Literarishe bleter · 1933-11-10 · 45 (10.11.1933) · p. Seite 710

ליטערארישע בלעםער נום. 45 (496) זײט סו7 וואלט געװען צופרידן, און אויך דער לײענער װאלט אזוי-ארום זיך מער פארבונדן מיטן בעםערן ײדישן שרײבער. און װיבאלד זיך באקאנט מיט אײן װערק פון א שרײבער מים א נאמען, װאלט עס דעם לײענער םאראינטערעםירט צו לײענען אויך אנדערע װערק פון דעמזעלבן שרײבער. — דער יידישער שרייבער װאלט נישם געװען אזוי אײנזאם און פארצװײסלט, ער װאלט געפילס א קאנטאקט םיט לעבעדיקע םויזנטער לייענער, און דאס װאלט אים צוגעגעבן װילן און אימפעט צו שאפן. - עם װאלט דעם ײדישן שרײבער אויםגעהויבן פון זיין שסלן םצב. דערמיט װאלט מען אױך אפגעשטעלס די פארפלײצונג םון די שלעכטע ראמאנען-מאכארײקעס םון די נאמענלאזע און פניםלאזע פארפאסער אין דער ײדישער פרעםע, — אט די אלע שונד• ראמאנען, װעלכע פארדארבן דעם געשמאק םונם יידישן מאסן• לײענער און דערנידעריקן דעם ניװא פון דער ײדישער פרעםע. - די שרייבער־פארײניקונגען, און דער ײדישער פען-קלוב בתוכם, דארפן באקעמפן אט די אלע אופבארופענע, געװיםנלאזע, נאמענלאזע ראמאנען־פארפאסער, װעלכע האבן זיך שטארק אנגע״ פליאדיעט אין דער ײדישער פרעסע. גלייכצײטיק מיט דעם קאמף קעגן די ״שונדישע אפנויגן•״ סון אײגענע םיטגלידער, דארף מען דערקלערן א קאםף אויך די אלע שונד־שרײבער, װעלכע שטײען אויםער די שריפטשטעלערישע רײען. עם װאלט געװען װיכטיק, אז די ײדישע שרײבער זאלן זיך ארויסזאגן אין אט דער הארבער פראגע: װי צו דעראבערן פאר זיך דעם צײטוננם־ראמאן און װי צו ראטעװען אים פון דער שונד׳עפידעםיע. מאסטראפאלן מצב פונם יידישן פארלאגס-װעזן, האבן כמעם אויםגעהערט צו דערשײנען ביכער, און די גאנצע ײדישע לי־ טעראטור האט זיך אריבערגעקליבן אין די ״פאדװאלן״ װוי מען פלעגט אמאל רופן אין רוםלאנד דעם אונסערן-שטריך־פעליטאן!) פון דער פרעסע. א גרעםערע צאל ײדישע שריפטשטעלער, נא• װעליםסן און ראמאניסטן, זענען איצט פארבונדן מיט טאג־צײ• טוננען, װו זיי פארעפענטלעכן זייערע װערק. און בלויז געציילטע שרײבער האבן די זכיה צו זען זײערע שאפונגען אין א בוך׳ פארם. דעריבער דארף געלייגט װערן װאס-מער אכט אויף דעם, װאס עס װערט גענעבן אין דער צ״טונג. און קיקן מיר זיך צו צו דעם, װאס עם װערט געדרוקט אין די 50 יידישע טעגלעכע צייטונגען פון גאר דער װעלט (אײסער ראםנפארבאנד, װאס די צײטונג האט דארט גאר אן אנדער אויסזען!), זעען מיר, אז דער באקאנטער ײדישער שרײבער װערט ארויסגעשטײסן דורך א גאנצער גרײסער כאפטע סתם שמירער פארפאםער, װאס שטעלן צו די ראמאנען-סחורה אין די טעגלעכע צײטונגען, און אויך אין די בעםערע טעגלעכע צייטוננען. דער חשבון װייזט, אז כמעט א סס3 ראמאנען דרוקן זיך אץ משך פון א יאר אין די ײדישע טאג׳צײטונגען. װען אפילו א ט־יל פון אט די צײטונגם-ראמאנען