Literarishe bleter · 1933-11-03 · 44 (3.11.1933) · p. Seite 705

זײט 705 ליסערארישע בלעטער נימ. 44 (495) מן״,- וו/בלט־ד־ט/בראט^ר איצם ןןנט-עסן או־ף ,או־סשאדקו־טן׳. די נ״ע ב־כע־ שץ באקאנשע םחברים װע־ן שאױקויםש צו 5 ם־אנק אנשטאט 5ן. — אױף די נדויםע בילװארן שא־קוישם א־ן בוםהאנדליננ ד־־ ראםאנען שאר דר־ שדאנק. — די אייםשא־קוישן האבן נדוים רע־שאלנ. אין ב״ אינז, ״ד;, װע־ן איניע־ע רעזעד שוץ נישט נתשעל אויך שץ ד• ביליקע אויסשארקויש;. — אבעראמערגאר ארנטער דעם האקנהרײץ די באװיםםע שו־ע־ן־אדט־םםן שץ דא־ף אבעדאםערנאי האבן נעג־״ט צי דעד ױביל״״שאדשטעליננ אץ קיםענדיקן ־אד א םיםםעדיע ,די נעטלעבע ל־דנשאשםן׳. אץ בע־לין האם םען באשלאםן ציצי• שאםן די שא־שטעליננען צי ,דעם ג־םט שין דע־ צ״ט־׳. דעד ב״עדישעד ם־ניםטעד עםםעד האט נעםאכט א קאנםדאל איבע־ די אדם־םטן. ז־ אלע זענען נעקיםען א־ן ב־־ינע העםדעד אץ םים האקנקד־ץ אייף ד- הענט. םען האט נעםאלדן די ארם־םט;, אז די אי־שידוננ שין דעד ם־םטע־־ע םוז ז״ן דידבנעדדונגען םים די נאצי• אידעאל;. א־ן בערל־ן האט םען לאנג און ערנםט דעבאט־דט טבח ד• ,־דישע ראלן׳ אץ דער ט־םשע־יע. לםוף איז באשלאםן געװארן די שאדשטעליננ צי דערלויבן, װ־ל די האנדלוננ נעהע־ם צז דעד װ־טעד שאדנאננענה״ש... סטאניםלאװםהי װעגן די נײע װענן פרן טעאטער דע־ באדיםטע־ רעזשיםע־ שץ םאםקװעד קינםםלעד־שן טע״ אטער םטאניםלאװםק• האט אין א נעשש־עך םיט א צ״טיננם־םים• א־בעטע־ א־״םנעיאנט אינטע־עםאנטע נעדאנקען װעגן די אוישנאבן שץ טעאטע־ אץ דיםלאנד. םיד שליםן אדײן א־ן ״עשע־טיאר שץ אונזעד םעאםע־ קלאם־שע שיעםעם,- האט םטאנ־םלאװםק־ נעזאנט,־־ ז־ זענען נו־ש־ק טא־ דעם צישויעי, ״ד־ ז־ך צי באקענען םיט דער קולטיד שץ דע־ שאדנאננענה־ם שאד דעם קילטודעלן װוקם שין לאנד. שין דע־ אנדע־ע- ז״ט דע־שא־, ־״ל אט די שיעםעם ניבן םאטעדיאל שארן װוקם שין אקטיאד, שאד דער שא־טישוננ שץ דער אקטיא־ישע־ ס״םשעדשאשט. איצט א־בעטן םיד איבעד אםטדאװםקץ״ נאלדאני, דיקענם; עש נ״ט או־ך די א־בעט איבעד םאליערן, בילגאקאװן אץ לעאנאװן. אין דעם םאדע־נעם א־־םלענד־שן ־עשער״ טיא־ איז שא־אן װ״ניק שיעםעם, דעלבע װאלטן אינז נעקאנט שאר• אינטע־עםירן. עם אױ אויך נויטיק צי באקענען דעם צישויער םיט א־נ־קע אקטיא־־שע דערגד״ביננען שין קינםטלע־ישן טעאטעד, װעלבע זענען װ״ניק באקאנט דעם ה־נטיקן צוש־יעד. אויף דעד ש־אנע װענן דעם, װ• אזוי םטאניםלאװםק■ שאצט אש די ־ננע בוחות, דאם ששילן ב״ א־ם אין דע־ ט־ישע, האט ער נעענטשעדט: — דאם איז א נעשעדלעבע ש־אנע, װ־ל ם״ קײטיק, ם־ לויב קאן שלעבט װירקן אויף די אנשאנגעד. א־נ־קע קאנען שאלן ב־ זיך אץ שאדלידן דעם נלויבן אץ ז״עדע בוהות, די אנדערע קאנען זיך אנהו־בן צו איבערשאצן. דע־שא־ װעל איך זיך אשהאלטן שון צו געבן א דידעקטן ענטשער אויף דע־ דאזיקער ש־אנע. איך װעד נאר זאנן, אז צװישן רי אדםיםטן/ װעלבע זענען איצט אוים. געװאקםן אין װאקםן אונםע־, זענען שאדאן ז״עד שיל באגאבטע, װעילבע װאלטן נעקאנט װ״םער שידן די זאך. ז־ דא־שן שאדשט־ן די װיבטיק־ט שץ דע־ םיםיע, װעלכע שאלט אויף ז־ און זיך צינר־טן נישט צי דעי געװ־נלעבער ארטיםטישע־ קאדיע־ע, נאד צי א בא- ד״םנד םע־-װיבט־קער אוישגאבע, צי אינטע־האלטן ד־ ש—ע־דיקע דורות״לאננע ם־אדיציעם, װעיכע י־ האבן באקיםען, בד־ צי נ־ן שא־ו־ם: אנטױיקלען ז״ און װ״טע־ ש—ן א־נא״נעם םיט די נ״ע שאדע־ינגען שץ לעבן די אניטאצ־ע־ס-עםע, איז שוין שא־ב־. אויף דע־ םאנ־א־ד- נינג שט״ען גדויםע אץ ײיבטיקע טעםעס, װעלבע ײעלן שאדע־ן אטתן, דע־הויבענעם םאטאם. עם וועט זיך שאדעדן נישם ק״ן נאב־ םאכוגנ, נא־ אן אםת נעש־ל שין גרויםע א-בערלעבענישן. םאװעטישע שרײבער צר םטאלינען א נרושע איםשאדם״אישע םאװיעםישע שר״בע־ האט זיך גע• דענדם צום צ. ק. שון דער קאפשארט״ אץ דאטנשאדבאנד און צי ־. םםאלץ ם־ם שאלננדיקעד םעלדוננ: .נעםענד־ק אן אקםיװן אנט״ל אץ דער ד־ניקוננ שון דעם קעםערל שץ אלש. ק. ם. (ב> שון די םאװעטישע שר״בעד, האבן ם•־, אוםםארט״א־שע שד״בע־, באש״נ״ םערלעך נעזע;, װעלבע שא־אנטװאדטלעבע שאדערוננען די םארט״ שטעלט אדוים יעדן קאטיניבט. אונז איז נעװאדן קלא־ע־ אין נאענ• םעד דעד םדציף־םנים שון דעם באלסעװיק ן םיר האבן ט־שער אנ• נעהויבן צו שא־שט״ן די אוישנאבן שין דער באלשעװיםגישער םאדט״ אץ אירע שאדע־וננען אץ דעם איצטיקן עטאם שין דעם םאציאלים• טישן בויען. — די ר־ניקוננ האם װידעדאםאל אינז באװיזן די װאב־ זאםק״ט אץ קלונשאשט שץ דע־ אנש־ריננ שון דער םאדט־ אץ שץ א״ך, חבר םםאלין, װעלבע האבן ד־קטירט די היםטאדיסע באשט־• ם־ננ שונם 23־טן אםדיל 1932• װאם האט ארויםנע־ושן א נװאלדיקע שעשערישע דערהויבוננ אין די ש־יםטשטעלעדיסע ־״ען אץ װאם עם איז נעװארן דער שטאדקםםעד םשיםול שון דעם װיקם אץ העבע־וננ שון דעם איבות שון דער םאװעטישעד ל־טעראטור. די ר״ניקוננ האט אינז נאבםעד דעדנענטערט צו דעד םאדט״ אץ אינטערנעשטדאבן, אז אידע או־שנאבן