װען ם׳קומט אנצישלאגן א ײד... צי עפעם אנדערש טויגםטו אויף כסרות, אבער ם׳םאכט נישט. פיל אויך אמאל דעם טעם פון שםלות. װאס א ייד שטײט אויס... גאכדעם, נאכן אפטראכטן אין אײנשפאנען — טאקע ,יאזדא״. רימבל, דרימבל, ביסבל, צימבל - זי םארט די בריטשקע םין הײף שוין װייט אויסן װעג און װארםט זיך אהין אין אהער איבער די צוגעסרעסטלטע בערגלעך אויפן שאסײ... אויף דער בריטשקע זיצט דער פריץ אין דער קיםשמע און אין די הויכע געלע שטיװל, אין חוץ אים — שכנא׳בער מיט די גרױסע, בלאע אויגן. - ער איז געזעסן, שכנא׳בער, אין א טולופ, מיט א צאפ׳ קעלע אויםן קאפ, סיס א צעשויבערטער באיד און האט גע׳ בלאזן מ־ט די פליישיקע ליפן: — ס׳זאל דיר אזוי ניחא׳זײן ס׳לעבן, פריץ. װי מיר איז ניחא ם׳גאנצע פארן אצינד... אבער דעם פריץ האט עס נישט געארט. אײ דאס יידל האט זיך געברומט און איז געזעםן אנגעדראדלטז זיין דאגה צו אים... ער דארף דען זײנע תנועות און זײנע קאפ׳מוחישע האצעפלאצעסז ער דארף בלויז זײן געלט ו אין ער האקט׳אונ• טער מיט די לײצעם די צװײ גניאדע םערד. אז זײ זאלן מאכן שמײ׳דרײ. ער מײנט: פון גאנצן מהלך — קפיצת-הדרך. דעם קםיצת-הדרך דארף ער איצטער האבן זײער נויטיק. װײל אזוי װי ער װעט קריגן ם׳געלמ סון אים, דעס קופיעץ, װעס ער זיך באלד געבן א לאז צום שװאגער אין הײף איײן׳ קײן םליאנטע, װו ס׳װארטן אנדערע פריצים. אויך װײםע אסי׳ צירן און פלאנעװען א פלאן שױן עטלעכע װאכן. אבער װי מאכס זיך קפיצת הדרךי: ער איז דען אזא נאכדעם םארבײגנדיק זיך ביז צום פאם, האט ער צוגעגעבן: — זאל ער אים העכםט םוחל׳זײן, דער יאסניע װיעל• מאושני פאן... עד מיינט נישט װעגן פריצס קרעדים, נאר װעגן די איבערקערענישן, צי זײ װעלן זיך נישט טאקע אזוי טיף איבערקערן... דער פריץ האט אויף אים א פארװונדערטן קוק געטון: — איז נאך וױיניק. אז איך םארזיכער ז האט ױך שוין װען דער קופיעץ אפגענאדט, אז איך זאגז״ א קאלטער םון פריאס שטארקע רײד איז ער. שכנא׳בער. געשטאנען און אינזינען געהאט: .צי ער האס זיך אפגענארטז ער זאל קירצלעך םארדינען אזויפיל טױזגסער, װיםיל סאל *א״. אבער אזײ װי דאסדאזיקע קען ער אםן נישט דערקלערן. איז ער דערסאר, שכנא-בער, געשטאנען און געדרײס מיטן קאפ, אז נײן. חלילה. ס׳הייסט: הלװאי ביז הונדערט און צװאנציק. ער האט זיך נאך דערװײל ביז איצטער קײנםאל נישט אפנע• נארט. אבער ם׳זענען הײנם אזעלכע צײטן, אז דער מענטש אלײן קען זיך נישט גלױבן. הם... — איבעריקנס, ער האט נישט קײן געלם דא מיט זיך... און דא האט ער געמײנט, שכנא׳בער, אפשר װעט דאס גורם׳זײן, ער זאל זיך אפטראגן, דער פריץ, און נישט צושסײן צו אים, ארויםרײםן א קאפל מיט געלט׳ װאס איז אײנגעשטעלט בײ הײנםיקע צײטן. אבער ער האט געהאט א טעות, שכנא׳ בער. דער^פריץ דארף האבן געלם, אנישט װאלס ער נישט געקומען צו איפ איצסער, שפעט בײנאכט װאס איז ער א װאלד■ מערדערי אט װעט ער אים אויםזאגן א סוד, ער דער פריץ שכנא׳בערן. — איך בין נעװען בײם קופעץ אין שטאט, — זאגט דער פריץ — האב איך געטראםן אין הויז א װײנענדיקע ײדענע נישט דעם קופיעצס סרוי, נאר אן ארעמע שלעפערין האב איך געםרעגט אויםן קופיעץ, האט זי געענטפערט, אז דער קוםיעץ איז אין װאלד... נו, װײס שוין דער קופיעץ װי נויטיק איך דארף האבן ם׳געלטז״ איך לויף אהין, אהער און אז מ׳דארף פארן אין דער שטאט ארײן, װעל איך אױך םארן מיטן קופיעץ אין דער שטאט ארײן... א קלײנער פבוד? װינד און װײ איז אבער איצסער צו שכנא׳נעין מיט אזא כבוד. 'אי ער דארף קריק ארײנסארן אין דער שטאט צו דער םויטמאכנדיקער הויזדינםטס מוסער. און אי ער דארף נעמען געלט און װי װארםן עם אויסן װאסער. דער פײץ, אבער, איז ארוים אן אויפגעלײגטער, און ס׳איז געבליבן — צו סאדן אינדערפרי. 3 אינדערפרי — שכנא־בער איז שױן טאקע אונטן אויפ1 ברייטן פלאץ אין הויף. דער הויף — לאנג און צוביסלעך פארשנײט. ער זעט אײס: נישט נײ, נישם אלט. די זון שטײט — איבער א דארן בוים. הינס לױםן אויף קײטן און — בילן. דער פריץ — אץ א בערן-םוטער — לויםט פון זײן גע• מויערטער געבײדע, פארשװינדס אין די שטאלן. נאכדעם — טרײבס ער' ארױם א פאר גניאדע פערד און שפאנם זײ צו צו א בריטשקע, װאם איז געשסאנען בײס גלאק-קלאץ אינמיטן הויף.- קײנער האט אים נישט צוגעהאלפן. די פאראבקעס, װעמענס עובדא ס׳איז תמיד געװען נישט