Literarishe bleter · 1933-11-03 · 44 (3.11.1933) · p. Seite 697

זײם 697 ליסערארישע בלעסער נים. 44 (495) אין אפשר האבן מיר צי גלײכערצײט געזען דעמזעלבן שטערן, נאר ס׳ברעכט זיך אויף א פרעסדער טיר דײן שמאלער שאטן, און ט׳טרינקט אן אנדער קישן מײנע טרערן. און מיינע װערטער קענםטו אויך נישט הערן, װײל צען צי צװאנציק הײזער טראגן װײטער נאך אװעק װי ימען, די גלאטע טראטוארן װערן, װי די רעקינען און קענען יעדן װעג אויף אײביק שוין פארצאמען. איך װײם, חי ביםט מםתמא הײנט מײן טיר פארבײגעגאנגען אין װי א װײטער, פרעמדער זי געמיסן, אדן כאטש ס׳איז נאך דערזעלבער הימל איבער אונז, איז דאך, װי ס׳װאלטן גאנצע װעלטן זיך געביטן. ׳\1 עם איז מיר אזוי שװער און טרויעריק אן דיר, כ׳װאלט הײנט געװאלט כאטש רעדן מיט דײן פרײנט, אדער גײן מיט דער גאס, װו דו האסט געװוינט, אפשר װעל איך נאך ערגעץ אין װינקל בײם טויער טרעפן דײן שאטן צוגעטוליעט צו דער גרויער מויער. כ,װאלט הײנט געגאנגען בעטלען אין דער גאם (און אפשר װאלט מיר גראד געשפילט דאס גליק) בײ אלע די, װאס האסט אמאל באגעגנט מיט א בליק, און דײן גלײכגילטיקסטן. צופעליקן שמײכל װאלט איך אויםגענארט בײ זײ פאר מיר צוריק. און װײס, כ׳װאלט הײנט אפילו ליב געהאט די םרוי, װאס איז דיר נאענט געװען אמאל - און אויך אםילו די, װאס איז דיר נאענט איצט, און װי א שװעםטער װאלט איך איר געזאגט א װארס א טרײם, א גוטס, איך װאלט מײן גאנצן שטאלץ געבינדן מיט א שקלאפנשנור — עס איז מיר אזוי שװער און טרויעריק אן דיר. 11 טונקלע שאטנס ליגן אונטער מײנע אויגן, װי א הילפלאז געבעט, װאם האט אלע װערטער אויפן װעג פארלוירן. כ׳בין געװארן אזוי שטיל, װי דער בוים פאר א שטורם. יעדע צערטלעכקײט, װעלכע ס׳אנט נאר מײן בלוט, האלט איך גרייט פאר דיר אונטער דער דינער הײט פון מיינע שפיצנפינגער. נאר ם׳װײסט שוין מײן קישן, מיין שװעל, און מיין טיר. אז ביסט נישט געקומען. און אפילו די אלטע פלאפלער,ע, די גאס, װאס פרעגט אויס טאגטעגלעך די קנאםל םון שיך — װוהין און צו װעמען און נאך װאס אזוי גיך? — האט דערקענט אליין אן דעם מידן און הילפלאזן שריט, אז אויך הײנט האב איך געװארט א גאנצן טאג אומזיםט. זענען אלע שטערן פארלאשן געװארן פון יענער זייט װאנט, די נאכט איז מרויעריק, שװארץ און אומבאקאנט. נאר װי א רויטער שיין, װאס קען נישט אונסערנײן הענגט נאך אלץ מײן הארץ אויף דער קלאמקע פון טיר און צוקט ביי יעדן אומגערעכטן שריט און װארט, דו זאלםט עס נעמען אין דײן האנט. 111 עם איז נאך אלץ דערזעלבער הימל איבער אונז, װי א בשותפותדיקער דאך - יא. סז$דע?7סקי / ןו$רשט מפוח י. י. זיבבערם ״םאװיבהאװ״ איבם .״אטמבעום״ ״צופרידן׳ װעט מען, מםתמא, נישט זײן אויף בײדע זייטן פון דער ״באריקאדע׳, אבער דאס איז נאר א באװייז, אז בעת מלחמות איז א סכנה צו באהאנדלען קינסטלעריש - שטרײמ־פראגן. עם אונטערליגט א גרויסן צװײפל, אויב לענין אדער טראצקי, און - ״להבדיל״ - מוםאליני אדער היטלער קאנען נילםן װי טעמעס םארן צושויער־זאל, םארן עולס. עס זענען טעמעס םאר א מיטינג, װו דער עולם איז נישט קיין צושויער, נאר אן אנטײלנעמער. אין טצאטצר מװ אבצר דצר עולם קוקן, מיטלצבן - נישט םיםװירקן - אין דעם איז די סכנה סון די ״אקטואליטעטן״ פאר טעאטער. סאװינקאװ;בפרמ אין.װארשעו שטײט אונטער אט דער סכנה. אבער י. י. זינגער האט אויםגעבויט זײן דראמע אויף דער םטענאגראפיע םון םאװינקאװם לעצטן װארט אין םאװעטישן געריכט - 'דאס נעמט-צו די מעגלעכקײט צו באשולדיקן דעם דיכטער אין סוביעקטיװער באלויכטונג. ארום דצר םטצנאגראםיצ האט י. י. זינגצר זײער גע־ שיקט און געלונגען מיטיא סך דערסינדוגג און עמפינדלעכקײט י. י. זינגערס דראםאטורגישער ריזן־דערפאלג אין ניו־יארק האט אין די היגע קרייזן אויף א פארשטענדליעכן אוםן אננע■ שארפט די אויפמערקזאמקייט צום דאזיקן טאלענטירטן שריפט־ שטעלער, און עס איז קלאר, אז די אויפפירונג אין װארשעװער טעאטער ״אטענעום׳ פוןיזײן פיעסע ״סאװינקאװ׳, האם געמוזט ארויםרופן א ״הארצקלאפעניש׳ בײ יעדן, פאר װעמען ידי עטאפן פון יידישן שאםן זענען נישט קיין פוסטע קלאננען. סאװינקאװ - דער העלד פון זיננערס דראמע - איז אין װארשע א פיגור, - װאם איז מיט קנאפע עטלעכע יאר צוריק געװען ״פול׳ אין די הייגע געזעלשאפטלצכע קרײזן. עד-היום גע־ פינען זיך זײנע נאנטע פרײנט, חברים און באקאנטע סײ אויף דער בינע, װו דאס ישטיק חערט געשפילט, סײ צװישן די, װאס שרײבן קריטיקי םיי אין ברײטן עולם... און דערצו דער םאקם, ײאם א ײדיש װערק האט געצויגן די אויפמערקזאמקײט מצד דער גאנצער קריטיקי אין דער הויפם־שטאט: דאס איז א ד א ט ע אין דער לענגערער געשיכםע םון די ,םיארשטענדיקונגען׳, ״דערנעענטערונגען׳ און גוטן װילן צו דערזען מיט אײגענע אויגן דאס, װאס לעבם דעיבײ. י. י; זינגער האט אין ״סאוױנקאװ׳ אויף א געלונגענעם אופן געםונען די ליניע פון אביעקטיװער - און שוין ד ע ר ם א ד קינםםלערישער - לײװינג םון א פראבלצם, װאם שטײט נאך אין צענטער םון די לײדנשאפטן ארום די באריקאדעס פון טאג.