Literarishe bleter · 1934-02-16 · 7 (16.2.1934) · p. Seite 99

זײס 99 ריטערארישע בלעםער נומ. 7 (510) גארנישט. בן-אדיר םארשטײט נישם, אז א בןןװעגונג קןןן זיך נישט ראדטן אױף אן אבסטראקטער אידעע, נאר מוז די אידעע אין דער װירקלעכקײט אין עפעם פארװאנדלען. יעדע אידעע, װאם גיט נישט קײן קאנקרעטע טאג-לאזונגען און טאנ-ארבעטן, מוז זיך אטראםירן, און קאן נישט ביײבן לעבן, װי דאס האט טאקע געטראפן, נאר אין דער פסיכאלאגיע פון לעצטע םאהיקןןנער. דןןם אבער קאן באין׳אופן נישט ארויםרוםן קײן באגײםטערונג ביי קײנעם נישט, א חוץ די, װאס זענען ״פאר זיך׳. , און אנשטאט ארומטראגן זיך סיט חלומות םון די םאר■ גאנגענע דורות, װאלט כ׳לעבן געװען א םך געזונטער, װען מען קוקט זיך א ביםל נעענטער צו צוס רעאלן לעבן. ןןט נעמט טאקע איצט, א שטײגער, די ירידה פון דײטשן ײדנטום• װי װאלט עם אויםגעזען, װען, למשל, ארץ־ישראל װאלט נישט געװען דאם, װאס זי איז, און װאלט נישט געװען צוגעגרײט אויפצונעמען צענדליקער טויזנטער םון יידיש־דײטשע עמיגראנטן. װען למשל, די דײטשע קאטאםטראפע װאלם געשען מיט א־15 יאר צוריקז בײ בףאדירן ״װײזט זיך באשײנפערלעך ארויס, אז ם׳איז אויםגעשלאסן, פאלעסטינע זאל קאנען װערן דאם לאנד פון קבוץ-גלױת, און דער ציוניזם םארלירט װאם-װייטער אלץ מער זײן טעריטאריאליסטישן זין׳. איז די שאלה, ראשיח, פון װאנען װײםט עם בן-אדיר? דװקא די אײנװאנדערונג םאר דעם לעצטן צענדליק יארן דערװײזט, אז ארץ־ישראל װערט יא א קבוץ־גלױת, און די דײטשע קאטאםטראפע האט עס נאך בא< שסעטיקט. אלא װאס דען, דער ענין גײט לאנגזאם? מעגלעךז אבער װו שטייט עס, װי שנעל עס דארף זיך װעבן דער הי■ סטארישער פראצעם? און דװקא װער עם פארנעמט זיך נישט מים ,פאר זיך״ טעאריעס, נאר קוקט זיך צו צום לעבן אין ארץ-ישראל, װעט זיך לײכט איבערצײגן, אז דא אין דעם דאזיקן קלײנעם לאנד שאפט זיך א ײדישע עקאנאמיק, װאם איז ביז איצט אין דער װעלט נ־שטא, אז דא שאםט זיך א יידישער ארבעטער-קלאס, װאס צײלט הײנט־צו-םאג, העכער 50 טויזנט מענטשן, (םון זײ העכער 42 טויזנט ארגאניזירט אין דער אלגעמײנער ארבעטער• ארגאניזאציע), װאס איז טאקע יא אין דער פראדוקציע, װאס איז יא פארנומען אין דער לאנדװירטשאפט, בײ באנען, טראנס■ פארט, עלעקטריציטעט, צעמענט־פאבריקן, וכדומה. איך װיל זיך דא נישט אפשטעלן אויף דער אנטװיקלונג פון דעם לאנד אין משך פון די לעצטע יא ן. װער עס האט אן אינטערעס נישט צו זויגן טעאריעס םון םינגער, װעט געפינען די נויטיקע מא• טעריאלן. אבער אײנס מוז דא פעסטגעשטעלט װערן, אז דא אין ארץ׳ישראל קומטיפאר דער טעריטאריאליזירוננס־פראצעם אין ײדישן לעבן, די נארמאליזירונג םון די עקאנאמישע בא■ דינגונגען פון ײדישן לעבן, און זאל דער דאזיקער פראצעס פארקומען צו-לאנגזאם, און זאל ער נישט אנטשפרעכן די גע■ װאלטיקע װילנם, הן פון די טעארעטישע טעריטאריאליםטן, הן פון די פראקטישע פאלעסטינצעס פון די קרײזן םון די .