Literarishe bleter · 1933-11-10 · 45 (10.11.1933) · p. [Seite]

10 נאװעמבער 1933 18>3קס*3;1 10 ידלליז פרײז 50 גר. א־־־פגלדירט? װאכנשדיפמ פאד ־יפלעדאבירר ■■ מןןאטןןדאוןקונסמ דעוקךא יזריריד פאריזאג 3.ק?עצק*ן.װארשגצ ב ח ם ן ם ײ ז י? מ כ ח ד ע □ ש ו נ ד־ר א מ א ן כע צירמ זיך אין ביליקע פעדערן, און קײנעד קעמפט נישט קעגן איר. זאל דער פען-קלוב ארױסטרעטן שארף קעגן אט דעם באהאלטענעם שונד און אפרייניקן די אטמאסםער פאר םער׳ װערטיקע װערק! און נאך און נאך םארשידענע געדאנקען זענען ארויםגעזאגט געװארן װעגן אט דער פראגע. — אײניקע האבן געהאלטן, אז דאס גופא, װאס דער פען־קלוב טרעט ארוים קעגן דער שונד-ארבעט פון אײניקע זיינע מיטגלידער, איז א דערני• דערונג פאר דעם ײדישן פען, און א דערנידערונג פאר די פען-מיטגלידער. עם איז א זעלבםטפארשטענדלעכע זאך, אז שונד-שרײבער קענען נישט האבן קײן דריסת-הרגל אין א פען• קלוב, װעלכער דארף ארום זיך גרופירן שרײבער מיט םאר• דינסמן פאר דער ליטעראטור. די פראגע פון דעם ײדישן צײטונגס־ראמאן איז באמת זײער א הארבע, א קאמפליצירטע. צוריק מיט א יאר האבן מיר אין די ,ליטערארישע בלעטער׳ (נומ. 38, ז. 599 — ,אונ• זער צײטונגס-ראמאך) געבראכט א רשימה פון איבער 50 רא■ מאנען, װעלכע האבן זיך דאן אין אנהויב סעפטעמבעי־ 1932, געדרוקט אץ א ס3 ײדישע טאג׳צײטונגען. די רשימה האט באװיזן. אז ,צװישן די 50 צײטונגם-ראמאנען, זענען בלויז עטלעכע ערנסטע װערק, געשריבן סון באקאנטע שרײבער, און דער גרעסטער רוב פון די ראמאנען זענען אלץ ,שפאנענדע״, ,סענסאציאנעלע״, .העכםט־אינטערעסאנטע׳, .סענםאציאנעל־ערא• טישע״, .סענסאציאנעל־שפאנענדע״. די נעמען בלויז פון די ראמאנען — .די פרוי פון .דער נאכט״, .די נקמה פאר דער מוטער׳, ,םארשטויםענע און אפג.נארטע", ,פאר םרעמדע זינד׳, .דאס בופעם-מײדל״, .די פארפײניקטע״, ,די םרוי אין םלא׳ מען״, ,די זינדיקע מאמע״, .הײס בלוט׳ א. א. װ. — רעדן אזוי קלאר װעגן זײער אינהאלט און כאראקטער״. ,דער צײטונגם• ראמאן אונזערער — האבן מיר דאן געשריבן — האט זיך אויסגעגלימשט און פאלט בארג-אראפ. די אויפגאבע סון די ײדישע קולטור׳אינםטיטוציעס (ארײנגערעכנט אויך די שרײבער• פארײנען און זשורנאליםסן׳םינדיקאט) איז ערנסט א טראכט צו טון, װוהין די ײדישע פרעסע אין איר גרעםטן רוב קריכט און פארקריכט מיטן צײטונגס-ראמאן׳. — די פראגע װעגן דעם צײטונגס׳ראמאן איז לעצסנם נאך שארסער, אקטועלער געװארן דערמיט, װאס צוליב דעם קא• אײף דער לעצטער אלגעמײנער פארזאמלוננ פון דעם װארשעװער יידישן פען-קלוב האט קאדיע מאלאדאװסקי ארײנ■ געטראגן א םארשלאג, אז דער פען׳קלוב זאל שארף ארויםסרעטן קעגן זײנע מיטגלידער, װעלכע שרײבן אונטער אנדערע נעמען שונד-ראםאנען און דערמיס םאראומרײניקן זײ די פרעסע און זענען מבזה דאס ײדישע װארט. דער פארשלאג האט ארויםגע■ רוסן א הײסע דיסקוםיע אץ דעם פען-קלוב. פארשידענע פען• מיטגלידער האבן זיך ארויסגעזאגט װעגן אט דער װײטיקדיקער פראגע. ,קודם-כל — האבן אײניקע געסענהם: — װאס אזוינם איז שונד ז קאן מען קלאר באשטימען דעם כאראקטער און די גרענעצן םץ שונדז״ האבן אנדערע געפרוװט געבן אזעלכע מיני דעפיניציעס פאיי דעם שונד״ראמאן: ,עס זענען זאכן, װאס װערן געדרוקט נישט אונםער דעם אײגענעם נאמען. װײל דער מחבר, א באקאנטער שרײבער, װיל נישט פארפלעקן זײן ליטערארישן נאמען; עם איז נישט דער לײכטער אונטער• האלטונגם-ראמאן, נאר א זאך. וײ עס װערן געגעבן קיצלדיקע שטעלן, װעלכע האבן בלל נישט צו טון מיט קונםט, נאר האבן די אױפגאבע צו שלעפן דעם נאיװן לעזער אץ בף-הקלע; צו אזעלכע םיני ראמאנען טרעט-צו דער שרייבער אן קײן שום קינסטלערישע אמביציעס. נאר מיט דער לכתחילהדיקער פװנה װאם־מער אנצוװארםן ,שפאנענדיקן שטאף׳, װאס זאל .נעמען״ דעם אומרײפן לעזער; עם איז אומפאראנטװארטלעכע ארבעט, װאס האט קײן שום קינםטלערישע פאראנטװארטלעכקײט נישט, און דאם איז גוט באקאנט דעם ראמאנען׳םארפאסער גופא׳. — אן אנדערער פען׳מיסגליד איז ארױם מיט א װיי-געשריי: .דאס גאנצע לעבן איז שונד, די צײטוננ איז ראשה ורובה שונד, װאס זשע נייט מען דא רייניקן אײן װינקלז און נאך: קען מען דוגײן מים פאדערוננען צו שרײבער, װעלכע זענען גע צװונגע ן םאר ברויט צו שרײבן אט די ארט׳ליטעראטורז װײם םען דען נישט װעגן אײניקע, װעלכע האבן יארנלאנג געהונגערט אץ זיך געראנגלט קענן דער שונד׳פרעסע, אץ לםוף זענען זײ באזיגט געװארן און געמוזט זיך אראפלאזןזי — נאך א דריטער שרײבער איז געװען אויפגעבראכס, הלמאי מען גייס דא ארויססרעסן קעגן שונד און מען פארשוײיגט די גדאפא• מאניע, װאם איז שעדלעכער װי שונד. אין דער׳ ײדישער לי• טעראטור זעט ער א שטארקע שליטה סון גראםאמאניע. װעל•