Literarishe bleter · 1933-12-01 · 48 (1.12.1933) · p. Seite 769

זײט 769 ליטעדארישע בלעטער נומ. 48 (499' י. פטר?$װ ן װ^רשט מ. געבירטיג-צו זייי יובי ל ײ קירצט, צוגעשניטן אין ,באאיבעט׳ פאר ביליקע אפערעטקעס געבירמינ זאגט מיר װעגן דעם: - עס בלוטיקט מיר מיין הארץ אויף זיי, וױ מען װאלט מײנס א קינד אפגעשניטן די נאז, אדער אײסגעדרײט א האנם: געבירטיג איז זײער באשײדן. ער האלט זיך נישם פאי קײן שרײבער און םילט נישט קײן נויטװענדיקײט, מען זי*ל אים פראװען א יובילײ. ער בעט נאר: גאט זאל אים געבן כח צו זינגען און זינגען.״ זײן הארץ 'איז א־ם פול מיט געזאנג!.. און כאטש ער איז אלט, איז דאך זײן נשמה אזוי ײננ: מיר װינטשן אים נאך לאנג יונג צו זײן און צו זיננען זיינע הארציקע לידעלעך. דער היסטאדישעד-קױיז ב״ם ײװא אין װאושע דעד ק-ייז שון דישמאדיקעד בייט יידא א־ן דאדשע :דיאירנו א—ם זיך צדיי צענדליק -דישע דימטאדיקעד, אקאדעמיקע־ און לעדער פין יידישע- נעשיעשע אי; ש,טעלמ זיך מא- אן א־־פנאבע צו באא-בעשן באזינדעדע נעביטן פו יידישע נעשיכטע (טםעציעל פין יידן אין ■־ילן אויפן סםך פץ אדבידא-ע טקיד־םו. א־ן םשך סון ע־שטן יאד טין זײן עקזיםטענין דאט דע- קדייז אטנעדאלטן 12 װיםנשאפטלעבע זיצוננען, אויף דערבע עם זענען א־יםנעדע־ט אק אלזייטיק ריםקיטירט נעדאדן ד־ װײטערדיקע ־עטע־אט; ד״ד טא־ רע־ — ק־יטיק םין אשא דעלעדם .אונשע-נאננ םין -דנטים*; םנד. ש. טרונק — א יירישע קדלד א־ן פ״רן ם־ף 18־םן י. ד. (קישנע׳; ם. םיכםאן — דאם עדעטענטא־ע שירדעזן ב- ■־־לישע -דן ביץ םוף ם־שלאלטע״ א. א, א־ן איצשיקן צ—טן ׳א- שץ ז-ן שעש־ק-ט באנ-ט דע- קד-ז ז-ן טעש־ק-ט טיש א י• װיםנשאששלעבע א־בעט;, דא־ באל-בםן אויף א נ-עש אושן די נעשיבשע טין ״דן א־ן ש״ר;. די שא־װאלשיננ טון ,ק—ז• דאט א״ך באש־אםן זיך נענטעד צי ט־עשן טיש דע- בד-שע-ע- נעזערשאששלעבק-ט אץ ארדנש א-ן צי דעם צװעק עשרעבע עשנשלעבע דיטקזטיע־אװנשן א. ד. ש.: .טאטעײארידם אין אידעאריזם אץ דער אנדענדיננ צי -ד. :עש־בשע׳, ארש און נ—װאדשע, דאם 18״טע י. ד. ב־ ד• ■״רישע -דן א.א. חוץ דעם װעדט נעאראנש צו באנ-ען די א״םגאבע פין ,ױנגן -.יםשא־ ײקער•. די זיציננען פץ קדיז קיטען שא- יערן צ—טן זינםיק 7 אדנט א־ן לאקאיי פין ראנדקענטניש נעז. — ק־־רע-םקע 51. פארלאג ״טאמןןר״, װילנע, שאפען־גאס 1 ״* נ. א. בוכבינדער די געשיבטע סח דװ ײדישער ארבעטער־ באוועגונג אן רוסלאנד, פוילןאוןליטע לויט נישש־געוהקסע אוכיװ-מאטעויאלן. ײויש ד. וױכל 440 זײטן. פרײז: אנשטאט 14 גילדן בלויז 7 געבונדן 9 פיס **•עעײנגען דארף מען ייך װענון אויםעליסלזך: .30 .תו 1 סתסקסבי! ,סת11^\ "ז ס חז ס 7״ קראקע איז א שטאט םון לעגענדעם. אנהויבנדיק םו. װאװעל, האטזיך יעדעם אלטע א־ינגעזינקענע הײוקע איר לענענדע גײםטו מיט א קראקעװער אייגװוינער איבער די גאסן, שטעלט ער דיר אפ אויף שרים אין םריט, וױיזס דיר אן א־יף אן איינ. געסאלענעם פלויט. אויף א םארברענטער שול,' אויף אן אלטן קלויסטער און דערצײלט, און דערציילט... יעדער שפאן ערד אין קראקע איז הײליק און װעגן יעדן שפאן עדד דערצײלט מען... דו יװערםט סארשיבורם פון דעם דערציילן. - און דא װוינם מרדכי בערטיק... - וױיזם מיר אן מײן באגלייטער אײף א צװיי-שטאקיק נעבעכדיק הייזל, ער שרײבט אויך לידלעך... - בערטיק? װער איז דאם? - א םטאליער. ער ניטשעװעט אלטע שעגקלעך און שרייבט לידער...'