Literarishe bleter · 1934-01-05 · 1 (5.1.1934) · p. Seite 6

ליטערארישע בלעטער נומ. ו (504) זײט א.,־דש ד צ ד *> א שנעלקײט נאך א שנעלקייט, און איך דערזע די שטאט פון העכסטן דאך ביזן נידעריקםמן ציגל דארם אין קעלער, אין םידרינגט מיך דורך: דער גאנצער גרויםער זין םון שטאס, פין איר געשפאנטער און געפלאנטער ארבעס, װאם האט אין זיך א הארץ פאר יענער ברײטער װעלט, פאר יענער העלער הײך, פאר װעלט פון פעלד, װאס גרינט. דער גאנצער גרויסער זין פון שטאמ, װאס דרינגט מיט איר געציינ און איר געדראנג אין יענער דרימלענדיקער שטילקײט, װאס איז צעגאסן רײך אויף לאנגער פלאך פון טײך, אויף גראז און אױף געשטרױך. ב׳באגרײף דעם גאנצן גרױסן זין פון שטאט. ויאס דרינגט מיט איר געצײג און איר געדראננ אין נאגנדיקער שטילקײט, אין שלעפערדיקן דארפישן געזאנג, און טרײסלט און צעטרײסלט דאם אלטע שטרויענע פארמעגן... א שטילער, א מחיהדיקער רעגן... פשוט. אײנפאל פרילינג, פרילינג: אויף קאשטאנעם פרישע בלױנג. יעדער צװײג מיט ליכט באצירט, קוק דארט אויבן, קוק דא אונטער אויף דעם אל, אױף דעם באזונדער. אויף דעם כלל און אויף די פרטיםי אלץ איז איינפאך. אן חידושים און אן װונדער: פראסט און פש־ט און געװײנלעך, װי די לופס און װי דער אסעם: פרילינג, פרילינג: אויף קאשטאנעס פ־ישע בלױנג, יעדער צװײג מיט ליכס באצירט. איך בין הײנט פילפאכיק מונטער, װײל איך װײס, װי אט דער אײנפאך, אין באדנדיקע אנרוישיקע מאשינען. כ׳געדענק עס שטענדיק... און ערגעץ טיף אין מיר װערס רײף די שטילקײט, װאם שוױמט ארי־ף פאר שטורעם, און װי פון לאנג, פון שטענדיק איז מײן צעשסרי־טער בליק, װאם װארפט זיך אן אויף אלץ, אצינד אהין, אה־ן אין טיף פון הארצן געױענדט, און כ׳הער נישט אויף ביי זיך צי פרעגן: װען? װען קומט אן די רגע? די רגע, װאם ברענגט דארט אין באװעגונג די שױערע סודװזדיקע קייט פון טיפן דויערנדיקן שאפן, די לאנג-געגארטע ציטערדיקע רגע... צון א־נדערפרי היינט גײט און גײט א שט־לער, א מחיהדיקער רעגן. װי גרין, װי ברייט די שטאט זעט אוים פין מײן באלקאן, איז װינציק מיר — אין ענג איז מיר אין צימער. מיך ציט אין רעגנדיקער נעץ, א־ן פײכטע פארהאנגען אויף שטאטישע פראנסאנען. ײאס לאזן גרינג מיך דורך, װאס לאזן מיר פארבײ, און הערן אלץ נייגט אויף צי הענגען... אט פארט אן א טראמװ", פארקערעװעט בײם ראג, עס העלמעװעט דער רעלס פון אונטן, פון אויבן טרײבט דאס רעדעלע בײם דראט, און פון דער שפיל, ײאס ״אפ״ אין ״צו״ דארט פירן אין עלעקסרע־שטראם, גיט פלוצים זיך א שיט א הויפן פונקען: רויט. און בלוי, און געל. און פיאלעט■ און אײנער אזא פונק, דירך שפיגל פין מיין אויג, פארקלײבט זיך ערגעץ טיף, און ם׳װערט דארט פלוצים קלאי, אץ ס׳גיט א טרייב, און ם׳גיט א טארע, אין ם׳גימ א גיי אין מיר מײן צארטסטער, מײן קרעפטיקסטער מאטאר... אין פולער ליכטיקייט, אין העלקייט, . ער נעמט, ער נעמט מײן מעכסיקער מאטאר דוד האפשםײן ו סאסק!(/! ל י א ועגן פץ איגדערפרי הײנט גײט און נײט א שטילער, א מחיהדיקער רעגן. סיאיז טיף אין פרילינג, ס׳איז ענדע מאי, א־ך ב־ן אין שטאס, נאר אלע מײנע חושים שפירן, װאס טוט זיך דארט — אין דארף, אין גרויסער װעלט פץ פעלד. פון אינדערפרי הײנט גײט אין גײט א שטילער. א מחיהדיקער רעגן ס׳איז זיסע זאפט, ס׳איו קראפט פאר װייסערדיקן װיקס. און אויך איז אזא רעגן פעך און םם פאר פרעכן װירבלענדיקן ים פון פליגעלעך און פליגן, װאם שעדיקן די פעלדער און די סעדער... ס׳איז אזא רעגן א גרויסער כח, ױאס קאן באװענן שװערע רעדער: א שטילער, א מחיהדיקער רעגן... איך בין אין שטאט, איך הײב זיך אויף מיטן ערשטן פײף פון אונזערע פאבריקן, איך זאפ אין זיך דעם רויש פון טלאען און פון רעדעי־ אויפן ברוק, דעם רויש פון טױזנטער געצײנן און מאשינען. נאד איך געדענק, אז ס׳איז די שטאט א ריז, א פעלז אין ים פון פעלד, אין אלץ איז איצט פארטיפט אין גרינעם, װו װוקס זיך ריכטעט אין םילדער שטילקײט אין שויס פץ ערד, ׳) םון ניך ״פרייד םין נײעכ זי׳־ן׳*, לי$ס א״ז #ק*רפס דערמינען אין ם*ר-#ג *עמעס־*, דןסק־רע.