Literarishe bleter · 1934-01-19 · 3 (19.1.1934) · p. Seite 37

זײם 37 ליסערארישע נלעטער נים. 3 (506) קײן פיאץ םןןר די .דערםרוירענע, בארװעסע םים״ סון דער זעכעיקיעריקער םרוי. *חןנ *יך םןןרסראכס זיך א װענ אין *ריװ, *ין כװאליקן ים, איז * ליכםיק* מיף. חןנ איך םערםרעכם יאס בעזענב םין די נ*נען, *ון נלויי םןסרןז;, װער ײײםס זײ סין ריןנין• נןר כ׳חןנ ני*ס ס#רסר*כס די שיך ם*ר דער זעמיקיעריקער סרוי — זענען פיר חײנס רן געשסןגען, געסמועסס ןזוי, זי װעגן #יך/ ןז עס סרירס איר די נײן, און איך גלןס ןזוי, װײל איך הןנ ניפס נעהעם יוו *ו גײן. עס איז א שװערע לאסט, װאס די דיכטערין האם אויף זיך גענימען םרײװיליק, אט די םאראנטװארםלעכקײט ״ סאר די אלע מענטשן-גורלות, װאס זײער גאנבער אנטײל אין לעבן איז שװערע מי און פײן. און דאך םילן מיר נישט קײן פעסימיזם הינטער די אמתדיקע, מענטשגעטרײע שורות. הונגער און נויט האבן נישט באוױזן אויסבומעקן די לויטערע םרײד, װאס ליגט אײננעקנוילט הינסער די שװערע כמארעם םון דער דזשיקע־גאם און צײטיקט דעם שניט םון א נײעם מארגן. אײן אײנביקער טאג פון אמתדיקער פרײד, און די דזשיקע-גאם װעט אראפװארםן די שםאטעס םון איר לײב און אנטפלעקן איר אמתדיק ״פנים. גחיסעו עופאלג פון י. אפאטאשוס ״א טאג אין ועגענסבװג״ דאם װערק סץ '. אואטאשר ״א טאג אץ רענענםבורנ אין אליהו בתור*, װאם װערם איבם נענעבן אלם ■־עם־ס די אבאנענםן םץ די .לים. בלעםעי■*״ האם ארויםנערוםן נרוים באגייםםערונג ב״ דער יידישער קריםיק. דאם װערק, לוים ז״ן אינהאלם און סאי־ם, איז א נייעם נישם נא- ■אר י. אואםאשו, נאר אויך םאד דער נאנ־ *ער יידישער ליטעראטוד. עם איי א םייםםערװעדק םין נאר א הע־ בעדעד םדרגה. — א שטיק יידיש לעבן םץ עטלעכע הינדערט יאר בוריק איז נעשילדערם נעװארן דודך דעם קינםםלער אויף נאר א נ״יעם אוםן. די ערשטע אױםלאנע״ װאם איז דערשינען אנהויב זיםער אץ נױ־יארק, איז אויםםאדקויםט נעװארן. איבט איז דאם בוך דורך די ,לים. בלעטע— םונםני געזעזנט געװארן. עם האבן װענן דעם בוך בטשך םון די םאד חדשים געשריבן באנ״םםערטע ארטיקלען: יעקב באםאשאנםק• אין ,די ■״עסע״ (בוענאם־אײ-עם). •ראם. ם. באלאבאן אץ .נאש ■שענלאנד׳י. ב. י. ביאלאםטאבקי אין .אויםקום׳ (ניי־יארק). יעקב נאםליב אץ .םאלקםבלאם׳ (קאװנע). ב• גראבארד אץ ״אױםקים׳ (נױ־יארק) און אין .אונזער שול׳ (״ױ־יארק). נ. װ״נינ אץ ,װאכנשײםט׳ (װארשע)• יהודה יםת אץ ,״דישן קוריער׳ (שיקאנע). װ. לאבקי־בערטאלדי אין .םריםארנן׳ (רינע>. נחנץ ט״זיל אץ ,לים. בלעטער׳ ניט. 16*467, אין ,ה״נט׳ (װארשע), אין די .*אםם׳ (לאנדאן)• אהדן *״םלין איז .נלאבים׳ (װא־שע). ה. ױיזענבלאט אץ ,קאליםארנעד ״דישער שטיםע׳. אכדהם ריזען אץ די ,םעדער׳ (נױ־יארק). ד׳ר יעקב שאבקי אץ ,צוקינםט׳. ד׳ר יבחק שיםער אין ,ליט. בלעטעד׳ נים. 23, 24, 25 און אץ דער ידיש־םוילישער .