Literarishe bleter · 1933-12-08 · 49 (8.12.1933) · p. Seite 779

זײם 779 ליםערארישפ בלפטער נום. 49 (500) מתיא און זײן װײב נעמה ז װאם דערמאנט מיך אן מײן רבין, װאס איז געװפן ר׳ מאירם א תלמיד. מײן רבי, ר׳ מתיא־בן• חרש, האט קײנמאל נישט חתונה-געהאט, איז געװען א נזיר. דין גאנץ לעבן איז פר געזעםן אײננפהילט אין טלית און האם עוםק געװען אין די םודות פון דער תורה. זײן פנים האט גע• לויכסן, װי די זון מיטאג־צײם. און אז ר־ מתיא האט דך םאר• טיפט אין ״מעשה-מרכבה׳/ האט ער אויםגעזפן װי א מלאך. דער שטן האט נישט נעקענט הערן׳ װי דער אויבערשטער נעמט זיך איבער םיט ר׳ מתיא־ן. ער האט זיך געשטעלט פארן רבונו-של-עולפ און געזאגם: .גיב מיר רשות, װעל איך אויספרוװן םתיא׳ן און װעסט זען׳ אז מפן סאר קײן בשר־ודם נישט גלײבן*. האט גאט געזאגט צום שטן: ״גײ און פרװו אײס מײנע קנעכט״. איז געגאנגען דער שטן און האט אראפגעבראכט אויף דער ערד נעמהן, תובל-קינס שװפםטער, װאס די מלאכי הש־ת זענען געװען פארליבס אין איר, זענען אויםגעגאנגען נאך איר שיינקײט. איז זי אראפגפקומען און האם זיך אװעק• געשסעלט םאר םתיא׳ן, װען ער האט עוםק געװען אין לערנען. און װ־ נאר ער האס דעי׳זען פאר זיך אן אשה, האט ער אװעק• געדרײס ס׳פנים, נישט געװאלט נהנה זײן סון איר שײנקײט. האט זי זיך אויך אוים• געדרײט. האט ער א קער-געטאן דעם קאפ רעכטם - זי שטייט שוין רעכטם. לינקם — זי שטייט שױן לינקס. און איר שיינקייט האט גןר• נישט געהאט קײן שיעור׳ גפלויכטן װי א ױנגע לבנה, װאס גײט נאר אויף. האט זיך ר, מתיא, דפר גרויסער חסיד, שטארק דערשראקן, מורא געהאס ארײנצופאלן אין א חטא, האט ער א נפם-געטאן סון זײן שטענדער א שארםן נאנל און מיט אים זיך אויסגעשטאכן ערשט ס׳לינקע אויג׳ דערנאך ס׳רעכסע. איז דער שטן םארציטערט געױארן פון גרזים פחד. דעמאלט האט גאט געשיקס זײן קנעכס רפאלן, ער זאל אויםהיילן מתיאם אױגן. אז רפאל איז געקומען און האט אנגעקלאפט אין דער טיר פון בית־המדרש, האט דער בלינדער מתיא געםרעגט: ״װער איז דארט?' האט דער מלאך געענטפערט: ״איך, רפאל. גאמ האט מיך געשיקט, כ׳זאל דיר צוריקגעבן דײן ראיה״. האט מתיא נישט געװאלט געהײלט װערן, און ער האם גפזאגט: .לאז מיך צורו׳ יעצט איז מיר בעםער װי םריער*. איז גאמ אלײן געקומען םבקר-חולה זײן מתיאן, געװאלט זען, װאס זײן נעסרייער קנעכט מאכט. - וװ נעמט מפן הײנט יענע דורות ־־ האט אײנער טיף אפנעזיםצט, װען דער פרוש ראט געענדיקט צו דערצײלן. - מיר לעבן דאך אין יענע דורות — האט דפר פרוש געשםײכלס. - מיר, ױנדיקע, יעבן טאקע אין דעם צדיקם זכות, אין אײער ר׳ מתיאם זכות - האט דער זקן, ר׳ יצחק סחורה, װאס האט קוים נעהאלטן אפן זײנע פארשלאפענע אויגן, מיט ביטול געקוקט אויף דער םונקעלער אכםניא, אויםן