Literarishe bleter · 1933-11-17 · 46 (17.11.1933) · p. Seite 736

ליטערארישע בלעטער נום. 46 (497) זיים 756 נוםע ראםינירםע אקשיןןרן. און דער אנםאםבל םון ';ןנאם םורקןןוד םאד אזא םין ■יעםע װי ,די םיבה׳ איז עו־שראך. לאמ־ר האם;# אז דער .קאםעראל״בינע• װעט זיך אייננעבן בו באםעםםיקן־• זיך אין װארשע, און אויםםילן דאם ארם םון א בעםפײ װינקל םאד א נוטן רע*עיטואר און םאד א בעםער ש*ילן. דער בעסערער ײדישער טעאטער״עולם װעט נעװים שםיבן יאנאם טודקאװן אין זין זײער ש־יערער און םאראנטװאיםלעכעד ארבעט. דער גדריםער דעדפאלג םרי *נישט געשטריגי גישט־געפלױגך אויף דער ■רעמיערע םונם בװײםן ■ראנראם םון דער ,״די־ שער באנדע׳ האב איך באװיזן צו זען בלויז אין טײל םון דעם ■ראגדאם. און שוין דאן האט זיך נעםילט נאר א נײער נ״םט, נאר א נײע נשםה. איך האב איצט נעזען דאם נ א נ צ ע •ראגראם, און םען דאיף מיט צוםרידנקיט קאנםטאטירן, אז דאם ■אדל םון ,אראדאט׳ שטעון דזשינאן און י. שימאבער, האם באםת םיל אויםנעטון - ארײננעהדיבט א נײע נשמה אין דעד ״באנדע׳. זעקם נוםערן סונם ם־אנ־אם זענען בראדערזאנם, און דער נאנצער צונאננ איז נאר אן אנדערער, העכעדער, אן ,אראראםישער.* דאם םילט זיך בעיק־ אין דעם שםארלן, איםםעטםולן םינאל םון מ. קולבאקם ״דאם נײע לעבן׳, װאם גײט בײ שטו־םישע, באגײםםערםע אםלאדיסםענםן םונם נאנצן זאל. דזשינאן אין שוםאבעד האלםן דעם נאנצן זאל א״ נדויםער שםאנוננ, װאם ברעבט אוים יעדעם םאל אין א נעװאלדי־ן נעלעבטעד, אין דעם נוםער .סטראטאםםערע׳ םק י. ש. נאלד־ שטײן. - טײערע האדציקע אקפיאיץ טיט אן א שיעור הוםאר אין םאטירע. דזשינאן איז א םאדים אן אקטיאר. קװעקזילבתר. און שי־ טאבער — אזא םובטעלער, רירנדיקער! אק דעם םאנאלאנ (םון ׳. נאלדשטײן), װאם םארםאנט אויך א םאר ,נעזאלצענע׳ שםעלן ~ איז דזשינאן זײער גוט. אים איז םען םוחל אויך ,ניבול־םד.', װאם בײ אנדערע רעגט עם אויף. — רחל האלצער איז נום און שטארק אץ דעם ,םאדש׳ םון ב. יאשענסקי. ליליאנקע איז ליב״ צא־ם. זי דארף נאך װאקםן, זי דארף נאך אויםזיבט און א האנט םק א נושן רעזשיםעד. — םאלםאן זיננט הא־ציק, ײדישלעך, אײננענעם. ־ אױ־ םאלװינא רא*על האט םיל חן און גראציע. אין דעם נוםער ,ײדן לײענען א צײטוננ׳ זענען ארײננעבראקם אײניקע נישם-דעדלאזבארע װיצ;. הבלל, אראםגערעבנט א םאר שװאבערע נוםערן — איז דאם ■ראגראם רײך און א־נטערעםאנט, און עם נעםעלם דעם גרױםן עולם, װאם איבערםולט דעם נרויםן ,נאװאשםשי״טעאםער. נ. ם. ״גוינינןע בײמעלעך און ״חבר נאך דער זומערדיקער הפםקה האבן אין װילנע אונטער דער רעדאקציע פון ש. באםטאמסקי װידער אנגעהױבן צי דערשײנען די זשורנאלן ״גדיגינקע בײםעלעך (נומ׳ 11 נ — 7׳טער י״ג) און ״חבד״ (נ׳ 36 — 4׳טער י״ג)• דער פרײז איז פארקלענערט: 8 יאר ״בײמעלעף׳ וסג נוםערן) — 4 גילדן; 8 יאר ,חבר׳ <סג נומערן) — 2 גילדן. געלט קען מען שיקן דורך פ. ק. א. נומער 81.899 לויטן אדרעס: .24 ס31ח3)6)5 ,סת11^\ ,1)81תזס)838 .5 אויפן לאגער קאמפלעםן פון די םאריקע יארגענג. ל. פראגהס ״די םיבזז״ אײ דער .קאמעראל־ביגע״ ״די סי1ה־.דראמע אין 4 *קסן פון יעאנצרר םרזונק, *ינםמ־ ניזירס אין רעזתיםירס — יאנןס םירקןװ. — עם נעמען אנ־ סײל יאנןם סורקאװ, נוסעליע ליימאן, סרים ראזען, ראעע לערער■ יעקנ גינסעעדב, דװ מערמאן, רתל סירקןװ, דות סארו, חײם נ־אקאיש, שלמה װײנגאלד. — װארשע, ״קא־ מערעל-עינע״, דאם גרזיסע ״דישע װא־שע נױטיקט זיך בלי־םפק אין נאך $ו ײדישער טעאםפר־אינםטיםוצ״ע. די ■יעםעס, װאם נעםען ד>ן אוים אץ ײדישן טעאפעװ, גײען זןספםאל חדשים״װײז, און דער ײדישעד טעאטעװ־באזובער, װןןם האט ליב ײדיש טעאטע־, האם חדשיםנװײז נישט װוהץ צו גײן, װײל אוםעטום נײען ■יעםעפ, װאפ עױ ה$ןט שוץ נעזען. דערצו היןט זיך דער הײנט־קער םעזןןן אזוי אויסנע־ שטעלט, *ז אין די ײד־שע טפאטערן ש*ילט םען אן;!