Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. Seite 106

ליטערזןרישע בלעטער נומ. 7 (510 זײט 106 מ. 7;ז}נ77י?ד / ה>ןרשע אוייפן װצג צ ו ם עדפאלג (דעד םאלער!.ענעך בארםשינסקי אי] ב)}רע?'עף) פארטרעט מיט די בװיי אויטא-פארטרעטן בארטשינסקים, װןס געפינען זיך דא אויף דערזעלבער'אויסשטעלונג. אין זײ גיט ער זיך מיט זײנע'געהײמםטע וװנש-חלומות. סולשטענדיק אין קאנ• טראסט צו זײן אנגעבוירענע באשײדנקײט איז אײן אויטא-פאר־ טרעט זנומ. 63) 'געהאלטן אין דער פראפארציע פון דענקמאי־ דימענםיעס, און דער צװײטער אויטא־פארטרעט (נומ. 47) איז העכםט מערקװירדיק מיט דעם,. װאס דארט רעפרעזענםירט ער זיך מיט דער פאלעטע אין דער צײט םון דער ארבעט אינם טראכט פון א װאגאבונד, האלב-נאקעט, בארװעס, אבער םיט דער אויםגעשטרעקטער האלטונג פונם קערפער - די רעכטע האנט דערהויבן אין שװונגפולן זשעםם, דער קאפ םארריםן אין דער הײך ארויף, וױ א גליקלעכער לעקיש, װאס עראבערט די װעלט דא איז די קאנטראםטירונג א טאפלטע.' אײנמאלז באםיאק - װעלט־עראבעריונג, דאן: באשיידנקײט - מאנומענסאלע גרויסקײט. בײדע אויטא-פארטרעטן זענען דאקומענטןי פון הענעך בארטשינ■ םקיס אמביצייעס. דאס איז אװדאיי א װאזשנע זאך און םימפאטיש. ער חלומט צו װערן א מײםםער אויף זײן געביט. דערצו האט ער נאר אײנם נאך נויטיק: מײסטער-װערק. דערװײל איז עס א שײנער חלום. אויף דער װאר פלייסט זיך בארטשינסקי אין אלע הינזיכםן, און זײן טיכטיקײטיםארדינט גערימט צו װערן. ער וױיזם ארױס פיל פארשטענדניש אין יעדער טעכניק סון דער מאלערײ און צײכן-קונסט. קודם קאן ער גרינטלעך דאס האנםװערק. דאס האט זײער פײ צו זאגן. ער איז א סילזײטיקיער צײכנער. זײנע רא־ דירונגען זענעןיזיכער אין דער אויפםאםונג און װיברירנד אין דער ליניען-פירונג, די סעדער-צײכנוננען - םײן םאדעלירט (דערונטער געפינט זיך אײנע, אין װעלכער ער האט געצײכנם פון דער נאטור אויף אן אײגנארטיקן אוסן ה. ד. נאמבערגן) און די האלצשניטן - פריש אין אײנדרוק און מיט א קאמביגירם־ דורכגיעפירטער ליכט־פארטיילונג. אין דעם פאסטעל זנומ. 33) איז די אינדױוידואליזאציע פון די טענצערינם ניװעלירט ביז צו טאנץ מאנעקינם, און די מאנאטאנע ריטמיק פון דער נרוםירונג איז אויפגעלײזט דורך דערי *באװעגטקײם פונם גאנצן רוים אי■ בערן טאנץ-זאל און דורך די װאריאציעם פון די קעיפער-שםע לונגען. שטארק באטאנט װערט נאך די באװעגונג דורך דעם איבער-גרויסן קאמעא־קאפ פון דער מאטראנע אויםן סאםע ראנד פון בילד. מיט א פארשיטענדנישפולער טעיכניק צײכנט ער זיך אויס אין די אקװארעלן, פון די צײכנונגען געפעלט מיר אמבעססן