זענען אויך אזנזעדע אוישנאבן. םיר שיקן א״ך אין דעם צענטראל-קאםי6עט א ה״םע באנריםוננ אץ שארזיבערן א״ך, אז םיר זענען נר־ם אן אוישהער צי קעםשן אץ רי ר״ען שונם אד• בעטע־־קלאם אונטער א״ער שידע־שאשט שאד דעד שארװידקלעבונג שץ דעם צװ״םן שינשיא־־םלאן, שא־ דעם שולשטענדיקן נצתון שינם םאציאליזם. אט דע־ ב־יװ איי דיקםידט געװארן דודך דעם בא־ װיםטז״ן שין גדויםער שאדאנטװארטלעבק־ט םאד דעי דורבשי־וננ אין לעבן די םאבםיםלען שון דער םא־ט־ אץ רענירוננ, ער איז דעד אויםדדוק שון אונזעד נליק און שטאלץ צו ילעבן און צו ארבעשן אין אונזער הקישה אץ דאטנשאדבאנד — אץ דעד ערשםעד נ־ויםע־ םדינה שץ דער נ־ער װעלם׳. די םעלדוננ האבן אינטעדנעשדיבן: ק. ם־עניאװ, ם. דאםאנאװ, א.נאװיקאװ״םריבארי, לעאניד לעאנאװ, נ. אגניעװ, ל. ם־שילינא, װל. לידץ, װיערא אינבער, קיריל לעװץ, א. שובאװ, א. יאקאװלעװ, יע. םערפיטץ, א. דעם־דאװ, נ. ניעזלאבין, ם. שאגיניאן, ם. ניזאװא־, װם. איװאנאװ, ב. ראםאשעװ, ל. ניקילין. — ירבילײ פרן מאץ ־ ריד דעם 24-טן ה. ח. איז געװארן 50 יאר זינם עם.איז נעשטארבן אין ראם (ענגלאנדן דעד קאםיטאן םאץ דיד, דער םהבר שון די באריםטע שםאנענדיקע ראםאנען, װעלבע די ױננט האט נעל״ענט און ל״ענט עד־הױם טים א שארבאסםן אטעס. נאך נאד אין דעד ױננט האט םאין ריד עםיגרירט ק״ן אםעריקע. אט דער םאםםאד״וץ שין אירלאנד האט זיך נעלאזם איבעד דער װעלט, נעשםאנם איבער טעקםיקע אץ שארקראבן אין די םאםע װילדםטע װינקלען, זיך געחברט מיט רויט• הויםיקע, נעםאכט נעיענן אויף װילדע חױת אין איבערגעלעבט די אלע םאסירוננען, װאם ער האט דערנאך אר־ננעשלאבטן אין ז״נע דאםאנען. — טאין ריד האט אננעהויבן צו שר־בן נאי םדי. ז״נע װערק זענען איבערנעזעצם אץ שיל סםדאבן. — הריזים פונם פראנצויזישן בוך װי די םאריזער צ״טונגען ם־לן םים, לעבט איבע־ אויך דעד שדאנצויזישער ביבער-טארק א שטאדקן קריזיס. די ביכער װעדן נישט נעקוישם אץ דער םאם, װי ם׳איז נעװוינט נעדא־ן. שון א־ן ז־ט איז עם ארויסנערושן געװא־ן דורך דעד אוטנעהו־ע־ע־ נדויםע־ שא— שםד״טוננ שון די ליטעראדישע װאבנשדישטן, אץ װעלבע עם װע־ן שארעשנםלעבם שיל נ״ע ראםאנען; און שון דעד אנדעדעד ז״ם — םיט דע־ גדויםעד צאל ביבליאטעקן ב־ די ביבהאנדלוננען. — בדי װי עם איז צו ליקװידידן די םעק נישם־שאדקוישטע ביבער, האבן די םאריזער שארלעגער אננעהויבן אויםצושאדקוישן ז״ערע ביכער צו ביליקע םר־זן. בטעט אץ יעדעד בובהאנדלוננ קען טען