אםיניא׳. צו אתוערע אבאנענטן• די זןבאנענטן קאנען בזןקימען פרץכם־דעקלפך צו די ,ליסערארישע בלפסער׳ םון םארנץנגענפם יאר 1933. פרײז 3.25 גילדי (םיט •א־םא) 24/7 סז31׳װסנ1ץ2יז0 .8פוו-^\ ,"יו16ם81 182£חסחם1.11״ סרוי בםשך םון יןןרן םין קיײנע געשעענישן אויםגעבוים א נײע, אומבאקאנסע װפלם. און עס הןןבן מיםןןמןןל אויםגעהערס די ריםער־יאנדן צוס נןןפל םון דער װעלם נןןך לפגענדארפ בת־ מלפה־אויגן. םפן הןןם דערזען די אויגן םין הינגעריקע ברודער אין די רןןכיםישע םיםלעך םון ןןרעמע קעלער־קינדער. איך װיל נישם זןןגן, ןןז עם איז דער אײנציקער זין םין דיכםונג צו לעבן בלויז אויף דעם חשבון םין װץכעדיקיים, עס איז ןןבער איר חוב צי דערהײבן דןןס סןןג־סעגלעכע אין אים ציצוםײלן דעם ריכםיקן ןןרם אין מענםשלעכן לעבן. און דװקא אין דעם חוב הןןם די דיכסינג דורך לןןנגע״ לןןנגע יןןרן לחלוםין פןןרגעםן. דעם בעסםן און גלײכםטן װעג צו ןןם דער נײער ריכטוננ האבן געםינען די סרויפן־שרײבפרינם, וױיל ״זײ זפנען ןןםנןןענטםםן צו דער װירקלעכקײט. קאדיע מןןלאדןןװסקי איז אײנע סון די, װעלכע עס איז געלונגען דורכצוםיר״ן ״ןן גליקלעכן םינםפז צוױשן לעבן און דיכםונג. און נישט קײן צופעליקײם איז דער נןןמען ,דזשיקג-נןןס׳, מים װעלכן די דיכטערין הןןט ןןננערופן איר״ לי• דערזןןםיונג. די דאזיקע גןןם איז נישט קייז םויטער שרײב-רעק- וױזים, זי לעבס, זי איז״ װי ןן םלײצנדיקפר שטרןןם, װעלכפר רײסם־םים םיט זיך און טראגט ןןוזעק יארן, םרוימען״ ןןםילו דןןם סערזענלפכע לעבן םון יח״יד. זײנע כװןןליעם זשומען אין די אויערן״ םןןנען און רוםן: ,סען הןס עןרץןסעװעפ דעם סערגןײעריקץ אריף דזסיקע נימער *עך. און ןןםילו די חםילה האבן זײ א בשותםותדיקע, קאדיע מאל$דאװסקי מים דער דזשיקע־גאס: ״ױן יין פײן ססינ אח סונקלקײס סין נעילח, םןל איך נירעיס ײן איך זןג סיס םײן נןס די םןג-אײן סןנ-אויסעדיקע חסילה: נוויס — נרייס סןר קרןװןסן׳ נרייס סןר נײגל, נרויס סןר לידער, *רייס םןר װײנער אין סןר וידער, סןר ורןװןקןניע ־־־ סןד ן קןי סין ן נרידער. אזן #ז זײ בײען, איז בײדע בוזאםען, אזן מען ורײסט נישט׳ וױ ס׳ענדיקט זיך די גאס און װי ס הויבם זיך אן קאדיע מ$ל$״ דאװםקי. ,״מײן נןס, סײן גןס, װןס איז דירכייס װי איך ןלײן, אין סמןסעס ןננעסין, אץ םןרגנדיקן סןנ םןרסרייס. — עס איז םאראן א וװנדערבארע קלתשאםט אין דער נאםור אין קעננזאץ בו די מענטשן, װעלכע קומען אויס אויף איר סאן, וױ גרײזן, װעלכע מען מוז םאריכטן. און עם געהער א םך סוס און זעלבםטוױרדע זיך מודה צו זײן אין דעם. דעם מוט און די אםנקײט טרעסן םיר בײ קאדיע ס$ל$דאװסקי: ,״איך װײם, איך נץ ניסס סין די סעבםעץ .״עערװי סןרס׳*,^ ײן כןסע עס ססײס ן קװןל םין סרערן היגסער סײגע אױנן נין איך סןרלינס אין לענן, װי ן *ויג. קאדיע מןזלןןדאייםקי זוכט נישם קײן פסעדאניפען םאר אירע געסילן, ױ גפנערןןליזירם נישם אירע איבערלעבונגען און גאװהדיקן םלויןןלי .םיר דיכםער׳. ןןבער םיר סילן, ןןז דןן רעדם םענםש, װפלכער שלײםם נישט קײן גר&פען, נןןר םיבערט אייס אין אײנזאםע, שװערע נעכס דןןס נאנצע אוםרעכם סון ןו ליגנערישער צײם, איז גלײכבײםיק אי םריבונןןל, אי אנגעקלןוגסע: .*ין זיך ני,ס ק״ן ייד, •יך .וױװ גנסיננן ו װןרס ס.ר סײן נייס, װ*ס װיינס ווין ס״ן גיף. און וױל ױ פןןרט ןןמןול םים ןן ביםל םרײד םארגלפםן די שארסקײםן םון איר לעבן, קלןופט אן מיט בײנערדיקע םינגער די װןר און אירע םענמזער, און דעםןןלט גיכ ױך קאדיע פןויןן־ דןװםקי ןן דערפןזן, ןןז צוױשן אירע אײגענע םרוימען איז נישםא