Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. Seite 100

ליטערןןרישע בלעםער נום. 7 (510) זײט (10 ש. :רגער / ניז־יאדק ״ד■ צוקונפט״ און איר רעדאקטאד א. דיעסין (צ1 דטר פײטרןנג פזן 20--ראריקן י7בי?ײ פון ז>.?יעסיגס דעדז}ק/סיד/ ״די עןקןגפס״) און מענטשן װעלן, װי א מאל, נישט טראכטן, נאר גלויבן, נישט גײן, נאר נאכגײן נאך עמעצן. איז איצט גאר באזינדערס וױכטיק. אז מיר זאלן האבן אזא ארגאן, װי די ״צוקונפטי, אן ארגאן סון געדאנק. די ״צוקונפט׳, זינט א. ליעסין .רעדאקטירט זי, איז נישט קיין שולחן-כרוך, װאם פסקנט סאציאליםטישע שאלות. ם׳איז א טיש, וױ שרייבער זיצן אין שטעלן פראגעס, באטראכטן די פראבלעמען פון דער צײט. אויבנאן זיצט דער רעדאקטאר. מאנאט־אײן, מאנאט-אוים הויבט ער איויף דעם פארהאננ, שמעלט־אן זײן פראזשעקטאר - און מיר זעען די אדערי יענע סצענע פון דער װעלט־דראמע, וױ ער באלויכז זי. די געשעענישן, אין זײן דינאמישער אויסםײטשוגג, דער• מאנען אונז אן אנדערע, םריערדיקע, פאסירונגען, - װערן זײ א״רינג אין דער קײט פון דער געשיכטע. זײ האבן אונז אײם־ געזען צו זײן אומגעריכט, ערשט זײ זענען גאר אופפאימײדלעך, דאס לעבן איז, לויט א. ליעסינס אויפפאסונג, א גלגל החוזר: אייביק דרײט זיך דאס רעדל, תפיד באװעגט זיך עם, אבער - אלץ ארום אײנאונדערזעלביקער אקם... אט זענען געקוםען די באלשעװיקעס. געקוםען און געמאכם אן איבערקערעניש. אבער נאר פון אויבנאויף איו עס נײ, אין תוך איז עס דער אלטער גלויבן אין דער הײליקער מיסיע פון דער ,הײליקער מוסער רזסלאנד״, - דער גלויבן פון די נאראדניקעס. די אמונה םון די םלאװאפילן, אז ״רוס״ קאן מען נישט ״מעסטן, אין רוםלאנד םוז מען גלויבן... אדער (אן״אנדער בײשפיל): ײדן גיבן אפ זײער לעבן, ׳אזן זיך״ פירן צו דער עקידה פארן םאציאלי״זם, םאר פרײהײט״ פאר גערעכטיקייט. - איז עס א נײער םארט ײדז נײן, ם׳איז א ניצוץ פונם אמאליקן מםירות־נבש, די אײביקע הרוגי מלכות... װי אין דער נאםור; יעדעס יאר א נײ םרי-יאר, א נײ װאקסן און בליען, אבער די פרוכט איז״ די זעלביקע, װאס פאראיארן, װאס מיט הונדערט, מיט טויזנט יאר צוריק... א. ליע־ סין זע״ט דורך״ דער נײער שאלעכץ - דעם ״אלטן און אײביקן תוך... ער קוקט אויפן דור מיט די אויגן סון דורות. זענען זײנע מאנאטלעכע ארטיקלען נישט קײן פובליציסטיק, נאר פאעזיע און געשיכטע, פאעזיע לויט דעם אימפעם, דער מ״אכט ״און דער בילדלעכקײמ״ פון אויסדרוק, געשיכטע לויטן זינען... איצט, װען אלע אײלן זיך צו מאכן געשיכטע, זענען נויטיקער, װי אלע מאל, מענטשן, װעלכע האבן עפעס געלערנט פון דער געשיכטע, -״ די מענטשן, װי א. ליעסין. װען ער האט איבערגענומען די ״צוקונפט/ האם מען גע־ קאנט מורא האבן״, אז דער חותם פון זײן פערזענלעכקײם, אם דער קלארער און שארסער און טיף-אינדיװידועלער שטעמסיל, װעט ארוי״פגעדריקט װערן נישט נאר אויפן זשורנאל אין גאנצן, נאר אויך אויף יעדן םון די מיטא״רבעטער. מען האט, אמת, גע־ קאנט זײן זיכער, אז דער דאזיקער סאציאליסטישע״ר ארגאן װעט ני״שמ װערן קײן ״שולחן-ערוך״, קײן ט״יש מיט אלעם גרײטן (ליע- סין איז שטענדיק געװען צוםיל דענקער און דיכטער צו זײן א דאגמאטישער פארטײ-םענטש). מען האט אבער געקאנט טראכםן, אז עם װעט װערן ״דעם רבינם טיש׳", -״דער רבי' װעט זינגען זמירות, חסידים װעלן צובאמקען, כאפן שירײם... אבער אויך די דאזיקע