הס■ תדרות׳סירער, - בײט עס נישט די היסטארישע פערספעקטיװן. און אנשטאט צו פרײון איצט צו גרינדן א שפאגל אלט-נײע טעריטאריאליםטישע באװענוגג, װעלכע בײ דעם גרעסטן ער■ םאלג אױ פאראורטײלט אויף גארנישט נישט צו טאן, איז פיל בעסער און װירקזאמער צו באהעפטן זיך צו דער ײדישער אר• בעטער-באװעגונג, װאם האט אויף איר אידעען־װעג צו םארצײ• כענען דעם אנהויב סון זײער רעאליזירונג. זיסטירן נאר אין די םוחות פון דער אינטעליגענץ, װאס איז אפנערלסן הן פון די מאםן, הן םון דעם לעבן גוםא. זײ, די דאזיקע אינטעליגענטן ,םאר זיך׳, װי בן־אדיר, מ. זילבערםארב פון אײן זײם אםטור, אלטםאן (םון דער טשערנוװיצער ,די װאך״) פון דער אנדערער זײט האבן װײניק צו טאן מימן רעאלן לעבן, זיצן זיך אין די קאבינעטן און זויגן פון םינגער טעאריעס. טעריטאריאליזם אין ײדישן לעבן הײםט די קאנצענ• טרירטקײט פון י-דישע מאםן אויף אײן שטיקל באדן, װו די אנםװיקלונג םון עקאנאמישן לעבן זאל פארקומען נישט נאך די אויםגעטראטענע װעגן פון די לעצטע הונדערטער יארן — נישם דאם ארײנדרינגען נאר אין ״די בלויזן םון דער ארטי• קער װירטשאםט׳, נאר דאס שאפן אן אײגענע װירטשאפט; נישם דאס קאנצעטרירן זיך אין דער געברויכם־אינדוםטריע, נאר אין דער אינדוסטריע םון אינדוסטריע-מיטלען; נישט די דער• װײטעתנג פון דער אורפראדוקציע און ערד, נאר די דערנעענ■ טערונג צו זײ, מיס אײן װארט — די שאסונג פון א ײדישן ארבעטער-קלאס, װאם האלט די װירטשאפט אין זײנע אײגענע הענט, און פון בירגערלעכן שסאנדפונקט — די שאפונג פון א ײדישער בורזשואזיע, װאם זאל אלײן זײן די שאלטערין און װאלטערין אויף דעם אינערלעק מארק. דאס איז די טעריטאריא• ליסטישע אידעע. און די דאזיקע אידעע קאן עקזיםטירן נאר דאן, װען עם איז דא דאם שטיקל טעריםאריע, װו עס קאן םארקומען דער דאזיקער אײגנארסיקער םאר ײדן אנטװיקלונגם׳ גאנג פון עקאנאפישן לעבן. דעריבער האט עס געפלאצט די טעריטאריאליססישע אר• גאניזאציע, װײל זי האט נישט געהאט קײן קאנקרעטן אויס• דרוק, דעריבער מוז אויך פלאצן די טעריטאריאליסטישע .בא■ װעגונג״, װעלכע עס פראיעקטירם איצם בן-אדיר. א באװעגונג קאן עקזיסטיק נאר אין דעם םאל, װען זי האט אן אביעקט און א סוביעקט. עם מוזן זײן די מאםן — דער םוביעקט פון דער באװענונג, און עס מוז זײן דער ציל — דער אביעקט פון א באװעגונג. דאן קומט די דריטע באדינגונג, — דער צו• זאמענהאנג צװישן דעם סוביעקט >:ון אביעקט, דאם הײםט װאס עס דארף סאן דער סוביעקט, בכדי צו דערגרײכן דעם אביעקס. אט נעמט די םאציאליסטישע באװעגונג: עס איז דא דער סו• ביעקס — דער ארבעטער קלאם, דער אביעקט— דער ציל, די פארגעזעלשאפטלעכונג פון די פראדוקציע׳מיטלען, און עס איז דא די פארבינדונג, די מעטאדן פון ארבעט—דער קלאםן־קאמף. נעמם די צױניססישע באװעגונג: עם איז דא די מאםע- דער םוביעקט, דאן דער אביעקט—דער טעריטאריאלער ארבעטם-צענטר אין ארץ ישראל <בײ דעם בירגערטום דאס עפנטלעך רעכטלעך נעזיכערטע הײמשטאט אין פאלעםטינע) און די פארבינדונג— דער קלאםן׳קאמף און קלאםן־אקטױויטעם פון ײדישן ארבעטער דא און דארט. דער טעריטאריאליזם, אדער װי בן-אדיר זאגט, די טעריטאריאליםטישע באװעגונג קאן האבן א סוביעקט, דערצו שטרעבט בףאדיר. און זאלן מיר זאגן, אז עס װעט געלונגען צו מאכן םאר טעריטאריאליםטן א מיליאן ײדן, אדער צען מיליאן ײדן. װו איז דער ציל, צו װעלכן ס׳קאנען שטרעבן די צען מיליאן ײדןז און װאס דארפן זײ טאן, בכדי צו דער• גרײכץ דעם נישם־עקזיסםירנדיקן ציל? דער ציל איז, לױט דער מײנונג םון בן-אדירן, געפונען די טעריטאריע אדער ריכםיקער קוםט עס אױס, אז דער ציל אױ צו געפונען דעם ציל. י־אס איז אן אומזין. און גײען םיר װײטער. װאס דארף טאן די םעריטאר• יאליםטישע באװעגונג? ארנאניזירן זיך װײטער צו װערבירן גאך מענטשן םאר דער באװעגונג• און װאס װײטער? אבסאלוט