Literarishe bleter · 1933-12-01 · 48 (1.12.1933) · p. Seite 770

ליטפרארישע בלעטפר נומ. 48 (489) זײט ( 77 3>ן ןן-אך צז וואר סמסזװ־׳אסמסם? ו > דער סאבץ־סײנס {פון יהײית ןערב אין ליסעראסן־פגרײן איז אדורך מיס גרױס דערסאלב. דעם 15־טן ד. ח. םןבץ־ןװגס אין סשענסםןכןןוז, דעס 16״םן — *ענדין, דעם 17-םן קראקע. > לוסי א*ן כייש* גערמאן זענען ם$ריקע װןך ןםגעססרן עוריק קײן נױ־יןרק. אין פוילן ה$*ן זײ םארבראכס ע 8 חדשים אין געשםילס אימעסוס מיס ג־־וים ערפןלג. > אין װארשעװער .םילהפרמןניע״ איז אויש־ געשרןסן דעד באדווסטער ײדישער דירינענס יאש* הןןרעבשסײן. די ■רעםע הןם זיך זײער גום ןיגע״ רופן װעגן אי□. > א.סעםכערגהןס ןגגעהוינן עו נאםסרסלירן אין 1י*ליםםןק. די ערשסע אויפירינג - ״אויס־ שסאגד״ סון ד״ר י. 1. נסור• אין דער סרוסע: מאניעלא, גאװאװײ, עני ליסןן, ל. רןזענגערג, א. אײזענבערג, י. ברודבערנ, י. ברינהויז, שמחה מײנסרוי*, נתן דײכענגעי-ג א. א. > אץ לןדזש איז אױפגעעסגם געװןרן אין די זןלן םון דער ײדישער געזעלשעפס §אר לןנד- קענסשאפס א רעסרןכ&עקסיװע אויסשסעלוננ פון יעחק ליכסנשסײנס *ילדער. די לעעסע יןרן הןס י. ליכסנשסײן אויםגעשסעלס זײנע בילדער אין פןרשידענע לענדער. > הערץ גרןםבןרס איז אויפגעסרןסן מיס * װןרס־קןנעערס אץ לעמנערג. > עס װערט געגרײס בקרוב די פײערונגען סין 35-יןריקן םעעבישן ױבל םון ןרסיםס לײב װיגער, װעלכער געהערס עו די עלסססע ארסיססן םונם ײדישן סעןסער אין יוילן. לײב װינער ה*ס לענםנס געשאילט בײ די .״װילנעד״ אין װןרשע. > זיגמובס סורקןװ הןס סןרענדיקט זײנע גאםםשיילן אין ליסע. ער קימט קײן יןריז. > קײן לןדזש קומס דער באװוססער ײדישער ןרם־סס םון ןםעריקע הײמי דזשײקןנסןן, װעלכער הןם געשיילם לעגסנם אין *עלגיע. זײן יןרסנע־ רין — מרים קרעסץ. > אין נױ־יןרק װערס בןװיזן ן נײער ײדי- שער סןװעסישער פילס ״מןטל יײסי דעם חזגס״. די הויים־רןלע ילס מןםל שפילס ן זעקם יןריק ײדיש ײנגל, > דער ײדישער רײד־םילם ״דער װןנדערער ײד״ (מיס יעקב נן־עםי אץ דער הוי״ס-רןלע> גײס םים ערסןלג אין נױ־יןרק. > אידן קןמיגסקי אץ סשה ליימןן סרעםן אויף אין ן רײ שסעט אין דער ייעםע םון ר. ניעװערןװיסש *איר לעעסע ירןגע״. > אין ריגער ײדישן םיעוסים-סעןסער גײס אינם ל. סויכםװןנגערם ״יוד זים״ סיס ןסיי רו־ ניסש אץ דער הייפס־רןלע. מ׳הןט זיך לןנג גע־ נרײס נו ןס דער אײםירונב. > סןפין נןלקןװסקןס נןקןנסע ייעסע ~אץ סןנ םון זײן נוריקקומען״ װערס אינערגנזינס םיט דער דעילײנעניש םון דער פןרםןסערץ אין ײדיש און הענרעיש דורך יהודה װןרשןװיןק״ ועדאןסאו גחמז מײזיל כ און נישס ןנגענײכנט קלןר דעם װעג, אײף װעלכן דער מאסץ־אײפברייז דןרף גײן. ס. שניאורסןן הןס געענטפערס מיס ן קורנער רעדע. > עס איז דערשיבען אין ענגליש ון איגער־ זענינג פון שלופ ןשס סרילןג־ע *פעטערבירג״, ״װןרשע״, .