Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. Seite 105

זײט 105 ■טערארישע בלעסער נומ. 7 (1510 אהר] ם$רק /??י?גע צװישן האקנקדײצלעד (אויפפירונג פון אברהם מארעװסל׳י אױ װילנער פאלקם־טעאטער) ,נענער*י פון העיענדןרף• (עװ'שן_ה*קנקרײעיער) דר*מע *ץ דרײ *קסן, 5 נ״ירער סון עקינ* ם״שןװ. רעזשי: *. מןרעװהקי *ון װי. סשעננעי־י ליסטישן רעפארטאזש. די געשטאלטן זענען טאקע על-פי-רוב ככעמאטיש, די גײםטיקע װעלט פונם ײדישן גענעראל - און אויך פון זײן קעגנער דעם פראקוראר פאן בוסאװ-פםיכאלאגיש נ־שט אויסשעפנדיק. דאך אבער,' נישט געקוקט אײף די דאזיקע חסױנװז, איז עם ברי־כפקיאן אינטערעסאנטע מאדערנע דראמע. די כראגעריע פון דײטשן ײדנטים איז געשילדערט אביעקטיװ ריבטעל און לעבנסמעסיה. די פיעכע פארמאגט א םריש-זאפטיקן דיאלאג, דראמא״ טישע שפאנונג און פע־ספעקטיװ, נישט געקוקט אויף דער אקטו־ אלימעט פינש מאטיװ. די ראזיקע מעלװז לאזן זיך משער זײן, אז ע. פישאױ, אן אנפאנגער־דראמאטורג, װעט זיך נאך לאזן הײרן אין ײדישן טעאטער מיט נײע װערק. אברהם מארעװםקי שאפט, אין דער ראל פינם גע־ נעראל, אן אינטערעסאנטע פיגור. די פסיכאלאגישע פארטיפינג פון אט דער ראל ליגט גיכער אין דער באהאלטענער פ א ט ע נ ץ פונם שוישפילער, אײדער אין דער סצענישער דינאמיק.*די ראל פאדערט א סך ארבעט און קאנצענטרירמקייט, בפרט, אז אויסערלעך ^איז עס נישט קײן ספעציעל-רײכע ראלע פאר אזא ארטיסט װי - זי גיט נישט קײן גרויסע מעגלעכקײטן זיך גיי• קינדער. אומנעריכט קוםט^סטיק אויסצולעבן דעכ גײסטרײכן, שעפערישן אקטיאר; זי איז צו פארן צו אים פון 1 באגרענעצט סײ אין דער דינאמיק פון זשעסט און 'קלאנג, סײ ענגלאנד זײן דערװאקסע־,-:ת יאין דער אקטיאײשער עלאקװענץ. די גאנצע קראפט ליגט דא נע טאכטער םון דער ער־^ץאין דער מימישעי באהערשונג פון דער געשטאלט און אין איר שטער פרוי, א שטא־צע,׳^ןאויםערלעכן עפעקט. די דאזיקע אלע אויפגאבעם האט מא־עװסקי אײדעלע ײדישע טאכטעי/^ןדערפ־לט אײף אן אינטערעסאנטן אין איבערצייגנדיקן אופן. א מענטש מיט גירויסער׳&ן ס׳איז אן אנסאמבל-פיעםע. אין ספעקטאקד איז קענטיק די קו/טור און מוזיקאלישך" ,געניטע האנט סון מארעװםקין דעם רעזשיסער, װעלכער האט, אין טאלאנט. דער לאנג-פאר.' ץזין סון טעאטער־ספעקטאקל און םצענישער ראם, געשאפן א שטיקטער האפ צי יידן ׳• גלענצנדיקע פארשטע׳ונג. דערצו האט מארעװסקי געהאלטן פאר רײסט זיך ארוים צוױשןי>'נויטיק אײנצוליאדן צו דער מיטרעזשי דעם באװוסטן פיילישן די דײטשע