Literarishe bleter · 1934-01-12 · 2 (12.1.1934) · p. Seite 26

ליטערןןײשע נלעסער נום. 2 (305) זײט 26 ד*ן זזעס דער ניער דרר, דער ייננער עום לעגן *נעונדן * װעלם׳! (איעערערוך׳, םאםנשייל 1933) צום פארביקםטן, צום זאפםיקםטן קומט ארײם דאס ברא־ דערזאנישע אין זײן טעאטראלישער שאםונג. דעטאלן זענען איבעריק. גענוג צו דערמאנען אזעלכע מײםטערשטיק וױ ,באלום־ באלעט׳, ,שכנאלע און יאכנעלע׳ א. ד. ג. נאקעטע, ארעמע װירקלעכקײט, יידישער שטייגער, באהויכט סיםן ױארעמען אםעם פון א פאעט, װאם האט ליב דאם לעבן און איז מםונל אנצו־ שטעקן די מענטשן, זיי זאלן עס ליב האבן, אדער - האסן. און דאם מיט מיטלען און אויף אן אוםן, װאס טראגן אײף זיך דעם דײטלעכן חותם - בראדערזאן. ״אין שםר*ק זענען זיינע ה*ר, ארינן זײנע — ליכםיק קר*ר, םין אײכינזײטן א־יענעהעלט! אין ע־ כאאעלט םין דור *ו דור, ע־ נלעט םיט גליק, ם־ט נליק כאםעלט: יהי או־"! אין; .און שטאײבט די אלטע װעלט פון הונגער און נוםסט זי טא״ נויט און קעלט ־־ נחבן סייד? / װ$רשע משה נדאדעדזאן דעד דיבטעד אתרגים בליען און ציגן עסן באקםערן װי גראז, װי גר$ז־, אדער זײן ״ליבע האם זיך געצויגן צו דער בת-מלכה׳, אדער צו דער װײטער געטרוימטער װעלט םון םאציאלער גערעכטיקײם. און בײ דעם אלעמען האט דער דיכטער געלעבט ןז געפענטע- םער, אונטער די שװערע באדינגונגען פון הײמישער רעאקציע אדער פון דעד צארישער רעכטלאזיקײט. מען האט נישט געםארט אויפהויבן די שטימע קעגן גאט אדער מלוכה. די דיכטונג איז געװען געבונדן און געצײמט און נישם געקאנט און נישס גע■ טארס אריבער די דערלײבםע גרענעצן. די רעװאלוציע האט מיטאמאל אויםגעעפנט אלע שליוזן, און דער נײ-ײדישער דיכטער איז געטרןוגן געװארן מיטן אויפ- ברױזנדיקן שטראם. ל. קװיטקא האט אץ די ערשטע רעװאלוציע- טעג אויםגעשריגן: ,איך שפאן אוים מײן פערד׳, דוד הןוםשטײן האט זיך געפילט ,אלײן-א שטיק קופער״ און פרץ םאדקיש זאגט װעגן זיך: ״איך אלײן - א פולע נמארע״. אץ דערזעלבער צײמ האבן זיך פון אנדעדע שטעס גענומען איבערופן אנדערע ױנגע ײדישע דיכטער, װאם האבן פארמאגט דעם זעלבן אײם- ברויז אץ הארצן. דאן איז אויך געקומען משה בראדערזאן מיט זײן ,צעהוליעט הארץ׳ און מיט זײנע צעהוליעםע געזאנגען: ,עס זידם אין מײן קעסל א ברויזנדיקער ים״, ,איך בין שוין גע• קומען — פון סרילינג דער װיכער״, און ער איז גרײט ,ברענען די שמות״ — װײל ,די זון איז מיר ליבער״. דער נײער דיכטער האט פון זיך אראפגעװארפן אדערער איז פון לכתחילה אן געװען פרײ פון דעם, וזאס עס הײסט אין העברעיש ,םבל ירושה׳. ער װארפט פון' זיך אראפ לאסטן, בדי פרײער זץ צו קאנען טראגן מיס די פליסנדיקע שסדאמען פון דעד צײס. האט מארקיש געזאגט: ,כ׳בץ קײנעמם נישט, כ׳בין הפקר, אן אן אנהויב, אן א סוף׳. און בדאדעדזאן האס זיך ברײט און הילכיק צעזונגען: ,מיר ױנגק, מיר — א פרײ- לעכע צעזונגענע כאליאסטרע, מיר גײען אץ אן אוםבאזײסטן װעג״• דער הײנט האט פארשטעלט דעם נעכטן, און אײך װעגן מארגן האט מען נישט געטראכט. מען איז געװען פארכאפט פץ דער גװאלדיקער באגײסטערוננ, פון דעם אימפעט, װאם םען האט אלײן נישס געקאנט האמעװען. — די פדײד האם גענראכס צעהולעטקײט, און פון דער דיכטער-גרופע איז געװארן די דיכ• טער-,כאליאסטרע'. אבער באלד איז אנגעקומען דער װילדער געוײרבל פון טראגישע געשעעגישן, װאם האם נעטראסן דעם צעזונגענעם ײדישן דיכטער אץ דעם םאמע-ה'עכסטן עקםטאז. בירגער-קריג, ײדישע שחיטות, אכזדױתדיקע פאםירונגען ניכטערן גץ־ אײס דעם משה בראדערזאן גע׳ העדט צו דער גרופע ײדי- דישע דיכטער, װאם איז געקומען נאכן ױעלט-קריג און געבראכס מיט זיך דעם אויפברויז פון דעד דעװא■ לוציע־תקופה. אט די דיכ• טדנג האט זיך ארײנגע- שניטן מיט אירע נאר-נייע, הילכיקע קלאנגען אין דעד ײדישער װעלט. מיר האבן נעהאט פריער דיכטעד משבילים קעם• פער, דערנאך אויםדריקער פונם נאציאנאלן געדאנק אץ סא■ ציאלןאומרעכט. שפעטער זענען געקומען דיכ- טעד מיט םענ- טימענסאל - רא- מאנטישע מא- טיװן און דיכ• טער מימ טיף• יחידישע פראב- לעמען. די נײע רעװאלוציאנער דיכטונג האט זיך שטארק אונטער- שײדט פון דער פריערדיקער. דער פריערדיקער דיכטער איז נאך על־פי־רוב גע- װען אייסער דער ארומיקער װעלט. ער איז אפטמאל געשטאנען בײ דעם לעבן, בײ דער נאסור כעני בפתח, און איז ער שוין יא וױ עס איז ארײן אין לעבן, האט ער זיך אלץ דארט געפילט װי א פרעמדער, װי א גר. ער איז אויך אפטמאל געװען אויפן מיטװעג צװישן העברעיש און ײדיש, אדער ער איז געװען אן ערב-עמיגראנט, אן עסיגראנט אדער אימיגראנט. דער הויפט-עלע- מענט אין זײן שאפן איז געװען — יאוש, פארצװײםלונג אדער בענקשאפט. אדעי■ ער האט געגאיט ״אהין, אהין״, צום לאנד ,װו ׳׳£