די װעשן, װעלכע איז אויסגעפירט אין דער קאמבינירטער םעכ■ ניק םון קאלירטן קרײד, קויל און טינט. הגםי אויך אויף די געביטן פון ראדירונג, האלצשניט, אק־ װארעל א. אז. װ. אינטערעםירט אים דער עקספערימענם, דאך מער װי אומעטום איז בײ אים צו זען דער עקספערימענסאלער צוגאנג אין זײנע אײל-בילדער. אינם בילד פון די קארםן־שפי־ לער אין דער קרעטשמע ארום דעם סעםל אלס קארטן־יטיש מימן הונט אויםגעלײגט פון דער שטול אםער אויפן פראנט ארויס ינומ. 2), זענען די ליכט• און פארב-קאמבינאציעם איןי אלע פאר־ טיעס באלאנסירט מיט א רײף קאמפאזיציע־געםיל, אלץ קאנצענ־ טרירט זיך ארום דער װייסער טעקסטור פון די קארטן מיט די העל־גרינע פונקטן. אינם בילד נום. 42, װאס שטעלט םאר דעם קאמף אויף די באריקאדעס, דארף די נאקעטע סרוי אין טונקל־ רויטן טאן, אװעקגעשטעלט אין דער זײט אויפן ערשטן פלאן, װי א פײער־זײל, װארשײנלעך סימבאליזירן דעם רעװאליציאנערן אינהאלט. בארטשינםקי האט זיך קיענטיק ערנכם באמיט, נישט געאכט אויף די קאנװולםױו־אויפגערודפרטע, גרימאסן־שנײדנדע געשטאלטן און דעםי קנאלנדן רעװאלװער סיט די קנוילן רויך, דעם מאטאל־איינדרוק װי װײט נאר מעגלעך צו דעמפן און צי מילדערן. דאס גאנצע בילד איז געהאלטן צילבאװוסט אין< גרויע, טונקעלע טעינער. דא איז אבער מער אויפן ארט די מאס פין טעמפעראמענט, װי *די ראס סון געשמאק. באשײדן, װי יעדער ערלעכער קינסטלער, האט (מםתמא) דער אויסגעצײכנטער מאלער הענעך בארטשינסקי נאך אלץ א גענוג-שװער לעבן, װארוים דער װעג צום ערפאלג איז *זײער אםט א דאי־ניקער װעג. געמײנט איו דערמיט נישטי דורכוים נאר *מא• טעריעלע צרות. דאס באזונדער. אײדער די מאטעריעלעי צרות איז שװעי־ער צו טראגן אויף זיך דעם יאך פון די צײט־טענדענצן. ס׳איז דאך אזוי העםלעך דער שאבלאן, *אזוי טריװיאל! צום בא■ נאלסטן'וזירקט אויף אונז די טראדיציאנעלפ פארם. װיל מען זיך אפקערן פון איר. אבער דער כח אליין צו קאינען ארויפצװינגען א סיגנאמור אויף דער צייט ארויף, ער איז געגעבן קוים צו איי־ נעם אין א גאנץ דור. געװײנלעך מװ מען זיך אונטערװארפן אונטער דעם צװאנג פון עפעס א מאדערנעם סטיל. דעריבער בלאנדזשעט מען ארום און מען בלײבט אינערלעך אוםבאפרידיקט און אומצופרידן, װייל כסדר פעלט די זיכערקייט, צי מען גייט אין דער געהעריקער ריכטונג. עם קאלידירן צװישן זיך דער װילן צו אן אייגענעם, פערזענלעכן סטיל און דער אײנפליס פון די מער־אלגעמײנע אויסדרוק־פארמען, װאס האבן זיך אנגענומען אין דער מאדערנער מאלערײ. באטראכט מען אויפמערקזאמער די איצטיקע אויםשמעלונג פין הענעך'בארטשינסקי אין די זאלן פון דער װארשעװער ״ײדי- שער געזעלשאפט צו פארשפרײטן קונכט״, געפינט מען םיל דײט־ לעכע סימנים פון אזא מין כאראקטעריסטישער צעריסנקײט, װאס איז זעלבסטפארשטענדלעך גישט קײן באוױיז דערויף, אז די עיר• שיינונג איז אן אינדױוידועלע. ער איז נישט דער איינציקער, װעלכער איז אװעקגעשטעלט געװארן פאר דער דאזיקער דילעמא. םענלעך, אז הײנט איו אזוי דער שיקזאל פון יפידן בעסערן מא• לער. אין א געװיםער מאס דערקלערמ זיך מיט אט דעם קאנ• פליקט דער עקספערימענטאלער כאיאקטער פוןי בארטשינסקיס קינסטלפרישער טעטיקייט. ער עקספפרימענטירט מיט דער טעכ־ ניק, מיט דער פארם, כדי אזוי ארום ארויםצוקריגן אן אריגינעלערן עפעקט. דאם אינטערעסאגטע מאדעל, װאס האט אים' געדינט צו דער ״שפאניערין״ (בילד נומ. 1) און צו דער ״סטודיע״ (בילד נומ. 49) דינט אים אמאריגינעלסטן צום האלב־אקט מיט דער טיף-אײנגעשנירטער טאליע (בילד נומ. 46). די סקולפטור־מאניער אײפן שטײגער פון א אויס האלץ גכשגיטענער פיגור העלפט מיט צו פארשטארקן דעם אינטערעסאנטן אויסדרוק. אינטערעסאנט פערסיפלירמ איז דער ביבלישער פוטפרע-מאטיװ (בילד נומ. 66). א שאד, װאס דאס בילד הענגט אויף א של״עכט ארט, פארשטעקט אין סאמע װינקל ביי דער טיר און מען קאן פסי נישט גוט זען. געשטיצט אויף אריגינעלע קאנטראםט־װירקונגען איז דאס בילד ״סובות״ (נומ. 4). ס׳איז א געלונגענער פערסיפלאזש פון *דעם אי• דילישן יום־טוב. בײם יום־טוב-םיש זיצט בהרחבה א ײד מיט א גײסטערהאפטע שדישע פיזיאנאמיע, און דערנעבן, צו אים גע״ װענדט, ביי דער זייט פון טיש, שטײט אן איינגעהויקערטע יידע־ נע מיט א שװערן מכשפה-קאפ און האלט םרום אין די הענט דפם לולב מיטן אתרוג. װי'א װירקלעכע אידיליע איז דאגעגן קאמפאנירט דאס בילד ״אין א ײדישפ שטוב״ (גומ. 32). געמאלן איז עס סיטן עכטן םענטימענט פון קינדהײטס-ערינערונגען. מײן אײגענער פארטרעט איז א גוטע מאלער-ארבעט, אבער די עקם־ פרעםיאניסטישע איבערטרייבונג אין דער דעפארמאציע איז פאר בארטשינסקין נישט קײן םימן פון פארנעמקײט. ביארטשינסקים מעטא• דע מיך צו כאראקטעריזירן, כאראקטעריזירט דאך גלייכצייטיק אים אלי־ן אויך. געזיכטס־דעפעקטן מוזן נישם װערן אויסגעמיטן אדער רעטושירט, נאר א צופעליקער געזיכטס-דפפעקט גיט נאך נישט דעם מהות פון א מענטש, און אויב די דעסעקט־פלעכע װערט אויסגעצויגן אין דער ברייט און פארגרעכערט און בבונה שארף אונטערגעשטראכן מיט א גרעלן ליכט־פלעק, װי מיט א רעפלעקטאר, איז עם זיכער א סאדיסטישער צוג פונם פארטרע• טיסט, װעלכער איז, אמת, די אייגנשאפט פון זייער א סך מאלער. מיר, װידער, מאכט עס גרוים שפאס, װען איך םארגלײךי מיין