אפיצירן, די^רעזשיסער, װעלכער האט דא נישט לאנג אויפגעפירט מיט ער- עכטע אריער,' און ״רא־^פאלג פאלק הײלפערינס ״מריים׳, װלאדיסלאװ טשענגערי, םיסטך. די האנדלונג פון;•:■',ידעם הויפט-רעזשיסער פון װילנער פוילישן טעאטער ,רעדוטא״. די לעצטע בילדער קומטג^ פין די שוישפילער, װאס באטײליקן זיך אין ספעקטאקל, ן־עצײכענען זיך אויס: י. מאנידעלבליט אין דער ראל פון!י-^פלאט־קאפיטאן, שמחה ראזען אלס כאראקטעריסטישע־ דײ־ י עם איז א מעשה מיט א דײטשן ײדן, װעלכער האט ױנגערהײט פארלאזט ענגלאנד, װו ער האט 'אי• בערגעלאזט 2 קינדעיר יתו• מים פוין זיין ערכטער, ײדישער פרוי. ער פארט אױעק קײן דײטשלאנד און װערט, אדאנק זײנע גרוי• סע פעיקײטן, ארנטלעכ■ קײט און ארבצטזאסקײט, א בארימטער גענעיאל, באקאנט אונטערן נאמען גענעראל פאן העלענדארף - אן עכטער דײטש. *ער האט חתונה מיט אן אריס- טאקראטישער דײטשקע (א רײנע אריצריןו, מיט װעל•.. כער^• ער האט אויך צװײ^מארעװסקי: .ץ?גי' א. םארעהסק, (גענעיאל שאן העלענדארז) פאר אין אונזער צײט, אין דער תקופה פון װילדן, צעבושעװעטן ײדן־יז האס אין דייטשלאנד. די אפיצירן אינסצעניזירן א םקאנדאל אין אפי-^פלאט־קאפיטאן טשערפראקוראר, פראניע װיינ־ טער אין דער ראל פין דער יידישער טאכטער פון גענעראיל פאן העלענדארף, ל. ק א נװינער אין דער אויס• גצצײכנטעד, כא• ראקטעריסטישער פיגור פון א דײטשן קאטאנ- דאי א דאן־ זשואן, י. רײנ• נלאס אלס דײ• ו־ויייור (יי**־? צי־ן-קאזינא, נאך װעלכן עםיקומט די דעגראדאציע פין גענעראל פאן העלענדארף, דעפ פ א ר ד י נסטפולן דײטשן סאלדאט, ריכטער פוין העכ־ :טן געריכט און געלעמטן. נישםא קײן אויםװעג, און יצי גענעראל שיסט זיך ארײן ¥ קייל אין קאפ כײם שאך-ברציט. נישט נעקוקט טשער רײכסטאג־דעפוטאט אין א־נטערצסאנטן גרים און פ. אמאטין אין דער ראל םין א דעגענערירטן דײטשן באראן■ גענעראל. די איבעריקע ארטיסטן, אין קלענערע ראין, האבן מיט־ געװירקט, יעדער אײף זיין אופן, אז וי פיעסצי זאל זיך אײנ־ געבן: פערל אוריך, זיסל גירל, ש. אמאטין, ש.'בליאכעמ י. ביאלקאװיטש, פ. ברוידא, ח. מאלסקי, י. דוקשטולםקי. *ײף די שטארקע דראמאטישע אקצענטן און ,ױי־ טשן״ שטאף, פארמאגט נישט דאס שטיק אין זיך קײן ־יק פונם טונקעלן דײיטשן נאטוראליזם; עס איז גיכער גענויגט ערמערוױיז צו אן אלגעמײן־מענטשלעכער... מעלאדראמע. בכללגע• פ־נט זיך די פיעסע (מיר קענען זי בלויז פוןידעם ספעקטאקלו אויף דער רעאליסטישער ליניע, מיט א טענדענץ צו סכעמאטי■ יי־ז דעם שטאף לויםן שטײגער סון דעם קינסט,ערישן רעא־