Literarishe bleter · 1933-12-22 · 51 (22.12.1933) · p. Seite 847

*ײ•* זײט 847 פע?יקס פרידמ^ / װ$רשס וי אויסשטעלונג פון א גװפע ױנגפ פדאסטילןעו דער א״נםאל א־ינצוןורדנען *ן או־םשסערוננ *ון יוננע ק־נםמלע'■ ■דאםם־קעד, װעלבע היזען :א—־דןום נעענדיקם די אקאדעם־ע׳ איז א נעלונגענער. עם װעדן אד־יננעםידש נ״יע טאלאנםן, ננדי *ו באווייק זיי םאדן גר־יטן עודם. דאם איז ד^ך אייננםלעך די א־יםנאבע און דעד געזעלשאםט צי םאישאדיםן ידישע קינםם, א־ייםזיאיין נ״ע טאייאנםן און באװייזן זי םאר דעד ריבםיקעד שיין. אםח׳ דער ערשטעד ארוװ — די אויםשטעלוננ םון אם דע־ ,ױננער נדואע* איז נישט קין םורקאם אייננעגעבענער. *װישן די ױננע טארעדם, װעלכע שטודירן נאך אק דער אקאדעםיע׳ זענען םאראן םיד םעיקעדע, װאס דאבן שײן אויםן געביט םון קונםט םיל םעד דערנײבם. די אויםשטעלוננ איז רעאדעזענטירם דויך •יר קינסטלעי! םישל זילבעדבערג אין ישראל שאר ״ םאלעריי, נ ח ן דאאאאארט — םקילאטיד אוןיהודד װעדטום — נראםיק. ם. זילבערבערנ דאט נאך זין קינםטלעדישן װעג נישט נעםונען. ער באפיט זיך ז״ער װיניק צו םאדטיםן זיך אין די טאי לערישע װעדםן. עד איז נאך םאישקלאםט צו יעדן אינאלזיט! יעדער ױננעד קינםטלע־ נעםינט זיך אונטעד דעי השאעד םין װעלבן ם׳איז הדויםן םיםםעי, אבעד ער םוז עם אזוי םארד״ע;, אז עם זאל נישט בליבן קין שאור םין םדעםדע ייבםונגען. זילבעי״ בערג אבער קאאידם בםדר יעדן טאדע־נעם קינםטלעד, װעלבעי טאבט או־ף א־ם דע8 ק־לענםשן אינדרוק. לטשל: די איזאזשן אדע־6 די שםיל־לעבנם םיט ז״עדע גדינע־בלייע״רויטע טענעי זנננזגן א'י' בעדםיעבלעך און זי דעדםאנען די םאלעדי םין דעם אויליז^ן קינםטלעד טשאאםקי. ־אויך די אנדערע בילדער ז״נע, װעלבע זענען געטאלן *ו דעד זעלבעד ציש םיט נדייע טענעד אין װאס זענען נישט אינםעיעסאנט נישט אץ םאדב און נישט אץ םאקםור, ש־אנן בולם דעם באראקטער םין ק א װ א ר ם ק י ם א״נםליםן. זילבערבעדנ ג״ט אויף א גליםשיקן װענ, אץ אויב עד װעט זיך :ישט באםריען םץ ליבםע עםעקטן אץ א״נםליםן, װעט ער זיבעד בסדד זינקען. זיגע צ״בניננען דאקענן זענען זיעד ד־״םט נעצ״בנש. עד האט א נעװיםע ױםין איבערצוגעבן די בא־אקטער־שטדיב;. ש א ר זעט אויס צ< ז״ן א םעיקע־ טאלער. איך װאלט נעראטן דעם קינםטלעי, אז םון רי םיניאטוין זאלן װעין נדעםערע בילדעי, בדי םען זאל קענען נענױ זען די םארבליאניריננ םץ דעד *יבניננ אץ די םאלעיישע װעדטן, װעלבע שאילן א דאםינידנדיקע ראל אץ דעד קינםט. דעד קינםטלע־ דאאאאארט װיל א־טאאנירן פים ז״ן אוםנא• טידלעבער גיװים םון די םיגי־ן אץ קעא. אבער ם׳םילט א גרינג• שע*ונג צו דעי םאדם. עד םאדטיםט זיך ז״עי װ״ניק אץ דעי עקםא־עסיע און ער באקיטט נישט אדויס דאם באדאקםע־יםטישע םץ זין אדבעט. לםשר, די םקילאםוד םין דעאוטאט י. נ־ינביים א־ז צעשאליטעדט אץ םאדם אין נישט אינטע־עםאנט אין דעד בא־אק־ טער״אויםםאםוננ. אםשענםטן איז דעארעזענשידט די נ־אםיק םין װע־טוםן. װעי״ טום נעהערם *ו ד• ױנגע ק־נסטלעד, װאם באט־ען דך צו דעדנר״בן סי אין האל׳ן-שניט, םי אץ אקװאאארט אדע־ אקװאםינט די םעב־ נישע זים. אדאנק דעם קען דעד -•נסשלעד זיך גיט אויםדריקן אין יעדער קאטאאזיציע. די קאםאאזיציע איז בי אים ליבט. עי םאד־ שטיט איבער*וגעבן דעם באראקטע־ םון יעדן ליטערארישן װערק. אץ די האלץ־שנ־טן םון םרצעם װערק (.