■עװעטע, רעװי און א םחיקאלישע קזןםפדיע. איז זײער נוט הוןט נעםון דעד אוםדע־םידלעכער יוןנאט טידקאװ, װוןם עװ הוןט זן־נאניזירט * ,קא־ םעװאל־בינע׳. לײדע־, איז די קאםעװאל-בינע װײט פץ ק>ןםפ$ןרט און לוקםים, זןבער טאר א־נזער ײדישפר איעמק״ט איז עם אױך נוט, און גם-זו׳לטובה (אויםע- דעם ,םלו•', װאם שטײט אתמיטן פא- דעװ םצפנע!). נאך א ■>ן- הונדפרט נילדן צו באזײטיקן דפם ״זײל׳ ה>ןט שוין, לײדעד,;ישט געקלעקט... יזןנאם טורקאװ האט שוין סאװ דער בפבעדעד בינע סיל נעלײםםעם. עװ האט נעסידט םיט נדויס דערסאלנ דאם ײד־שע טע־ אטע- אין קראקע, אױך אין ױארשע בײם ״װניט׳ האט ער נעװיזן ט־נע ל״םםוננען (אץ װילנע־בלויז ,טיסטי־פיפטי״!), און אין ליטע״ ראםן־טאדײן האט ער פא-איאװן נעװיזן א צ־בטיקע םאװשטעלוננ ,םא־סױם׳. סא- דע- ״קאםעװאל־בינע׳ האט יאנאט םו-קאװ בדעה בו נעבן םאדערנע, ראפינירטע זאבן סין דעױ װעלט־דדאםאטורגיע. שױן דע-טאר איײן קוםט אים א ישװ־בוח. טיװ זינקען דאך םיט אונזעד ױעםערטואד טטש אץ אסג-ונט. ״די םיבה׳ סון ל. *ראנק איז באקאנט דעם ײדישן לײענפר (פם א־ז דא אן איבפװזפצוננ סין ־. -אװיטש!). עט איז א נפשיבטע םין א דע-נידעריקטן ױננעװפאן (נאך סון דע- שולע - דודך דעם אבזדױתדיקן לעװעװ), װאט באגעננט אין לעבן בלויז באלײדיקוננסן אין שסיבת־דםים. דאט שװעװע לעבן םדיבט אים צו דסרםארױן דעם לעװער. אן א שיעוד םיבות בדעננפן דפדצו, דסם אוטנליק־ לעבן צעשױױםטן ״טעװדע־'. עט קיםט אבעװ די ״נפרעבטיקײט׳, דאם נער־כט ם־טן ס-אקיװאר א־ן ■םיב־אטע-, װעלבע סארזעסן, םא-לײקענען אט די םיבית. זײ זעעז בלױז די 100 םאדק, װאם ם׳האט געסינען על־סי ציטאי■ בײם םע-דעד. עם ,זינט׳ די ״נע־ דעכט־קײט״, דער םע-רע- װע-ט פא־כשסט צום טױט. דער צו־ שויעױ נײם ארױם םיט א שװעד און אויסנסװײצט געםיט — ער סילט םיט דסד נאנצע־ טישקײט די םיבה, די םיבוח, װאם האבן אזא נװױםע באדײטוננ אץ לסבן, אבפ- װאם װע-י סארלײקנט דורך דעװ ״אס־ציעלעװ׳ װעלט. די סיעםע איז נעשװיבן אינטעװעםאנט, םיט אן א שיעוװ ט־עטלעבע עפ־זאדן, טצענקעט. סאװשע סטריםן— אנסשאמ סולע דײד. סארקאםטישע פ־טים — אנשטאט באנאלע טיװאדעס. סון די אלע שסילעװ האט יאנאם טורקאװ אםבעםטן אוים־ גענוםען זײן ראלע. ע- האט אײננעהאלטן און סאדביסט איבפרגע־ נעבן די אלע איבעװלעבענישן סין דעם טראנישן ייננעװםא;, דעם זוכנדיקן, פאײשנדיקן, װאם װעװט געטװיבן דוװך זײן סװעדן לעבן צום םא-ד. יאנאם םודקאװ האט נפהאט נוטע׳ סטארקע און דעד״ שיטנדיקע סצענעם (אץ לעצטן אקט!). דאס זעלבע קאן טען, לײ״ דע-, נישט זאנן װענן די איבע-יקע שױשס־לער. ראםע לערעד האט נוםע טענלפכקײםן סאר דעװ בינע, אבער זי איז נאך װיניק רײף. זי דארף נאך ארבעטן. דוד שעװםאן איז גסװען נישט שלסבם אין דער ראלע סק לערעד, אבעװ;א- שװאך אין דסר װאלע סין *סיביא״ טא-. נאםאליא ליסטאן — בעםע- אץ לעצטן אקט, בײם נעזענענען ז־ך םים איר זון, און שװאכעװ אץ צװײטן אקט. די איבעריקע? — אינםערעםאנטע םאםענםן אץ דעד *יעמע זענסן סארלויק נענאנגסן צוליב דעװ סולד סון די אקטיאװן (לםשל - די םצענעם בײם *רא־ קודאר). סון די ױננע שילער — איז רות טארו נעװען רירנד. סאר אזעלכע *רעציעזע, סאדטיסטע זאבן םוז םען האבן גאר־