המון און ױך גענומען דרײען און רופן — נעמה, נעמהז ־ װאס םארלאנגט איר, ר׳ יצחק? — איז נעםה אונ• םפרגעלאםן. - סײן נעלעגער איז געבעט? - געבעט, געבעט — תאט זי אים א נעם־נעטאן פאר א האנט. — איך? — האט דער פרוש ױך א װײל געישובם — כ׳האב נישט םער וױ צװיי ״איסרץ* (זעכצן פרוםות). — צװײ *איםרין׳ — האט ױך נעמה צעלאכס — װאס קען איך אײך געבן פאר צװײ ,איסרין׳? — װאם אײפר הארץ גלוםט, באלעבאםטע — האט דער פרוש זיך א װיקל-געטון אין טלית׳ און זײנע אויסגעהונגערםע אוינן האבן ארויסגעםינקלט פון די שװארצע ברפמפן און פאות- װי גײם ס׳יוערטל: לוים דפר פרוםה טאנצט דפר טענצער ז — נעמה — האט ר׳ יצחק זיך א הויב-נעטין. געמאכט פלאץ לפבן זיך — דער פרוש װפט זײן םײן אורח׳ װעט םיטהאלטן מיט מיר נאכטמאל. אין א גו• םער חברותא עסט זיך בעםפר. נו׳ טיי• ערפ, גיב צװיי קאפ-הענפר און א קריגל םירםן־װײן. — דער מירטן־װײן איז אויםנעגאנ• גען - האט נפמה גפדעקס דעם טיש - כ׳האב װיין געקאכט םיט נעגעלפך. מיט זאפערין, כ׳האב אויך װײן געקאכט מיט אנדערע געװ-רצן, װאס םען רופט ביי אונז ,קונדיטוןי־װײן. — נישט פאר ייזץ רויםישער װיין, ״קונדיטון׳־װיין — האט דפר פרוש אראפ• גענומען דעם טלית און זיך צוגעזעצט. — גיב שוין, נעמה, געקאכטן װיין םיט נעגעלעד — האט ר׳ יצחק א קלאפ• גפםון מיטן שסעקן אין טיש. א שכן, װאס איז געזעסן איבפר א שיסל פלײש, האט א שפארן צי־געטץ פון זײן קרינ, אפנעװישט דעם װיין פון די װאנסן. פון דער בארד, אץ זיך אנגפרופן : — װייסם איר כאטש, אז אונזער נעםה שטאמט פון גרויסן יחוס? — װ׳הײסט? — האבן אורחים געהויבן די קעס און דער חלל איז פול געװארן מיט שװארצע בערד — אונזפר נעםה? — איר װילט זאגן׳ אז זי צים איר םדר׳היחום אזש פון רחב-הזונה? — הןט אײנער פון נרויס געלעכטער זיך געקרפקט מיטן ביםן. — װעלן םון נעםהן אויך ארויסקומען מלכים — האס זיך א צװײטער צעלאכם. — דו מיינםט נביאים — האט דער אויםגעהונגפרטפר פרוש געגעםן דעם קאפ׳האן םיט בײדע באקן. — שטאםט ױ נישט פון יחום — האט דער זקן געקײט סיט די צװײ צײן׳ װאס זפנען אים גפבליבן אין מױל - אבער שײן איז זי? פונקט אזא יפת׳תואר, װי די אמאליקע נעמה. תובל-קינם שװפםטער! _ װאס קיםט אבער ארויס, אז אונזער נעמה איז אן אשת-איש - האט עםפצער ארײנגעװארפן. — מתיא׳ נעמה, װאס איז דא שײך אשת-אישז - האט א צוױיטער ױך אנגערוםן - א באלעבאסםע םץ א גאםט׳הױז הײםט אין אונזער נעגנס ״זונה׳, נישט ״פונדקית* — — — — אין אין לוד רופט מען א באלעבאםטע ״ברײטע• גאם־ — — — — און ביי אונז אין ירושלים — ״לאנגע־גאם*. דער פרוש, װאם האט די גאנצע צײט געשװיגן, האם מיס אמאל אװעקגערוקט זײן ליידיקע שיםל און זיך איבערגעםרעגט: — װאס, דער באלעבאס םון אונזפר גאםט-הויז הײםט 8