ער שרײבם זיך אונטער .געבירטיג׳, שרײבט ער זיך אונטער... - אך, געבירטיג:.. איך בין שטײן געבליבן א דער• שטײנטער: דער נאמען גיבירטיג איז ביי מיר געװען א לעגענדע און צום סוף איז דאם א ,עבעדיקע לעגענדע. קײגצר פון די לעזער װײסס נישט װער געבירםיג איז, װײל געבירטינ האט זיינע לידער נישט צונויפגעזאםלט אין קיין בענדער און אפיליו נישם צעשאםן איבערן ים םון ײדישע צײט■ שריפםן. אבער זײנע לידער קען מען יא. װי דורך א גאלדענעם פישוף האיבן זיי זיך ארײננעטראגן איןיפאלק און זײ װערן גע• זוננען םין גרוים און קלײן, אפילו אין יעדןיװײמסטן םארװארסנםטן שטעטעלע, װו פאפולערע דיכטער זענען נישט זוכה צוצוקומען מיט קײן בוך אדער זשורנאל... אבער װער דער טאטע םון די לידער איז, ױייםן יחידי-םגולה: א שײםטשטעלער, א זינגער, אן אקטיאר... װער האט נישט נעהערט אמאל זינגען די הארציקע, סענ־ טימענטאלע פאלקם־לידלעך: ,זיבן גוטע יאר', ,קינדער־יארן׳, ,הוליעט, הוליעט קינדערלעך׳. ,דאס פאםטוכל׳, ,סאר הבדהלה׳, ,בײם אלטן הײזעלע* און צענדליקער, צענדליקער אנדערע? און װער פון אײך וױיםט, אז אין דער לעגענד־שטאס קראקע, אין דער שטאט פון םאנאטיזע און אסימילאציע, זיצט זיך 'א 54 יא־ ריקער ײיד, װאס ניטשעװעמ אלטע שענקלעך און זינגט לידער?'.. יא: געבירטיג זיננט זײנע לידער, נישט ער שרײבט זײ. עס אייז שווער צו זאגן, װאס עם װערט בײ אים סריער געבײרן: דער טעקםט, צו די מעלאדיע? װײל יעדעס װארט און זײן טאן, יעדע שורה װערט בײ אים רײף מיט איניגון, יעדער סמראף - מיט א הארציקער, מוזיקאלישער מעלאדיע. און אפילו לידעיר האט ער אויסגעזונגען? - ער װײסט יפס גענוי אלײן נישט. מיטי א ײנגלשער פרײד, האט ער זײ, װי טײבעלעך צע• שיקט אין דער װעלט - אין האריץ פון פאלק. קוקסט־אן א נראען, שװאכן אלטינקן, מיט א פאר קינ׳ דישע אײגן... און זינגט ער - איז עס מיט אזוי םיל יחן זײן שטים - אזוי ײנג! ער זינגט טאקע אין א ליד, אז זײן ײנגע נשמה, וױל זיך באפרײען פון זיין אלטן, שװאכן, מידן, צעפרא• כענעם קערפער און שװעבן און שפרינגען... און אז ער זינגיט דאס ליד, װו ער בעט די קינדערלעך זאלן אים ארײננעמען אין זייער קאראהאד און מיט אים םאנצן, װיײל ער איז ײנג, װי זײ זענען און זאלן זײ נישט קוקן, װאס ער איז גרוי און אלט... - שטעלן זיך אים טרערן אין די אויגן און אז דו הערסט דאם ליד - װערט אויך דײן אויג םײכט..: און װיםל לידער זײנע האבן שוין דערגרײכט דעם 18־טן גלגול!;: דאס סאלק האם ליב צו ענדערן װערטער, שורות, סטראפן. דאם םאלק האט סײנט ,אינטעליגענטע׳ װערסער און האט ליב ס׳זאל ײין װאם ,ה?רןןלישער':.: ןןזױ ןןרום האט, במעט יעדעס צװײטע כאפולער לידל געבירטיגס, עםליכע װאר• יאנטן.;. א םך מ$ל קומען די לידער צוריק צו זײער שעסער און..: ער דערקענם זײ נישט... און וױפל לידער זײנע האט מען שױן פלאגירט! ױי האבן בןןקוםען נײע טאםעם..; ןן בייסל גע־