Literarishe bleter · 1934-01-05 · 1 (5.1.1934) · p. Seite 8

ליטערארישע בלעטער נומ. 1 (504) זײט 8 דער ברוםט אנגעשפארט אויפן ארויםגעשטעקטן, װייכן מיסט — ער װעט ויך באלד אויםהויבן. אםשר װעט זי באדארפן נעמען לויפן. ס׳האבן זי געצופט די אלערלײ שפײז־ריחות, װאם <ער מענטש האט סיט די הענט פון מיםט ארויםגערודעדט און אויף דרויסן ארײסגעבראכט. דער מענטש האט זיך נישט גערירט. אבער דער מענטש האט נאך מיט סארגלײזטע אויגן, שוין אן סײער אין די אויגן, געזען די קאץ בײם אנקומען; ער האט נאך געװאלט רעדן צו דער קאץ; געװאלם נאכאםאל איר דערצײלן פון הונגערםארש און פון די מחנות, װאס װעלן אויפברעכן אלע שפײכלער... אבער זײנע ליפן, װאם האבן נאך א װײלע צוריק ספאזמאטיש זיך געשרומפן און געציטערט איבער זײנע צײן - זענען איצטער צונויפגעצויגן געװען שטײף. די צײנער האבן אויך אויפגעהערט צו קלאפן צאן־אן־צאן. לאנג איז די קאץ אזוי געשטאנען מיט דער רעכטער פאדערשטער לאפקע אויפגעהויבן. דערנאכדעם, אז דער מענטש האט זיך פארט נישט גערירט מער פון ארט, האט זי די לאפקע אנידערגעשטעלט װײך אויף דער ערד, אויםגעגלייכט דעם רוקן, אויפגעהויבן דעם קאפ און ארויפגעקוקט צום םעםל אויבן; געפארשט, צי ם׳װעט מעגלעך זײן פון אונטער דעם מענטשן עפעס פון פעסל ארויסבאקומען. דער ריח פון שפײז האט שטארק געצופט: א ריח פון פלײש און א ריח פון פיש; א ריח, װאס האט בײ דעי הונגעריקער קאץ אױפגעװעקס א דרײםטקײט א שפרונג צו טאן אין םכנה ארײן. די קאץ האט געצילט ארויפצושפרינגען אויפן פעסל און איז ארויפגעשפרונגען אויפן פארגליװערטן, אראפגעהאנגענעם קאפ פון מענטשן. ס׳האט דער קאץ נאך אלץ געחידושט איר אײגענע דרײסטקייט, און די פארגליװערטע שטילקײט, װאס דער מענטש האט ארום פעסל געשפרײט. םארזיכטיק האט די קאץ מיט דער לאפקע גענומען פאנאנדערירן דאס מיסט, װאם האט ארוים• געשםארצט פון אונטער דעם סענטשס סארגלױוערטער ברוםט. װען זי איז געװארן נאך דרײסטער — האט זי דעם מענטשן אויך ארומגעשמעקט — פון אים האט אויך א געשמאקער מיםט• ריח געצויגן... װיכטיה פאר ביבליאטעק, טעאטער־טוער און ליבהאבעו־ י פון ײדישער קונםטי——■ די .ליטערארישע בלעכער״ האבן די מעגלעכקײט צו נעב 50 לעזער א גרויםע פרעמיע, יע= ״לעקםיקאן פון ײדישן סעאטער״ 50 לעזער פון די ,ליט. בלעטער״ קאנען אין משך פו1 חודש יאנואר באקומען דער ערשטן באנד פון ,לעקסיקאן םיל ײדישן טעאטער״ פון זלמן זילבערצװײג. ביאגראפיעס פון סססן אדטיםטן, סס6 פאטאגראםיעם און בילדער, געדרוקט אויף גלאנץ־פאפיר, אײנגעבונדן אין לייװנט, 800 גרויםע עמודים. — אנשטאט 54 גילדן - נאו פאו 10 גילדן -? ע ע פארטא אין פוילן 1.40 — אין אויסלאנד —.4 גילדן. אורף נ8בנ8םע;ןעי־ט נישם געשרקט. אררעס: 24/7 9ז81ע\סלץ2ת0 ,"ת81616 .1,11,׳ פאר געלט (אין 19ר?ן): 639 .0 .8 .ױ .!פצן&ז^ .