Literarishe bleter · 1933-12-08 · 49 (8.12.1933) · p. Seite 781

זײט 781 ליטערזןרישע בלעטער נום. 49;500> 9ר$פ. א. זז. דז>7יז4ק / עעעברידזיש װעגן א יױישעו געזעלשאפט מ פעועון ױ װיסנשאפם פונקם נישט געמאכט גאנץ קיאר, אר דאי איז די פראצעדור סין דער זןרנזןניזאציע אין פראגראם׳קאמיטעט געװען קזןרעקט אין יעדן םרט, אבער ױען די רענירונג םון דעם מכניס׳אורח םון קאנגרעס װערט אינםסרוירט צי פארבעטן די רעגירינגען םון אנדערע לענדער. װאלט איך מיט דרן ארץ אנגעמערקס, אז דער ײדישער װיסנשאפטלעכער אינםטיטיט, װאס פאיטרעט קול- טורעל די ײדן פון דער גארער װעלט און די יירישע פסיכא׳ לאגישע געזעישאפט, ־ואם זועט מסתמא אויפקומען אין א יאר צװיי, זאל אויך פארבעטן װערן, אזוי װי דאם יידישע םאלק װאלט געהאט א רעגירונג. װעלן דאך זײער װינציק פסיכאלאגן נישט םסכים זײן, אז די יידן, לכל הסחות פון מזרח און צענטראל אײראפעישע אפשטאמונג, זענען א נאציאנאלע גרופע מיט זײערע אײגענע שטריכן, מיט א וייכטיקער לישעראטור, און װיםנשאםטלעכע אויספלוסן, א װאקסנדיקע קונםט — מיט אנדערע װערטער, מיר פסיכאלאגן, װאם פםקענען פאר דער װעלט אויםן געביט פון גײסט, צי עם קער זיך אן מיטן יחיד אדער מיטן קאלעקטיװ, דארפן זיך נישט לאזן בינדן פון פאליט־שע באטראכטינגען. איך רעד איצט נישט דװקא מעשה׳ייד, נאר בתור פסיכאלאג, װאס װאלט װעלן, אז די ציגײנערשע, באסקישע, פלעמישע און קעלטישע קולטירן זאלן אויך אויף אזא אוםן דערקאנט װערן און צוליב דיזעלבע טעמים. איך װיל דא באטאנען, אז עם גײט דא נישט אין נאציאנאלער קאנקורענץ אדער פאליטישע טובות, װאס קאנען ארויסקוםען פון אזעלכע קולטורעלע דערהויבונגען, נאר די טענה איז װעגן אױשרדיקן אײנזען אין די אינטערעםן פון פסיכאלאגיע און אינםער- נאציאנאליזם. איך װעל דערפאר בעטן נאכאמאל, אז דער אינטערנא• ציאנאלער קאמיטעט זאל אויף להבא פארבעטן פארטרעטער פון ײדישן װיסנשאפטלעכן אינםטיטוט און פון דער יידישער פסיכאלאגישער געזעלשאפט אויפריכטיק אײער א■ א■ ראבאק עד כאן די קארעםפאנדענץ. שפעטער האב איך באקימען בריװ פון ד״ר זאודעקן און פון פראםעסאר אלפארטן בנוגע דעם אײנדרוק, װאס מײן װענדונג האט געמאכט. עס האט אױםגעוען, װי איך װאלט װעלן אײנטײלן כבוד יעדער קולטור באזונדער. טא אויב אזוי, פארװאס נישט מאכן אפלזץ פאר דער נײ ענגלענדער קולכור, א. א. װ.? די נישט׳גלײכקײט פון םארגלײך דארף מען די לײענער נישט דערקלערן. עס איז אבער פארט שװער םאר דעם גביר איינצוזען די נויט םון קבצן. אויםן גרונט פון קולטור אלײן, האב איך מורא, חעלן מיר גארנישט קאנען פועלן, ביז װאנען מיר װעלן האבן א געזעלשאפט פון געלערנטע און סארשער, װאס װעט זײן נעבויט אויף דיזעלבע יסודות װי די אנדערע װיסגשאפטלעכע ארגאניזאציעם. אמת, די אמעריקאנער .