מןסקװע״, אונםערן נןמען .דרײ שםעס״. די קריםיק הןס אייפגענומען זײער גיבססיק דןס װערק און פןרגליכן עם מיס די בעסטע שןפונגען םין דער װעלס-ליסערןסור. > משה לישוזאקןױ, דעדןקטןד פיץ מןסקװער ״עמעס״ םןר די לעבסע 12 יןר, איז לדיסן בן״ שלוס פין דער רײניקינגס־קןםיסיע אויםגעשלןםן געװןרן סון דער קןמיניסםישער יןרטײ. עם זענען קעגן אים ןרײםגערוקס גפװןרן בןשילדיקונבען אין ״אידעןליזייץ דעם בונד״, ויך ןריםרינגלען פיס מיםןרבעסער געװעזענע בונדיםטן, אין װןקלעניש און ןפנויגוגגען. מ. ליטװןקןװ הןט!•עלירם *ו דער דיעכעדער רײגיקונגס־אינססןנץ, װעלכע דןס אים ןיוריקגעשטעלס ולס מיסגליד סין דער פןרסײ. ןן עגלעכער סןל איז געשען סים ליטװןקןװן בעה דער ערשסער פןרםײ־רײניקונג אין יןר 1922. > ד״ר א. סיננןלןװםקי הןם געלײענס ן רעפערןס אינס פןריזער ״שלוכ״עליכם*קליב־ װעגן גײססיקן קרידם בײם דײטשן ײדבסום. — ס׳איז אײנגעןרדנס געװןרן ן גװײטער ןװנט, אץ װעלכן ן רײ שרײבער זענען אויפגעסרןמן אין ן דיסקיסיע איבערן רעפערןם. > אץ מןרןנטן איז ןרגןניזירס געװןרן ן קבלת־פגים לככוד ה. לײװיק, װעלכער איז אויס־ געסרןסן דןרם מיט ן פןרסרןג ,״כײץ לפבן״ און אייך געלײענס זײנע לעעסע לייער. ס״איז אויך אויפגעפײט געװןרן ןן ןקס סין ה. לײמיקס ״גולס״ אין ם זענען געזינגען בעװןרן לידער םין ה. לײװיק. > ש. ניגער הןס נעהןלסן אין סןרןנסן בװײ רעפערןםן: ״װןס םוס פען מים דער ייגנס?״ אין ,מש-חים — פןלשע אין אמתפ״. > מיס עװײ חדשים ביריק איז לויס ן םןר־ ןרדעניגב סין דעד זיכערהײסס־סןכש ןאגעשסעלס געװןרן די סעטיקײם פין די ,ןװבסקורסן פןר ןרבלסער״, װןס עקזיסםירם אין פוילן *ײ די לינקע ■ועלי־עיון. די קורסן חןבן געעײלט העכער 400 ן■סײלו-בעץ איבער דעד גןנגער ■וילישער פרןװינץ. איעס הןם דער אינערן־םיביסמערױם ןױיסגפגעבן ן רעעיזיע, ןז די קורסן זןלן םול־ שםענדיק ליקװידירס װערן. די תןרשעװער בענ־ סרןלע (קאדמעליעקע 15> װערס ליקװירירס. > די לןנדןנער -■ןסס״ הןם אײנגעןרדנם ן גלעזל םײ לנבוד שלום ןש, װעלכער הןס פןר־ בראכס אין לןבדןן. ס׳זענען אויפגעסרןםן ן רײ שריססשםעלער און םוער. ש. ןש הןס גערעדס װעגן דער רןלע פונס ײדישן שדײבער אינם ײדישן לעבן. > זינט עסליכע װןכן דערשײנס אין ■ןריז ןן ,אילוססרירטער מןגןזין״ א. ד. נ. ,פןריזער װןכנבלןוס״. ס׳נעמען ןנסײל ז. שניאור, ש. ל. שגײדערםןן, א. בעקערמןן, װ. װעװיןרקע א, א״ > אין תל-אביב איז דערשיגען ןן אײבםן• ליקע אויכגןבע ,אונזור פרןנס״, ןרויסגענעבן סון דער א״ידיקע ןרבעסער-פןרסײ (פועלי־צײן). ליםעואטװ און קולטור > ךער קומענדיקעי