א ארומגענומען זײנע ריפן; םען ציט אײן דעם רײף. די ריפן בײגן זיך אײן אונםער דעם דרוק פון רײף; ם׳װערט זײן הארץ ענג אין זײן ברוסטקאםטן; אט באלד װעט זיך דאס הארץ אפשסעלן... און תיכף הויבן אים אן צו קליננען זײנע אייגענע רײד, װאס ער האס נאר־װאם גערעדט צו דער הונגעריקער קאץ. די װערטער האבן זיך צו־אים וױדערגעקערט אזעלכע הײםע, אזעלכע פײערדיקע; די װערטער קלינגען אים נישט אין די אויערן — נאר װי צעגליטע שטיקער מעטאל קוםען זײ אן מיט א זשוםען און רירן אן זײן קאלט לײב; און װי נאר זיי בארירן זײן לײב — װערן זײ אויסגעלײזט און גיסן זיך ארײן אין זײן לייב ארײן. דערפון, באגרײפט ער, איז אים פלוצלונג אזוי הײם געװארן. — פארװאם, װען דאס לײב ברענט, קלאפט עס פונ־ דעסטװעגן א צאן־אן־א־צאן? פארװאס, װען דער רײף ארום ברוסט האט נאכגעלאזן - װערט עס גאר אזוי ענג און אזוי הײס אין האלדז, גלײך אן אײזערנער שלײף האטן פאר־ צויגן ארום האלדז; מען ציט דעם שלײף, כדי דעם האלדז איבערשניידן... דער קאפ װעט אראפפאלן נעבן זײנע פיס און זיך צעװײנען? — — — ער דערםאנס זיך איצטער, אז ער האט דער הוננעריקער קאץ געװאלט נאך עפעס זאגן. יא, אז דער טאג איז שוין נאענט, האט ער איר געװאלט זאגן, װען די הונגער־מחנות װעלן ארויסקומען... גאר נאענט איז דער טאג. נישט מער, װאס ער אלײן איז ארוים א ביםל צו פרי; נישט געװארט אויף די םחנות... ער אלײן איז נאר ארוים זוכן שפײז אין מיסטפעסל אץ נישט אין די שפייכלערס פון די זאטע. האט ער געקוקט, אויב עמעצער זעט נישט; אריבערגעבויגן איבערן מיםספעסל — איז ער מיט בײדע הענט אין מיםט ארײן. גענומען דארט אץ דער טיף פון מיםט איבערטאפן יעדע קלייניקײט, װאס איז אים צו די פינגער געקומען. ם׳איז נישט געװען דער הוננער; ם׳איז גיכער געװען די אויסגעלאשענע ניינעריקײט, װאס האט סיט פינגער געזוכט אין מיםט, א סך װיכטיקע זאכן אנגעטאפט, און קיין פארלאנג איז נישט געװען ארויסצונעמען דאס געפונענע; ארויסנעמען און א שמעק טאן, װי ער האט עם פריער געטאן מיטן פעטן פאפיר, װאס ער האס בײ דער קאץ אפגעשלאגן. ער האט אין סיפעניש פון מיםס אויפגעװים אנגעטאפט שטיקלעך הארט ברויט, װי אױך שסיקלעך צעװייקט ברויט. ער האם דורכגעטאפט שאלעכצער םין אפעלםינעס און שאלעכצער פון באנאנעם... ער האט צװישן די פינגער געפילט בײנער ארומגעגריזשעטע. און האט אויך אנגעטאפט ביינער מיט פעטסן נאכגעבליבענע ארוס די ביינער... ער האט אויך אנגעטאפס א מעסער מיט צײנדלעך װי א זעג; א ברויטםעםער — זענען די הענט לענגער געבליען בײם מעםער. דװקא דאס מעסער האבן די הענט פארזיכטיק ארוםגעפארשט. די רעכטע האנט האט געפרוװט דעם שארף, און די לינקע — דאס הענטל... יא, דאס הענטל איז אפנעבראכן פין םעםער... שװער איז אים ציצונעמען די הענט פון מעסער... מעסער,.. מע-ם-ער - םעם— — — די קאץ איז װידער שסיל און װײך אנגעקומען, נעהאלטן זיך נידעריק בײ דער ערד. זי האט באמערקט אים, דעם םענטשן, אן אריבערגעבויגענעם איבערן םעסל — איז עס איר פארדעכטיק געװען. זי איז א װײלע נעבליבן װי א פארגלי־ װערטע אויף איר ארט. די פאדערשטע רעכטע לאפקע עטװאס םיט אומזיכערקײט אויפגעהויבן, גרײט אויף צוריק א קירעװע טאן, טאמער װעט אנשטײן א סכנה. די קאץ האט געװארט. אז דער מענטש, װאס איז אריבערגעבויגן איבערן פעסל, מיט