די נאלדענע קיט״) ־־ נעװען ־עםדאדוצידם אין די ,ליט. בלעטער׳ — זענען די שװארץ־ װ״םע םלעקן נוט אדויםגעדוםן געװאדן, װאס עם ניט צו לעבן אץ קאנטדאםטקיט. ז״נע אירוםטדאציעם צו יויליאן םיװיםם שאםוננ זענען שעבניש גאר אנדעיש אייםנעםאםט. דעד ק־נםטלעד באםיט זיך, אז יעדע ארבעט זאל נישש ענלעך זין א״נע צו דעד *װ״םער. װערמום איז אן שים םםק א טאלענטירטעד קינםטלע־. עד איז נאך ײננ אץ װעט נאך איים; געבים םץ גדאםיק שאםן ו.אר םי:ע זאב;. ליםעדארישע בלעטער נומ. 52 (503) געגעבן אוםזיסטע ױרידישע הילן• די ארבעטער סון דער ארגןןני־ זאגיע און איז {ןרויםגעםרעטן אלם םארטײדיקער אן נעצאים אין * סך פןליםישע פראבעםן. דער םוים האם אים אװעקגערויבט אין ױנגן עלםער. זאל די דאזיקע ערינערונג אויםלעבן בײ דעם יונגערן דור דעם ןןנ• דענקיםון א מאלאנטםוין און םןןרדינסטםולן פיאנער סון דער פוילישער םאציאליסםישער באװעגוננ ן׳ כאראקטעריסטיש, װאם העקער, דער דאזיקער טיפישער םארםרעטער םון דער ראדיקאל־פוילישער אסימילאציע, דערםאנם א װארט נישט װעגן זיםערס ארויסטרעםן סאר דער ײדישער קול• טור. סנים־אל־פנים דערמים װערט נאך בולטער די פערזענלעכ• קײם םון דעם ױנג-םארשטארבענעם קראקאװער סאציאליםט, װאם זײן אינטימע פארבינדונג מיט דער פ. פ. ס. האם אים דאך נישם געשטערט צו זײן אזא איבערגענעבענער פרײנט םון ײדיש אין דער דאן שוין גענוג פאלאניזירטער און סארדײטשמעריטשער גא ליציע. אויפװף פון ״דישן פען-ןלוב ונוס זזודש םון ״דישן בול צו אלע פר״נט סון דעד ידישער ליטעראטור! ם׳איז איך נעװים *לעםען באקאנס די קאטאסטראטאלע ל*:ע פין דעם ידישן בוך. אן א שול־װעץ טים ידיש אלס אונטעריבס״ שאראך, ארגאניזירס און אױסגעהאלסן םון דער םלוכה׳ פעלס אויך רער נ*רם*לער, :*שירלעכער ב*זים ם*ר דער *דנאנישער *:ט־ װיקלינג סץ דעם ידישן בון־װעץ. אױב עם װערס נישט פריעד גע־ זיעסי, אױ איסזיסט דעדנאך צו דערװארסן * *״ס פץ שניס. דער־ ס*ר איז נ*ר קין װונדער נישס, װ*ם די יד־שע ט*דל*גן פונקס װי אינזערע *לע *נדערע קולסוד־**זיציעס׳ ה*יטן זיך אויף נים־ם, ײיל אויםער װ*ם םיר זענען *נגעװיץ אויף זיך *ל״ן׳ קיפס אונז אוים *ו שסין אץ ק*םף קעגן ײעלס מיט שונאיס׳ װעלבע װיק נישם נ*ר רויניק אונזער פחישע עקזיסםענץ׳ נ*ד אויך אונסערדריקן אונזער גיסטיק ד*זין. אונזער נ**י*ג*ל לעבן. דערװ״ל עקזיםםירט אונזער ידישע קילםיד װי * נס, בפרט נ*ך אין די י*דן פון דער *זוי לאנג־דויערנדער װירםשאפםלעכער נויס׳ װען די ל*נע איז נישס *ום *דיבערםר*נן ק*ם*םטר*פ*ל. *בער בשעת * ק*ט*ססר*סע סוז סען ר*סעויען ב*טש ר*ס ט״עדםסע׳ ד*ס ײיבםיקסטע׳ דעם ניםםיקן אינה*לט׳ ד■ קולםוד־ ■*זי*יעם. אץ נאסידלעך׳ אץ דעד עדשםער רי ד*ם ידישע בוך. דעד 0. ע. נ.־קלוב׳ *לם רעסיעזענטאנץ סון דער ידישער ל־סע״ ד*סור, גיס אי*ם׳ *וליב דעם *ײעק, די איני*י*ס־װ *י *דנ*ני■ זירץ * ביליקן חודש ס*רץ ״דישן בוך און *סעלירט *י *לע סרינט סץ ידישן ײ*רט זיך *קםיװ צי באטיליקן אץ דע־ אינטערגענוםע• נער *ק*יע. םיר ה*סן׳ *ז ק״נעד סץ איך װגט זיך נישס *סז*נן סיםצוהעלסן, *ז ד*ם ״דישע בוך, דער סונד*םענם סץ אונזער ם*״ דערנעד קילםור׳ ז*ל זיך נעסינען אץ דער ביבער־שאנק סין יעדן אינםעלינענטן ״דישן הויז. ווער עם קױסט ד*ס בעםעדע ידישע בוך׳ העלסט טים צי *םעקורירן ס*ר דעם ידישן װ*רט * בעםעדע *יקונסט. סר״נס סץ דער ״דישער ליסעראטור! סוס איע־ ע־ן־הוב און שסיצט יי *קציע *ו סארשי־״טן ד*ס ידישע בוך. ײדי׳שעד 3. ע. אץ װ$רשט. װ*רשע׳ דעם 15 דעצעםבעד 1933. חי יוסף לעוו איז ארויםגעפארן ל-ײן אויסלאנד צו זאמלען אבאנענטן םאר די ״ליט. בלעטער״ אונזערע פרײנט װערן געבעסן אים העלפן בײ זײן ארבעס. ל-טעדאד*עוע כדעטעד