Literarishe bleter · 1933-12-22 · 51 (22.12.1933) · p. Seite 846

זיייט 846 ליטערארישע בלעסער נומ. 52 (503) ז ־ 0 ע ר קרן קראקע. שוין אלם אקאדעמיקער האט איגנאעי זיסער גענוםען או אקטיװן אנטײל אין דעם פאליטישןי און ליטערארישן לעבן םון קראקע, ארײםגעגעבן א רײ ליטערארישע בראשורן װעגן םעאםער און זיך אויך אפגעגעבן מיט פיבליביםסיק, אויך ארויסנעגעבן א נײ װערק איבער יוריםפרידענץ, װי, למשל, .די עםטרײכישע אינדוסטריעלע תקופה (װאס איז געװען אבליגאטאריש ביז דא נישט לאנגו, .די תקנות וחננן אויטאר־רעכט׳ א. א. װ. געשםארבן איז איגנאבי זיםער פון אן אפעראביע, װאם ער האט זיך געלאזט מאכן אין װין, אין יאר 1903, און איז גע• קומען צו קבורה אויף דעם ײדישן בית־עולם אין קראקע. בו דעם 30־טטן יארטאג פון זײן קבורה האט זײן פאליטישער חבר און בן־גיל, דעריבאװוםםער פוילישער סאביאלייסט און רעדאקםאר פון דער סאציאליסטישער צײטונג (־סגזיקגא אין קראקע אין דעם נומער פון י21 יאנואר 1933 נום. 17 םארעפנטלעכט *א ביםל זכרו״ נות װענן איגנאצי זיסער. .ח׳ איגנאצי זיםער - שרײבט העקער - האט געהערט צו דער זעלביקער גרופע, װאם האט געגרינדעט דעם'1>5>2זק*א• אין דער גימנאויע פון דער הייליקער אננא און אויף דעם ױרידישן אפטייל פון יאגיעלאנער אוניװערזיטעמ האט ער זיך געחברםמיט ארטור גארםקי, װאם מיט אים איז ער געבליבן אין אינטיםער פרײנטשאפט, װי עס האט דא נישט לאנג דערמאנט םטאניםלאװ עסטרײכער*) איז ער ג״עװעןיאײנער פון די ערשטע אין פוילן, װאס האט פארשפרײט דעם קולט פון איבסןגן, סטרינדבערג און הויפטמאן. ער האט דער ערשטער איבערגעזעצס זײערע דראמען אויף פויליש און געדרוקט די איבערזעצונגען אין *1|16סן1<811 *חי1ס6*5*סק פון דעם םארלעגער צוקערקאנדל אין זלאטשעױ. שטודירנדיק אין איניװערזיטעט סוף די 80-ער יארן םון פארגאנגענעם יארהונדערט, האט איגנאצי זיסער געגומען א לע• בעדיקן אנטײל יאין דער סאציאליסטישער איבערבראך-באװעגונג פון דער דעמאלטיקער ױגנט, װאס האט זיך גרופירם ארום דער דענקװערדיקער אקאדעמישער צײםשריפט ס>$1וח08 (1889), װען די דאזיקע יוגנט האט צוזאמען מיט באדײטנדע פערזענלעכקייםן פון די ארבעטער צוגעטרעטן אין יאר 1891 צו גרינדן די ארבע. טער-פארטײ אין קראקע און איר ארגאן 1>ס2זק*א, האט איננאצי זיםער גענומען אין דעם אויפטו א טעטיקן אנטייל און געשריבן אין 1>סזזק3א אין דעם ערשטן יארגאנג (1892) א סך ארטיקלען (צ״א .