Literarishe bleter · 1934-01-05 · 1 (5.1.1934) · p. Seite 7

זייש 7 ליטערארישע בלענזער נומ. 1 (504) אויך פאר הונדערט טויזנט־טײונט, און רײן יעדער סרישער ריר אומעםום און דא און דארטן, פריער, שפעטער, איצטער, מארגן ױערט פילאטעמדיק דערשפירט... װייל מײן ברייט צעװיגטער װיםן, װײל מײן טיפע הויכע שפ־רונג נישט פאר מיר, פאר מיר אלײן נאר, איז א םײער, טײער צירונג, נאר אן אײפהער האלט אין פליסן אט דער ברײט צעצײײגטער װיםן אין מײן ארבעט-לאנד דעס גרויםן װײל איך װײס, װי אט דער געװײנלעך, און דער אל און דער באזונדער היט אפ יעדן טריט א װונדער, און א יעדער פרישע לינט, װי א נם איז קאמפליצירט. איך בין היינט פילפאכיק מונטער, פרק הררשבײן / ב'ו-רארק ה ו ג ג ע ד ($ 3 י? 7) איז דײנע װי מײנע. האב קי־נמאל נישט גערעדט אזוי צו דײנע, װאס היטן אפ מייזישע לעכער. גלוסטן װארעם בלוט. .װילן װארעם פלײש; פאיצוקטע מײו מאכן דאס פרעםן בא■ טעמטער. האסט ליב דעפ אפפאל פון גרויס־ניו׳יארק? כמעע — איך דערקען, אז נישט; כ׳זע עס איצטער, סיאיז אונז בײדן גלײך... זאג איך דיר די װעלט געהערט אונז בײדן, צו די הונגעריקע, צו די ארויסגעװארםענע צום דרויםן. שפייכלערס מיט שפײז געלאדן — הונגעריקע װעלן די שפײכלערס עפענען... כמעע - נאך מער, די הונגעריקע װעלן די שפײכלערס אײפ־ ברעכן; אונטערן פרײען הימל שפרײזן די הונגעריקע... יא, דיך און דײניקע אויך... קום צו מיר אויף דער האנט, כ׳װעל דיר זאגן א םוד אין אויער, קיינער זאל עס נישט הערן; אפילו די נאכט באדארף עס אויך נישט הערן... הונגער שטעלט שוץ אויף הונגער־מחנות; הונגער צינדט פײער אין די בליקן; הונגער גיט זײ פאקלען אנגעצונדעגע אין די העגט — ברעכן, וזו פארשלאסן; צעשטערן װו מען שטעלט זיך אנטקעגן, כא- כא־-כא-כא... די קאץ האט אויסגעהערט זײנע רײד, מיט אויגן נאך אלץ צו אים אנגעצונדענע; פארסאיעט, מיט דעם בויך אנגערירט די ערד, האט זי נאך געװאלט פרױון נאכאמאל זיך דערנענסעין צום מיםטפעםל, האט א װײלע געשנאפט די לופט ארום — האט אבער באלד םארכירװעט מ־ט א שארפן פארנייג אויף ציריק, מיט קאפ און האלז נידעריק בײ דער ערד האט זי זיך אװעקגעשםעלט און איז אין דער נאכט פארלאפן. די װינטערנאכט האט שםייפער ארומגענומען זיין לייב. ער האט געשפירט א ברענען אין לײב. ער איז זיכער געװען, די לאץ האט אים חושד געװען אין שלעכטס און איז דעריבער אנטלאפן. און אפשר װייסט די קאץ פון אן אנדער מיםטפעםל, .