Literarishe bleter · 1934-02-09 · 6 (9.2.1934) · p. Seite 87

זײס 87 ייטער*רישע בלעטער נום. 6 (509) דער ארויס זײן געשםײדיקײט. ער רעכנט זיך מיט דער םער• זאנען־װעקסלונג אין דער סארסײ, און מלוכה־סירונג און בלײבט אין די רייען םון די נייע סירער, און דאך איז ער ביז די לעבטע טעג פון זײן לעבן נעװען דארט א מין םרעםד גע• שםאלט. לינאטשארסקי האט בו גוט געקאנס די פארגיןנגענהײם סון דער רעװאלוציע און םון דער פארסײ... און דערצו איז ער געװען *ו געבילדעט, ער זאל קאנען בלײבן אין דעם בױרא• קראטישן אפאראט. ער װערט אראםגעזעצט פון זײן פאססן אלם פאלקם קאםיסאר פון בילדונג און בלײבט אן שום בא• שעםטיקונג. ער האט געזאלט װערן אמבאסאדאר אין שפאניע. אבער אײדער ער האס דעם נײעם פאסטן סארנימען, איז ער געשטארבן אין מאנטרע. נישט נאר זײנע סרײנט, נאר אויך זײנע ערלעכע קעגנער װעלן זײן אנדענק מיט כבוד האלטן. אינעייזעגס ד. ר• פארשידענע סעלקער און לענדער אין פארשידענע עפאכעס. אבער טאקע נישש םער. קײן צײכן םון אמתן קינסםלערישן גענום איז בײ אים נישט בנמגא. אק יאר 1923 איז דערשינען לונאטשארסקים א באנד ,םילועםן־, דאס זענען געװען כאראקטעריםטיקעם סון די רע• -אלוביע־םירער. דאם דאזיקע בוך האט אבער קײן באזונדער :לזל נישט געהאט פשוט שוין צוליב דעם אלײן, װאס םטאלינם :אמען אמ דארס קיין אײנמאל נישט דערמאגט •). שפעטער םיט א יאר װערס דאס בוך צוריקגעצויגן םון םארקויף, און דער :־חבר האט צוליב דעם אױסצושטײן אייניקע אומאנגענעמלעכ׳ קײטן. אבער דאס דויערט נישט לאנג: לונאםשארםקי װײזט װי■ •) *ין דעם דןזיקן *וך *יז *ויך <1*ר*ן * כזרןקםער־םס-ק םין שר|1קין׳ ריעלכן לונ*ס**רסקי גאװײזס גןרנישס איץ קײן געהרינינער שײן. נןס. פרן אינערלונער., שםעון ־שפיעע? 1 װ$רשע שטדיכזצודערבראדערזאז-געשטאלט אן ערשײנונג, און איז דאך בסרט א מענטשלעכע, און מכל שכן א דיכסערישע פערזענלעכקײט, אין איר קאמפליצירטקײס און פארשידנארטיקײט. א סך רײכער און ברײטער, װי יעדע רובריק, אין װעלכע מ׳וײל זי צוליב באקװעמלעכקײט ארײנפאסן יא, אלע קענען בראדערזאנען. דעם באהערשסן פון דען פאעטישער װארד םטיכיע. איך אבער קען אויך בראדערזאנען דעם קלארן. נעטן דענקער, דעם װארסקארגן אץ שטראמע פאבוליסס. דעם קינםטלער פון חכמת הצמצום, בײ װעלכן ס׳אי ממש א רענדל א װארט. אלס בײשפיל ברענג איך צװײ קלײנע פאבעלן םון בראדער• זאנען. װעלכע װערן איצט סארעפנטלעכט צום ערשטן מאל. זײ זענען געבליבן ליגן נישט אויסגענוצס אין מײן פארטפעל, װײל ,דער אשמדאי■• האט זיך פלוצלינג אפגצשםעלט. בראדערזאן האט די דאזיקע פאפעלן געשריבן צו צװײ געגעבענע צײכנונגען. דא א באמערקונג: אין אונזער צוזאמענארבעט םארן ״אשמדאי־ איז מײן באצױנג מיט בראדערזאנען א. אנד. גע■ װען א ביםל נישט נארמאל. באטאנענדיק מיט א באזונדערער כװנה די נראפישע זײט םון בלאט, און שטרעבנדיק צו א האר• מאנישער, אינערלעכער פארבונדנקײט צװישן בילד