קונסט און םאציאליזם׳) געחתמעט מיט דעם פסעװדאנים קראקוס. אויף דעם ערשטן קאנגרעס פון דער גאליצישער־םאציאל• דעמאקראםישער פארטײ אין לעמבערג אנהויב 1892 איז איגנאצי זיסער געװען א דעלעגאט פין דער קראקאװער סאציאליסםישער יוגנט. נישט קוקנדיק אויף דער השפעה, װאס עס האט אויף אים געהאט ארטור גארםקי, איז אין דער פראגראם-דיםקיסיע אויף דעם דאזיקן קאנגרעס געקומען צו א פאלעמיק צװישן זײ, אין זיסער האט אין דעם װיפוח פארנומען א ראדיקאלערע פאזיציע. אין צוזאמענהאנג מיט דער דאזיקער פאלעמיק, האט ארטור גאר־ סקי, דערנאך פארעפנטלעכט אין 1>ס2זק'*א ררײ ארסיקלען (אונ• טערן טיטל .אפקלאנגען פון קאנגרעס׳) װו ער האט אויםגעקלערט דאס אומפארשטענדעניש, דערקלערט, אז די אויםגאבע םון דער אינטעליגענץ אין דער סאציאליסטישער באװעגונג איז נישט צו מילדערן דעם קלאסן-קאמיף, נאר אויפהײבן אים אויף א העכערן קולטור-ניװא. אין יאר 1896 האט איגנאצי זיםער צוזאמען מיט לודװיק ברונער און איגנאצי ראשינסקי געגרינדעט און רעדאקםירט דעם חודש-זשוךנאל •>|ץ)ץזא ישפעטער האט די רעדאקציע פון דעם זשורנאל איבערגענומען װילהעלם פעלדמאן). אין 1>ס2זק*א האט איגנאץ זיטער געשריבן אין די יארן 99 1898 טעאטער־רעצענזיעס. געעפנט אן אדװאקאטן־קאנצעלאריע, האט איגנאצי זיםער ) *ין ריזכרונות 10):זו>\5תג\ק8ץ׳8 6ח\ס>(ז5 *!*.1 *ין י1ו^81*2זק' ץת205ש)סק5׳* מין דזזעמגער 1932. י• ז?סן דײ׳ען / /;י?נע א י \ נ א ץ <סוף> צװישן די פראבן פון דער ײדישער ,פאלקס-מוזע׳, װאם זיסער האט פארעפנטלעכט איז אויך געװען א פראנמענט פון דער באלאדע ,מאניש׳, פארזען דורך דעם איבערזעצער מיט דעם םיםל >1ץ2;>ן ןסזא. דער דאזיקער פראגמענט איז אן איבערזעצונג פון דעם באקאנטן ארײנםיר צו דעם זיבעטן קאפיטל פון .מאניש״. א כאראקטעריסטישע זאך, װאם זיסער, אנגעבנדיק די ,פאלקס• ביצליאטעק׳ <קיעװ 1888), װו די באלאדע איז אפגעדרוקט גע• װארן, גיט אבער נישט אן, אז דער מחבר איזי פרץ. קענטיק, באהאנדלענדיק די יידישע פאעזיע אלם א פאלקם-פאעזיע, האט דער איבערזעצער אננענימען פרצן םאר איינעים םין די נאמענ• לאזע ,זינגער׳. די שעפער פון דער פאלקס-פאעזיע, װאסיזיינס א שאפונג דארף מען ציטירן אנאנימערהײט. מיר ברענגען דעם פראגמענט פון ,מאניש״ אין דער אוים- נעצײכנטער איבערזעצונג זיםערס: ז1ץ*1$ [6* (״00182^״ ץ1)9113<1 2) ,סןחסנרח^תל! [ס[סרח וח165ק ס1ץ<1 ץל€חח1 י 111)1)1 ס§6חחו 113) )סו\£וק5 ז>[ וחץכ1ץ1>0 ,111)011 וחץנ32311ז1ס1) ״וסחס) ^>1ץ112^1 : 6וח6וחו1ס31ח ץס^ןסבק ,ז1ץ62( 6וח ץ(1ץ1>0!))