װאלסן באשטעלט געװארן בײ גוטע ײדישע שרײבער און עם װאלט געלײנט געװארן אכט אויף זייער קװאליטעט, דאן װאלטן מיר יאר־יערלעך בארײכערט געװארן מים א גרויסער צאל גוטע װעיק, און פאר א גרעסערע צאל שרײבער װאלט עס געװען ״נוצלעך אין אנגענעם׳. די צײטונג איז בכח צו צאלן א בעםערן האנאראר, אײניקע גרעסערע צײטונגען צאלן אפילו גאר א גוטן האנאראר. דער שרײבער עעסיע בהנא / י״ין־יז^דק ד וו ״ נ 3 ע ר (פק ״דאטסיא״ ברז זײנננ ״גכקליבכנכ לידננר״) ניו-יארק׳ פון דעם קלײן-שטעטעלע טריסק, װו ״בײ דער גרעב• ליע איז פארצײכנט אויף א ברעטל, אי ם׳וװינען אין דעם שטעםל 190 מאנםפארשוינען׳. אין אנהויב האט אויך ז. װײנפער אננע- הויבן צו דרוקן לידער װענן זיין שטעםל אין זשורנאלן סון נױ• יארק. נאר דא איז עפעס נעשען: דער דיכטער איז ארײן אין יידישן לעגיאן, װעלכער איז אונטער דער ענגלישער פירערשאםם אוועק ״אייננעמען פאלעסטינע׳. ז. וײינפער איז אויף א שטיקל צײם אװעק פון דער גרויסער שטאט ניו-יארק און פון די שטעטל• לידער װעגן טריסק. און אויפן ארט סון דער געוױינלעכער לאגע און אומשטאנד פון יידישן דיכטער אין אמעריקע; — ״און איךז איך לעב גאר איצטער אין דער מעםרפאליע, װאס הייםט נױ• יארק , - געפינט זיך איצט װײנפער גאר אין אנאנדערשדיקער לאנע: ״ - און אונטן אין דעם טאל ליג איך א צוגעפרעסטער צו דער ערד׳. און אין אט דער אנדערשדיקער לאגע זענען בײ װײנפערן געשאפן געװארן אנדערשדיקע עםלעכע לידער, װעלכע זענען צו יענער צײם ארויס אין א באזונדער ביכעלע ״ראטמיא׳• איז געװען א גוטער אײנפאל די לידער ארויסצוגעבן בא• זונדער און נישט צעמישן זײ אין א גרעסער בוך מים נאך לי• דער. װײל די אנדערשקײט סון די עטלעכע לידער, געבוירן אין אן אנדערשדיקער לאגע, איז אן אומדירעקטער ענטסער צו אײ- ניקע קריטיקער פון אנדערע לענדער, װאס םאנען בײ די אםע־ ריקאנער ײדישע דיכטער: למאי איז בײי זײ נישט םאראן דאס אמת-אמעריקאנישע? פארװאס בלויז ניו-יארק ז םארװאס בײ יעדן אזוי פיל הײם-וײי? און פארװאס אזוי םיל װעגן ״שטעטל׳, זײ• ענדיק אין אמעריקע. ס׳װייזט יאוים, אז ס׳איז פונקם אזײ שווער צו שרײבן װענן די פרעירים םון אמעריקע זיצנדיק אין נױ-יןרק, װי זיצנדיק אין װארשע. ה י כמעט יעדער פון די היגע ײדישע דיכטער קומט פון עפעס א קלײן שטעטל פון יענער זייט ים און פאלט ארײן אין דער גרויסער שטאט נױ-יארק. דעריבער בא• קומען זיך אײנהייטלע• כע מעמעס: לידער װענן שטעטל, בענקען אהיים, ניי-יארקער מיש- דאש, נרויס-שטאט, לי• בע. װי אנדערש איין דיכטער זאל נישט בא• װײזן צי זײן פון אנ■ דערן, קען דאך די אמעריקאנער יידישע ליטעראטיר, אפשר ביז די גאר נײעסטע, אנ• גערופן װערן מיט אײן נאמען: ״אימיגראנטן• ליטעראטור״; ז. װײנפער איז אײך געקומען אין דער ״סע• טראפאליער װאס הײסט נ י ש ט פ ו ן ז. װ״־נ^עי•