אםאסיאײשן פאיי דהי אדװאנסמענט אװ םײענס״ האט א װאםערע 18 טויונט מיםגלידער, און מיר קאנען אםשר האבן א פאר הונדערט, שזין מיס מאטער• ניש, אבער א האםם װאלטן מיר שוין געהאט מיט א קלענערער צאל אםילו. װען אלע פסיכאלאגן און פעדאגאגן סיט ײדישיםטישע די לײענער פון די ,ליט. בלעטער״ איז באקאנט, או םאראיארן, װען ם׳איז םארגעקומען דער פסיכאלאגישער קאנגרעס אין קאפענהאגען, האב איך זיך געװענדם צו דער עקזעקוסױוע םיט דער בקשה, אז מען זאל אויף להבא פארבעטן צום קאנגרעס סארטרעטער פון די יידישע אינסטיטוציפס, כדי דןס ײדישע םאלק, װאס לעבט זיך אוים אין ײדיש, זאל נישט װערן איגנורירס. מײן ברױו האב איך געהאט איבערגעשיקט קודם־כל מײן גוטן פרײנט אין לאנדאן, דר. ראבערט זאודעק, ד״ס גראםאלאנ און ארויסגעבער פון זשורנאל .כאראקטער״. א קאפיע האב איך אויך איבערגעשיקט םײן חבר, פראפעסאר אלפארט פון האװארד אוגױוערזיםעט. דעם מאג, װען דער קאנגרעס הזט זיך געדארפט עסזנען, האב איך געשיקט א קײבל צו דר. זאודעקן, אז ער זאל נישט פארגעסן פארצוברענגען מײן װענדונג, און אז ער זאל איבעררעדן װעגן דעם ענין מיט פראפעםאר אלפארטן. צװישן זײ בײדע איז באשלאסן געװארן, אז פראפעסאר אלפארט (אםשר דערםאר, װאם ער איז נישט קײן ײד) זאל איבערגעבן דעם בריװ צום פרעזידענט םון קאנגרעס. װי מען קאן זיך פארשטעלן, איז דער פרעזידענט םון קאנגרעס, פראםעסאר עדגאר רוב־ן םון קאפענהאגענער אוניװער־ זיטעט געװען שטארק פארנומען מיט כלערלײ ענינים און אםיציעלע פונקציעם, מחמת ער האט געבראכט צו דער דערעפע־ נוננ דעם קעניג פון דענמארק און פארשידענע הויכע מלוכה־ לייס, פונדעםטװעגן האט ער מיר דעמזעלבן טאג געענטפערט אויף דער װענדוגג, און הגם זײן שטעלונג איז נישט געװען קיין פאזיטיװע, איז דאך אינטערעםאנט איבערצוגעבן דעם בריװ װארט אין װארט : ,ערשט נאר־װאם האט מיר דר. אלפארט געםעליק איבער־ ״ 7 ז 7 ז 7 געגעבן אײער בריװ סון 16־טן ױלי. לאמיר אײך דעדצײלן. װי אזוי מיר האבן ארגאניזירט דעם קאנגרעס. מיר האבן אײנגעלאדן אלעםען, װעםעס נעמען עס זענען פאראן אין פםיכאלאגישן רעגיסטער און אלע מיטגלידער םון די פארשידענע פסיכאלאגישע געזעלשאםטן, װאס מיר האבן נעקאנט דערגרײכן. חוץ דעם האבן םיר געבעסן די דענישע רעגירוננ צו בעטן די רעגירונגען פון די אנדערע לענדער און די אינםטיטוטן פון די פארש־דענע לענדער, װאם זענען פאראינטערעםירט אין פםיכאלאגיע,?ו שיקן םארטרעטער. איך קאן נישט זען, װאם אנדערש מען האט געקאנט טון, און איך װײם נישט װי אזוי אײער פארשלאג קאן אונטערשטיצט װערן. פארשסײם זיך, דאם איז מײן פערזענלעכער קוק, אבער איך װעל איבערנעבן אײער ברױו צו דער אינטער■ נאציאנאלער קאמיטעט. עס םארדריםט מיר, װאם מיר װעלן נישט האבן דעם סארגעניגן אײך צו זען אין קאפענהאגען׳. אויפריכטיק אײער טדגאר דלנני/ םײן ענטסער אויף פראםעםאר רובינם בריװ איז געװען אט װאם׳. סעבט. 3. 1932 ליבער פראסעםאר רובין. ער איז געװען זייער םיין םון אײך סיר צו ענטסערן אין א צײם, װען איר זענט געװען אזוי פארנומען מיט די פרטים סון קאנגרעס, און איך בין דאנקבאר םאר דער באלדיקער אײםםערקזאמקײט. עס איז מעגליך, אז איך האב מײן שטאנד•