Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. Seite 103

ז״ס 103 ס לימער זןרישע נלעסער גום. 7 (סז5) נונג װעגן דער לאגע סון רוסישן פויער אין לײפאײגנסים (פאנשטשיזנפ), װעם דאס בילד זײן נאך פולקאמער. וןזוי שרײבט ער: ״ןןן $ פאראדאקם קאן מען זאגן. אז דעד רוםישער פויער איז הונדערס םאל גליקלעכער װי צװאנ־ ביק מיליאן פראנבויזן, םץ װעלכע ם׳באשטײט דאס םאלק דזןס הײםם די, װעלכע רעכפנען זיך נישט צי די רײכע אין אויב איר װילם צו םארמפגלפכע.... װען ם׳האבן אייםגעברןןכן די אומרוען אין גאליציע, האט א פויער אויף װןןלין אויף דער סראגע װאס װאלטן זײ גפטאן אן די פאנעם געענטםערט: ״מיר װאלםן זײ געדארםט דינגען״. אדער װעגן רער רוםישער מלוכה, װאס האלם זיך אויף געהןןרכזאמקײט און װעגן צאריזם: ״די דאזיקע גאנצע מדינה װאלט אויף אײן װארט םון צאר געקפנט איפערװאנדערן פון דוםלאנד קײן אײראפע און קומענדיק צוריק װאלט זי אלץ גע״ פונען װי געװען, נישט געפנדערט. ער גיט דא אבער גלײכצײטיק אן אנאליז און אויםקלע- רונגען, בעת בנוגע ײדן מאכט ער נישט קײנע שום אנאליזן און ברענגט נאר אײנדרוקן און אויבערםלעכלעכפ םאקטן. אזוי װי זײ דוכטן זיך אים אויס, אדער װי ער נעמט זײ אויף. נישט קײן אנגענעמער און טונקעלפר דאקומענמ, װעלכער איז דער עיקר פארדראםלעך, װאס ער קומט םון אזא גרױסן קינםסלערישן גײסט און געניאלן שרײפער װי אנארע דע פאלזאק. איז אין םארגלײך םיט זײ אן אוםשולדיק עופהלע. נעם אין אכם, אז ם׳האנדלט זיך נאר װעגן פײטן. װאם שײך א הלואה, נעםם םפן צײטנװײז םוםציק סראצענם און דאס אויך אײן ײד םון צװײםן 1 נאל א פאו װעוטעו װעגן בןןלז^ס בןןדונג צו ײןן דאם זענען אלע אן אויםנאם אויםצוגן, װאם האבן א שײכות צו יידן און װעלכע געםינען זיך אין דעם נײ־געםונענעם און איצט סובליקירםן פאלזאק־םאנוםקריפט. דער לעזער קאן זיך שוין איצט אלײן שאםן װענן זײ א פאגריף. אבער צום אױבן געזאנטן דארף מען צוגעבן, אז אםס איז זיך באלזאק אלײן סותר און אפט קומט פר אוים ממש גאיװ. דא זענען בײ אים די ײדן דאם ערגםטע, װאם קאן נאר זײן, און דא װעלן זײ םאר קײן שום געלט נישט מחלל שבת זײן. הײנט װאם איז װערט די נאנצע כאראקטעריסטיק םון א ײדישן גאון 1... ם׳קריגט בײ באלזאקן אםאל א פארציע א פאליאק אויך און א ״ציװיליזירט׳■ לאנד אויך. װען מען זאל נאך ברענגען פאלזאקס פאגײםטערטע מײ״ ד ל י ד ע אסתר ישזסיזןט׳עשד / עיז־יז^דק 2 ײי א װאלקן אח געשװומען דײן ליד. דײנע אויגן האבן גערעדט מיט רעגן — װי א טרוקן פפלד ביסטו גפשטונען מיד. װי םון א װײטן, םארכשוםסן טאל האט צו דיר זיך געצויגן מײן קול — װי םון א װײטן, סארכשוםטן טאל. עם האט דער װינט בלויז םארנומען די רײד און פארזײט אין א טאל אונזער פרײד — עס ראט דער װינט בלויז םארנומען די רײד. איך האב זיך פאר דיר אויפגעלײזט, װי א בלאט םארן האריקן םראסט — האב איך זיך םאר דיר אויפגעלײזט. האט װי ים זיך געװארפן דײן צארן, אין דײנע אויגן האט געברענט א דאין — האט ײי ים זיך געװארםן דײן צארן. האבן זיך םײגל צעוױגט אין א קרײז און געקושט דעם סארנאכט איבערן אײז - האבן זיך םײגל צעװיגט אין א קרײז. איך טראג דיך אײנגעשלאסן אין זיך װי די ערד די ליבשאפט םון לײב — איך בין דיר מער װי א װײב... און הײליק אזוי װי דער זאמד און צען מאל הײליק, איך גלויב איז דער אנדענק סין אינזער װערן שטויב... די... איך בין אין דיר געװארצלט. װי בלאט פלי איך סון דיר ארוים — איך בץ דער שאטן פײ דײן הויז. שטערן און לײב געװײן - די נאכט רעדט מיט אםענע אויגן. אין דײנע װענט װאלם מײן הארץ הײנס געםלויגן. האנל אץ גרינער בלאט — װי א טראפן נאכט איבערן טונקעלן װאלד — איך גײ אױף, װי טוי דורך דײן גפשטאלט. דער טײך רעדט זיך דורך מיטן ים, און דער װינט מיט דער װײטער לבנה — איך בין דער שארף פון דײן ספנה. הועער םון היסלען אין אויגן, שרעק אץ געלעכטער פון לײב — אויםװײנען גליסטונג סון ערד, װי נאענטע װײב. װאלקן אויף נאכטיקן הימל, ערד און בליט זענען װאך — די קרוין םץ דײן קאפ איז מײן דאך...