!^וזװצ!) וחפ ,6ץ2תס׳װ31 1)1ץ31 וחוח ״ו 6ות ס8 .11)61( — 6£0{ו021 ל1)1 ץ;)11ח (6ח8ס1ו1״1 ,ץ1ץ2ת§2 6׳װ>3ת16)ץ32 ס) — ס׳װס)3 תזוח ׳װ 16)32>( .ץ1סז§ 6:)24:)52וסו$ {1)11 ,ס§6ת51ס 62ח )31^ — ץ4ץת 16)321 3ח ץ<1ז81( — ס§6[ חס1 ץ1>32>1 ץ1סמוסת3 דחטח^וק ו 3[וחז2 )31( ץצסץ5 : ץצסו׳װס ס§סת3 )(װת)1 ס1) 3§211ס1ס>1 ץג1וא .ץ02ץתס§ 1 111)3( ,01)26 ח6)6ק ז1פז!פחפק^^צ חװת)! 6<װ ,ס1 — 3׳װסוח וס163ס8; סוצועותנו 1סז31ס) )31( ,6[ץ׳װ — 3026)ק ץ1)0 ס51ץתק חז826ת28 1 6־ז׳װ ,3ו1ס11<1ץיװ 11י1ס6וחז8 .3ח3וק ס51תסוח )81( ,516 103)2ת 16ז50161׳װ 1 1)320261 ס6 וומ ז31־זנ1 ץ1)§ ,ס3׳װ6(ק3 26)31( 1 ,ו1סץח13)4)^5 ׳װסזו^חװצ!) ו1סץ׳װס ,ת16חו1ס631׳װ 1[1)ס161<? 11)ח6וח6|קוחסז1 050)11)8)§ ו51ץוח ^[פ!) ס0 ,16ץ1 3וח6וח ו1ס1ז11)ס)3 זװ6חס1!6׳װ3ח ץ1)0 16ו׳װו1ס סוס65וקסק ססומ ווחסוח סו1ס1ו ץ8? 6וח6וחו1ס31ח 16סת81ץ2תק 82316 4ח121602)׳װ ׳װ 1 ,6וח116ח2ת<1 (6[סוח וח^סוק ס)ץג1יץ<61חת1 ,1ו1)1)ת1 ס§16)1ס3׳װ6וק5 13)סת§3ח — 3חח1 ...! 111)1)1 ס§6חחו פ11) )3׳װ6וק3 6( וחץנ1ץ1)0 עד־כאן דער ארטיקל םון פ. קאן. בײ דעם דאזיקן ארטיקל אין דער •■*1ו״ךוס״ איז געװען א צושריפט, אז עס װערן געזוכט גענויערע דאטן װעגן איגנאץ זיסער םאר ז. רײזענם ,לעקסיקאן פון דער ײדישער ליטעראטור, פרעםע און פילאלאגיע׳. עם האט זיך באלד אפגערופן א ברודער פון דעם פארשטארבענעם, ה׳ זיגמונט זיסער וקראקע), װעלכער האט מיר אין א בריװ מיטגע• טײלם פאלגנדיקע דאטן: איגנאצי זיסער איז געבוירן געװארן אין יאר 1870 אין פראקע, אויף דאמיניקאנער פלאץ נומ. 5, װו ם׳איז געשטאנען מאס הויז פון זייגע עלסערן. דא האט ער באזוכט די גימנאזיע און דער הײליקער אננא (איצטינאװאדװארסקא) און דא דורכגע- גואכט זײנע שטודיען אויפן ױרידישן פאקולטעט פון יאגעלאנער געניװערזיטעמ. באקומען דעם טיטל ד׳ר פון רעכט, האט ער זיך אעוױדמעט דער אדװאקאטור און נאך א ך יעריקער פראקטיק אןיעפנט אין יאר 1900* אן אײגענע *אדװאקאטישע קאנצעלאריע