ניםער ,ליס. בלעסער״ איז דער 500״כסער. ם״װערס געגרײס א פןרגרע־ סערסער נוםער. אין ן רײ שסעס און לענדער װערס אויםגענועס דורך רי פרײנט פון ײדישן װןרס ןס די געלעננהײט גי פןדפעססיקן די עק- זיססענץ פון רער צײסשריפט. ס׳װערן געזןסלס ןבןנענסן און ס׳װערן גענומען בןשסײעױנבען לסוכת דעם סןנד סון די ,ליט. בלעכער׳־. אץ םעקסיקע איז דעס 9־סן בןװעמנער אײנגעןרדבס געװןרן דורך דער קולסור־קןמיסיע בײ יער ײדי־ שער ױגנס־נעזעלשןפס צוזןמען מים דער .מעק־ סיקןנער ײדישער שהים״ ןן ןװגס לסובת די .ליס. *לעסער״. עװישן אנדערע איז דעד דיכסער יעקכ גלןגץ (דער רעדןקכןד סון דעם .מעקסיקן־ נער ײדישער שסים״) אויפגעסרןסן מיס ן רעםע־ רןם .די .ליס. בלעסער״ און זײער רןלע אץ דער ײדישער ליטערןטור״. > אױ װןרשע הןם סןרברןכם ן ןװײ װןכן דער םיטגליד פין דער עענסרןלער פןרװןלסונג סונם ײװן — ב. נהן <װירגילי), װו ער חןם געזןמלס געלס סןד דעס ײד. ײיס. אינסשיסוס. > אץ די נױ־יןרקעד ײדישע בײטונג איז ןבןנסירס ןן ןװנס ןרגןביזירס דורך דעם נױ־ יןרקער ײדישן •רץ שרײבער־פןרײן לכבוד די ײדישע דיכםערינם. ס׳זעבען ןנגעגעבן סןלננדיקע דיכסערינס אידן בלןזער, צילי דרןכקין, רושעל װעפרינסקי, ונו זןרעעקי, ןגן מןרגןלין, רןזן נןװאדןװסקן, רןזן בונזער, בערסן קלינג, שרה דײזץ, אסתר שוםיאסשער. די קריםיקערין פעםי גהנא װעם געבן ןן איבערנליק איכער די דיכ־ סערישע שןפונגען. > דער ױילישער ליטערןסן-פןרײן אין װילבע הןם דעם -ליסערןרישן םיםװןך״ םון פןיגןנגענער װןך געװידפעס דער פרןגע ײדישע און ױילישע ליסערןסור — און זײערע קעגנזײסיקע נןבױנגען. דער ןװנס איז געעפנט געװןרן דודך מןדעוש לן*ןלעװםקי. אהרן מןרק הןס גערעדט װעגן די אײנסלוסן סון דער ױילישער ליטערןםור אויף דער ײדישער און ד״ר מ. ןלסבויזר װעגץ די קעגנזײ־ סיקע אײנםלוםן סון ײדיש און ױיליש. אײביקע ױילישע שרײבער און פרןסעסןרן הןבן געשסעלם פרןגן, און די רעפערענשן הןבן נעענםפעיס. ס׳זענען בײגעװען ן 40 ײדישע שרײבער און ן 12 ױילישע. > נןך דעם רעםערןס סון ■רןפ. ס. שניאור־ סןץ אץ װןרשעװער שסןט־רןס־זןל א. ד. ט. .װוהין פירן אובז די אומרויקע עײםן״, װעלכער הןס בוגעבױגן *ן עולם סון 1001 פערזןן, איז אין בןר .מעסרןפןל״ ןרןנזשירם געװןרן ן ניעזל סײ גןר אוסגעדיכם הןס זיך ןנטװיקלס ן אינ־ םערעםןנסע דעבןסע איבער די הױסם־םעזן פונם רעפערןם, אץ װעלכער ס׳הןבן גענומען ןנסײל א. ברןנןך, נ. םײזיל, איביק מןנגער, י. סונקעל, מ. אוננער, גענין רןביגןװיסש, ב. גהן־װירנילי, רןזא הימכןװיסש, סריי נןװןגרודסקן, ש. גילינסקי. * רײ רעדנער הןנן ןנגעװיזן,, ןז פרןם. ס. שני־ אורסןן הןם נישם גענוג דײסלעך ןי־ײסבןײיזן זײנע אײגעגע םיםאןםיעם בו די מןםן־באװעגונגען