Literarishe bleter · 1933-11-24 · 47 (24.11.1933) · p. Seite 746

ליסערארישע בלעםער נום. 47 (498) זײט 746 אבער וױינפער לויט זיין עצמדיקער שטימונג קען נישם בלײבן יבײ אנטוישונג. ער מוז זיך טרייסםן: ״*ן *נדערעו־ ודעם םיזן קיםען םין װיטן װענ *ד,ער'. און אזוי פרװוט ער ױך טרײסטן א־ן א ריי אנדערע לידער. ער מוז זיך טרייםטן, ער קען נישט שטרעקן זײן .האלז צו דעם שטריק״, װײל ״הייליקער פון אלץ אויף דער ערד איז מענטשנם לײב, הײליקער פון אלץ אויף דער ערד איז סענטשנם הוים׳. אין א סך פון זיינע לידער מערקט זיך, װי דער דיכםער װיל זיך פשום נישט אננעמען מיט כח צו ״פייקן״ און צו ״םא• נען״, וױיל ער איז ,א שװאכער מענטש״ אבער װען נישט אים די .שװאכע לײם״, װאס האבן מורא פאר יבלוט, און װען נישס אט די יצר.הרע-לײט, װעלכע קענען נישט .םאםטן״, װאלט שוין לאנג דער מענטש אומקומען. ס׳נײען אבער אװעק די צייטן, װאם די שװאכע האבן צוריק אויפגעבויט דאם, װאס די שטארקע האבן צעשטערט. מען האט שוין אויםנעפונען װי אזוי פון אלע ,שװא■ כע״ צו מאכן .שטארקע״. עס װעט שוין נישט בלײבן באלד קײן .שװאכער״ אפילו אויף א רםואה און אז עס װעלן שוין גאר• נישט זײן קיין שװאכע, װעט.נישט זײן װער מיםצופילן דעם שװאכן, װי עס זאגט אין זײן בוך, ,הײדוקען״ דער רוםענישער שרײבער, פאנאיט איסטראטי. וםוף קומם• י א ד ק און זאגט אן פון מײנע גרױםע אויפטואונגען ביי דיר; — שטעלט פאר דעם ,קרײזלער״ שפיז, װאס װיל צעלעכערן דעם הימל... װײזס אן אויף דעם ,אמפייער םטעט״ ריז מיט זיינע הונדערט און צװיי שטאק, װאם דו האסט דערהויבן צו באװאכן דיך אין נױ-יארק. יעדן טאנ, װער איך פון נײע מענטשן דער געבענטשסער אױף דײן ערד״ דער גליק געזאלבטער פ ן א גאס. און מיט מיר נלײך, װערםטו מיט נייגירער פון אײראפישע לענדער, וזאס באטרעטן דײן שװעל; דערפרישט מיט פרײד פון אויפגעבלאזטן גליק, באגריםט מיט לויבונג אויף אומצאליקע ליפן, און װי דער בלינדער, װאס זעט נ־שט דאס ליכט פין םאג, זעט נישט דער װאנדערער צו דיין ברעג — דײן זון פארויכערדיקן הויך״ וװ עם טראגן זיך ארום אין אן ענדלאזן װירװאר״ דער לעבעדיקער כאאס, םון סויזנסער לשונות. ניו-יארק. דו ביסט פאר םיר אן אויסשטעלונג אויף א ריזיקער טאץ, אין די הענט פון די װאסערן, װאם רינגלען דיך ארום״ , םיט דעם אײביקן געפילדער םון לעבן, װאס סראגט זיך איבער מיר םון אײזן און שסאל״ און שלאגס אפ אין אלע װינקלען פון דער װעלס. י אק איך רעל דיען ערנעץ *־דם ניי-יארק םםתטא״ (.לח־ים״) אימיגראנטיש: ,אין גרוים נױ־יארק עארבליבן זענען ם־ר ■רארינצ־אלן אין שבניח םיט די ראלקן-קראצע־ט רערן ביםלעברייז צעפזולן די ח־םן אונזערע. שיין איצטע־ זענען םיר דא רי די פיעקן א־יף רעםעם אויבערםלאבן םעקערם שארן זיך און םעקן.״ (.אין נרוים נױ-יארק׳) און אזוי האט װײנפער אויך לידער אויף אםעריקאניש■ סאציאלע מאטױון יאון לידער אפגערוקט אינדיװידועלע, דער יחיד, װאס איז פארשטויסן אין דער גרוים שטאט. און איבער אלץ דייסאילוזיע: .דער ױבלדיקע־ רוף פין חא־ן חאט רירע- אונז צים נאר נעםאבט, נעקיטען אױ א קאל־קע ציטא־ן און זיינע רונדץ םיטנעבראבם, און םיר ראם זענען ם־ט די טאקלען אנטקענן אים טיט םרייד ארוים צוריק אח־ם זיך ראקלען איעדע־ צי זיין הוױ." אט דאס איז דער היגער ײדישער דיכטער. סיי װען ער רעדט אפן איון סײ װען ער רעדט מיט רמזים און ראשי-תיבותן. י.?. , ניז־י^דק נ י ו נױייארק. דו שסײן-אויםגעהאקטער לאבירינט! באפורעמס און באטורעםט פון גראניט און ארכיטעקטור, שטײםס דו אײנגענאגלס אין אוראלסע טיפענישן פון שטײן און פעלז, נישט אראפנעמענדיק דײנע אױגן פון ים. נױייארק. דו ביםט פארי מיר, אין אפשפיגלונג פאר מײנע אױגן; אן אויםשסעלונג אויף א ריזיקער טאץ, אין די הענט פון די װאסערן, װאס רינגלען דיך ארום, מים דעם אײביקן געפילדער פון לעבן. און װי םאר א ספעקטאקל; פאר די שפיל פון עלנט, און איינזאמקייט, צעװיכערט איבער מיר; בלאנדזשע איך ארום אין דײנע פא־דרײטע מויערן — הײלן, און קאן זיך נישט ארויםפלאנטערן פון גערויש און אוםרו, װאם פליגלט נאך אויף מײנע װעגן. דײן װאוװלװאירט-קאף, שטײמ אן אויפגעשפיצטער איבער אלע הייזער, א דערהויבענער אין הויך, בײ די פים פון ,וואלל-םטריט״, און קלאפט אוים דײן יעדן אימפולם איבער ים און לאנד, םון דײן עלעקטרישן הארץ. און צו באװונדערן דיך, און דײנע שטיינערדיקע פאםאנען, פאריםענע צום הימל; אײלן דורך מעת-לעתן פון די װײטן און אנקערן בײ דײנע ברעגן, שיפןאנאך שיפן מיט אנצאליקע גרוםן פון דער גאנצער װעלט. דײן טורעםדיקער קאף, באגריםט מיט פינקען אין די אויגן יעדע נײע שיף אױםן אפענעם גלאנציקן ים,