מורא האט זיך באלד ארויסגעװיזן צו זײן״אן אומזיסטע. אי ליעסין האט געהאט גענוג, װאס צו זאגן אליין, - און װי יעדער אמתער זאגער, האט ער״זיך נישט גענויםיקט אין נאכ• זאגערס. ער האט״געזוכט - און זוכט - שטימען, נישט קײן ע״כאס, םארן 'כאר פון דער ״צוקונםט׳. צװישן די םארשידענע שטימען מוז געװיס זײן א צוזאמענקלאנג, אבער יעדע םון זײ זאל פעיק זײן, װערט זײן צו זינגען, װען נוייטיק, םאלא... די ״צוקונפט׳ איז, דעריבער. װיכטיק נישט נאר״ דערמיט,י װאס ס׳איז אן ארגאן פון - קינסםלערישן און געזעלשאסטלעכן ױי אפט פייניקט מען אונז מיט פראגן: װאס װעט זײןז װי לאנג װעט דאס יידישע װארט אין אמעריקע נאך ״ וױרקן, װעקן? - מען שרעקט אונז, אבער מיר שרעקן זיך נישט א־בער. זענען מיר אזוי האפערדיק, גלוי• ביק? מיר לאזן די צוקונפט פאר די, ״ װאס מער װי צוקונפט האבן זיי שוין נישט: פאר די, װאם זענען אזוי פארחלשט, פא״ר• שלאפן, אז מער בלײבט זײ״גארנישט װי נאר צו חלומען. מיר זענע״ן פול מיטן א י צ ט און מיטן לע• בעדיקן א מ א ל; אונז לאזן נישט רוען די דאגות פון דער װאך; מיר האבן נישט״קײן צײט ״צו חלומען און צו צװייפלען. מיר ארבעטן ופיר״שאפן, זאגן אנדערע) - און דאס איז אונזער אויפגאבע, - אן אויפנאבע, װא״ס פארכאפט אונז, שלינגט אונז אײן און לאזט אונו נישט ארײנפאלן אין דער ליידיקייט פון דער צוקונפט, אין דער ליידיקגייערישקײט פון די צוקונפט־מאנערס. מיריזענען פארנומען מיט דער קעגנװארט, - דעם אנהויב און דעם אנזאג סון מארגנדיקן טאג, - און אויב אונז ״מאכט עפעס אומרויק, אומגעדולדיק, איז׳ס דאס איצטיקע. יא, דאם איצ• טיקע, נישט דאס שפעטערדיקע, װארפט אויף אונז אן א״מאל אן אוםעט. דעריבער איז פאר מיר, און געװיס אויך פאר אנדערע, געװען א פיײד צו דערװיםן זיך, אז א גרויסער, גאר א גרויסער עולם איז געקומען צו דעם אװנט, װאס דער י. ל. פרץ שײיבער• פארײן האט געמאכט לכבוד א. ליעסינען און די צװײ צענטליק יאר, װאס ער האט אפגעגעבן דער ״צוקונפט״. ו״ואם איז אן אװנט? דאך איז פאר אונז אלעמען געװען א דערמוטיקונג, א שטארקונג, אט דאם, װאס דער יום-טוב איז געװען אזא געהויבענעי, אזא באגײסטערטער. הייסט עס, האב איך געטראכט, דאס, װאם װערט אויפגע־ טאן, בלײבט, װירקם. מענטשן שאצן עס״אפ. ז״ײ דארפן עס, זײ װילן עס. אי, װאס, מיר האבן דעם אײנדרוק, אז דאס ײדישע בוך איז א לוקסוס, שיר נישט אן איבעריקע זאך, אז״ זײן ארט פארנעמט די צײטונג? - איז עס, מסתמא, אפאלשער אײנדרוק, די ״צוקונפט׳ - דאס זענען צװעלף ביכער א יאר, און אט זעען מיר, אז מען לייענט זיי, מען װייסט פון זיי, מען װארט אויף זיי, מען װיל זיי האבן; און בײ א פאסיקער געלעגענהײט ווייזן זיך טויזנטער מיט א דאנק אויף די ליפן. איז עס מער װי א דאנק: ס׳איז א צוזאג. און איך גלויב, אז א. ליעסין, דער ״ שאפער פון דעם זשורנאל, װי ער זעט אוים אין די לעצטע צװאנציק יאר, - האט עס אויפגענומען, װי א סימן, װי א לעבעד״יקן סימ״ן פון א י צ ט, נישט נאר װי א האנטדרוק פאי ביזאהעריקע אויפטו• אוננען. און ס׳איז נישט 7ין חידוש. קײנמאל איז די ״צוקונפט׳ נישט נעװען אזוי נויטיק, װי איצט. מיר לעבן אין א צײט, װאס האט נישט קײן געדולד צו אידעען: מיר לעבן אין א צײטיפון ^מעשים׳, פון דורשט נאך מעשים. װער זענען איצט די פײ־ערס? די װאם הײסן, צװינגען עפעם טאן, נישט יענע, װעלכע לערנען דענקען. נאך אביםל -