און טעקסט, האב איך אגשטאט, װי געװײנלעך, צו לאזן אילוסטרידן, אדער באצירן א םאראנען געדיכט דורך א צײכנער, האב איך ם־רוב א באשטימטע גראפישע צײכנונג געגעבן צו ״אילוסטרירן״ אזױ צו זאגן, אויסצוטײטשן עס פארן לעזער דורך א געריכט. בראדערזאנם טאלענט האט זיך אין דער דאזיקער פאר• שידנארסיקער אויסגאבע איבערגעבראכן, װי דאס ליכמ אין א פילקאנטיק געשליםן גלאז, און האט געשפילמ מיט אלע םארבן פון רעגענבױגן. בראדערזאן האס אומגעװײנלעך שנעל און זיכער זיך אײננעםילט אין דער אמתער טענדענץ םץ יעדער זאך, און זי ארײםגעבראכט בולט מיס א שפילעװדיקער לײכטער ערסינ• דונגםקראםט. די פאבולע האט זיך אויסגעצײכנס מ־ט א קלוגער און שטראמער לאגיק, און זיך םארענדיקט מיט א שמיצלדיקער פועגטע פון א נײםטרײכן מוסר־השכל, אין, צו װאס איך בין באזוגדערס אויםן — אלץ אזוי קנאפ אין אויםדרוק... װאם םאר שלאגסארסיקע גלענצנדע באגאבינגז װאס פאר דער ױבילײ םון משה בראדערזאן האט מיך דערמאנט אן א זאך, װאס הגם עס האס א שטיקל שײכות מיס מײן װײניקײט, אנםהאלט עס אויך אן אלגעסײנעם אינטערעס, און גאר באזונדערם טאקע א שײכות צום איצטיקן חתן-הױבל. דער דאזיקער סאקט איז א ״ליסעראריש׳קינםםלעריש בלאס םאר הוםאר און סאםירע׳, מיטן נאמען ״דער אשמדא־״ דערשינען אונטער מײן רעדאקציע. אם דאם בלאס איז אין א גרויםער מאס געװען געװיד• מעט דער םאדערנער גראפיק און פאעזיע. ״דער אשמדאי־ איז דערשינק אין 919ו אין לאדז, און האס אנטהאלטן פאעםישע בײטראגן סון די לאדזער דיכטער יצחק קאצענעלםאן און םשה בראדערזאן. בראדערזאנס ברויזענדער ״שטורם און דראנג־ איז בא• זונדערס געװען גוט צוגעפאסט פאר אזא בלאס, און פאר יענער אויםגעשטורעמטער צײט, רארט נאך דער װעלט׳מלחמה. זײן פאעזיע איז געװען אין אײנקלאנג מיטן אימפעט און מיטן טראגישן פאטאס סון די געשעענישן און מענטשלעכע איבער• ־יעבונגען. אויף די װולקאנישע דערשיטערונגען פון דער צײט האט ער רעאגירם מים דער הײם־נליענדער לאװע פון זײנע ברײס׳םלײצנדע פערזן נ״אשמדאי־װעלט־, ״אין ענוים...־). חוץ דעם דאזיקן גרונטטאן, האס ער אויף זײן דיכטע• 'ישער פאלעטע אױך פארמאגט מילדערע, לירישערע און עלע■ גישערע טענער (״זיבן ראבן״, ״ליליע-לילית־)• איבעריקנס, בראדערזאנס פאעזיע איז באקאנט, נאך ־ערצו, אז זי פארמאגט אזעלכע בולטע כאראקטעריםטישע םימנים, װי זײן אומנעװײנלעכע סויטאלאגיע, דער איבערשװונג םון אויםדרוק, דאס װארטשפילערישע, דאס ריטמישע װארט־און ־לאנג־געװעב. און װירקלעך דערמאנט בראדערזאנס דיכטונג זײער אפט א טראפישן װאלד, װו דער געדאנק קעמםט מיט נדויס גרוים מי זיך דורכצוקריגן דורכן דזשונגל פון דער יײלד און הסקר-שפראצנדער װעגעטאציע. װעגן דעם זענען זיך, דאכט זיך, אלע אײניק. און דאך זאל מיר דא דערלויבט זײן אפצוםרעגן די אױםשליםלעכקײט און אלגיטיקײם פץ דאזיקן אײנשםימיקן פםק-דין. דעקט זיך דאך כםעט קײן שום דעסיניציע נישט אינגאנצן מיטן װעזן םון