װו דארטן װעט זי געפינען שפײז... אפשר גאר זי נאכפארשן; זי װעט אויםשפירן א שטיקל שפײז אפפאל, װאם װאלט דאס ברענעניש אין זײן זײרכגעפרוירן לייב געלאשן. ער האט װידער אויפגעהויבן דעם פעטן פאפיר, װאס ער האט אפגעשלאגן בײ דער קאץ און געשמעקט. א ריח פון פלײש... גאר נישט לאנג אין פאפיר פלײש געלעגן... אז ער שמעקט - שפירט ער אין פאפיר א ריח פון ברויט; נאך מער — א ריח פון ציבעלע אויך... ער שפיירז דורך דעם א ריח פון שפײזן, װאס זענען אין פאפיר נישט געלעגן. הונגער, קעלט — בײדע זעגן די בײנער אין זײן לײב. ער פארנעמט קלאר װי מען זעגט די בײנער אין זײן לײב. אפריער האט עס אויםגעװיזן גלייך װי מען װאלט מיט א רייף בײ בײדן האבן די אויגן געגליט און געצונדן די פ־נס- טערניש — בײ איר און בײ אים. זי האט ארויסגעשלעפט פון מיסטקעםטל א פעטן פאפירקנויל, אנגעהויבן עס פאנאנדערוױקלען מיט די פאדערשטע לאפקעס און פיסקל, װען ער האט זיך אונטערגעגנבעט און דעם פאפירקנויל ביי איר ארויסגעכאפט. זי האט זיך דערשראקן, א שיפע געטאן און אפגעשפרונגען אן א זײט. דער געשמאקער טעם פון פעטן פאפיר איז איר גע בליבן אין מויל. מיטן רוקן אײנגעבויגן, מיטן בויך אנגערירט די ערד — זענען אירע גליענדיקע אײגן געװען געװענדט צו אים. ער האט שוין דעם לערן פאפיר אפגעשארט םון זיך. זײנע אױגן האבן פונקט װי אירע געגליט. ס׳האט אים געקלאפט א צאן אן א צאן. א קאלטע װינטערנאכט. די שמאלע הויזן האבן זיך געקלעפט צו די האלב־םארשטארטע פים; דאס קורץ, לויז׳פארקנעפלט רעקל האט א שטריקל ארויסגעגארטלט. ס׳יונגע פנים, דאס בלױ־בלאסע פנים, האט נישט פארמאגס קיין אוים• דרוק פון ױגנט; ס׳האט אין ז ער נאכט גיכער אויסגעזען ײי א לענגלעכער קיזלשטיין, שמאל פון אונטן, ברײטער אויבן און מיט צװײ אויגן, װאס גליען. מענטש און קאץ; איר איז געװען װארעמער, כאטש הונגעריק. אין פאפיר איז גארנישט געװען; פונדעסטװעגן האם זי חושד געװען, אז עפעם האט מען פון פאפיר געקאנט געניסן. דעריבער איז זי א צײט געבליבן מיט די אויגן געװענדט צו אים. האט אבער איר װארעמקײט צו אים נעצויגן. איר װארעמקייט האט ממש אנגערירט זײן לייב. געװען שוין װייט נאך האלבע-נאכט אין דאונסאונער ארעמקײט. ער און די קאץ בײדע הונגעריקע; בײדע אפגענארטע. — מיא-א-ו— האט זי צו אים גערעדט — מיא-א-ו- האט ער אויםגעשטרעקט צו דער קאץ א שװאכע, אפגעצערטע האנט און געזאגט: — ביסט הונגעריק. מיר בײדע זענען הונגעריק. מיר איז נאך דערצו קאלט. דו — אן א הײם; איך — הפקר אין גאס; קום ארויף צו מיר אויף דער האנט, װעסט מיך ,ױארעמען... האסמ מורא, כמעע... איך האב פון קיינעם קײן פעל נישט געשונדן; האב נישט קײן פארכט פאר מיר. פארשטײסט דאך, װאס איך רעדט; קוקסט מיך אן און הערסט — כמעע... ביםט הונגעריק װי איך — כאטש די װעלט איז דײנע װי מײנע. נױ־יארק איז מײנע װי דײנע. כ׳באדארף נישט זוכן שפײז אין מיסטפעםל, אװעקנעמען עס בײ דיר, כסעע, כ׳שעם מיך פאר דיר... זאג איך דיר, מעגםט הערן און געדענקען — די װעלט