Literarishe bleter · 1933-10-27 · 43 (27.10.1933) · p. Seite 687

זיים 687 ליםערארישע *לעםער נום. 43 (494) י. ר. ב ר ' ג ס •ע / לידער םוז מלפה לי ד>ןם •#םם־כר ש־ןןממ שױן ערגעץ א־בעד װעלמ, חלוםם ױד — אין קװעלם, אץ קװעלט, און קװעלם... די לעצטע 2 שורות שװאכן אפ דעם אײנדרוק, אבער דאם ליד איז זייער שײן, אימפאנירנד. ביי מלפה לי איז עם נישט דאם אײנציקע ליד, װאם װעיט לסוף ציליב עפעם איבערגעפירט. די דיכטערין קװעלט פון אלץ אן מיט פרויערישער באגײסטערונג אבער קװעלנדיק םארכלינעט זי זיך גאנץ אפט, אין רעזולטאט : א םך םון אירע גיטע לידער םארלירן בײ איר די גאנצקייט, װי צ. 3. ס׳ליד ״אין מײן גארטן׳ <ז. 19). אין אנדערע גיט זי אינז םאלשע םארגלײכונגען, װי צ. ב. אין ליד .העק׳ <ז. 89) און אזוי כםדר. מלכה לי באזיצט נישט קײן זעלבסם-קריטיק. אלץ, װאם גײט ארוים פון איר םעדער האלט זי סאר רײנעם גינגאלד. װער רעדט שוין װעגן שלײפן און באארבעטן א ליד, - זייאױ וױיט דערםון, זי שרייבט אירע לידער מיט א לייכטער האנט און א לײכט הארץ. אםשר איז עס דערםאר, װייד - לויט אירע אײגענע רייד - שרייבט זי אירע לידער אין קיך, ״אט אזוי בײם קאכן״, כאטש איר דוכט זיך, אז אדאנק אירע לידעי װערט ״יום-טוב אינסיםן אינדערװאכן׳. טעמאטיש זענען מלכה ליס לידער אסשר גענונ רייך און םארביק, אירע בילדלעכקײט, טרעפלעכע גראםען איבערראשן אםט. זי שרייבט װענן אלץ און אלעמען, נאר דעם אײבנאן םאר• נעמט ביי איר די פרוי. ס׳איז אײך קײן װונדער נישט, װאם בײ איר קענען כלה• מײדן, װאם באהאלטן זיך אויפן בוידעם פון שענדער, טראכםן, אז די זעלביקע שענדער ״זאלן זײ קומען! נעמען אונז פאר וױיבער׳... אז די דיכטערין' גלויבט, אז אװי איז דער גורל סון דער םרוי: ״װאם זארן טיר םאן? םיר שמ-ען םאר װעלממ־נעבערן; א> צלם ק׳שן צינדן דך ד• ײי״ אויף די םקװעין׳... די שענסטע און רייםסטע לידער געפינען מיר אין דער אפטײלונג צװײ - ״געזאנגען רות׳: די באגענעניש אין פעלד פון בועזן מיט רותן, װען ם׳האם ״בועז װי םון א קװאד געטרונקען אירע אוינן׳, און רות האט ״איר לײב מיט םולקײט, װי זאנג םארן שניט - מיט צייטיקן גערשטן איר אטעם צעבליט׳. די פאעמע ״מינדל׳ איז אםשר די שװאכסטע זאך אינם בוך, נישט געקוקט דערויף, װאס מלכה לי זאגט אונז אן, אז ״דער טאג םון משפט איז שוין דא״ און זי םאדערט אונז אויף צו ״אנטקעגן גיין די יונגען םין דער נײער װעילט״, װאס גײען ״באםרייען זיך אין אלע װעלםן׳. זי האט געװאלט אפצאלן איר צינז דעם סאציאלן אויםברויז םון אונזער צײט, ליידער - ס׳האם זיך איר װײניק איינגעגעבן. מלכה לי איז א טאלאנטפולע דיכטערין, און דערםאר םאקע דארםן מיר פון איר פאדערן שטרעננקייט צו א־רע שאםונגען און מער איבערקלײבערישקייט. 2 יידיעזע ליטעראטן, ארםיסטן. < > | לעדער, קולטויר־םוער,!! 2 ו י י' ז: י:*1.־*כג;ץ ןן | מױםן אפטײה־אדםימלעז, פעדםו־ ן; | םעדיע, קאםמעםיק, ױיף א. אנד. 11 | נאר אין די אפטײה געשעפטען.און פערפומעריעם פון ן; א♦ און ב• דויבראװיטש מיבה לי — יױוו, *רויםגענענן שון וער יידיסער קויםנר־נעזעי,*ם* זתײנ 1. נױ-יןרק 1932 זײסן 160. אז די דיככערין מלכה לי פארמאגט טאלענט, אין דעם איז גאר קיין ספק נישט, מער נישט - ער איז נןןך נישט רײף גענוג,* און סאדערט צוימונג און באהערשוננ. װארום אײנם פון די בײדע: אדער דער דיכטער באהערשט זײן טאלאנט, אדער דער טאלאנט באהערשט דעם דיכטער. און װען ס איז דאם לעצטע, באװײזט עם, אז דער־דיכםער געםינט זיך ערשט אויםן װעג םון דערגרײכונג... מלכה לי איז בילדעריש און אריגינעל. דאם לעצטע קען מען אבער לײדער, מיטן םולן מויל, וועגן איר נישם זאגן. מלכה לים *לידער מאכן נישט דעם אײנדרוק םון ארנינעלע. גיכער שפירט זיך אין זײ אן עכטקײט, ײאם מאכט אונז, לעזער, נאענט צו איר. עס לאקט אונז צו איייע לידער און זיי װעיןיאונז אײגן, נאענט. איך בין דע- װינש, װאס זיכט דיך אויף *יע װעגן, איך בץ די עדד, װאם נאװם נאך רענן... קים צו םיר! נים ם-נע אברים אן ם־ם לעבן. <ז. 67) די דיכטערין רײםט זיך כסדר צום לעבן, םעג עם זיין אין פעלד און װאלז/ מעג עס זײן אין דער ליבע, מוטערשאפט, םרויען-לײדנשאפט, און אפילו אין לײדן און געװײן. מוםטערן? - איך קען זײ ציטירן גאר א סך, איך װעל זיך אבער באנוגענען םיט בלויז א פאר םערזן פון איר ליד ״םרוי׳: ״איך האב *רױםנעװיםן זיך םון זיך, װי םען ר-םט ארוים א קינד צום לעבן, איך דיאב זיך דיװ *װעקנענעבן... איך װיל זיך װיקלען דורך די נעכט אין שרערן, םים ד-ן שםארק-ם — שטארקער װעדן׳ םים ד-ן נוטסקײם — בעםער װעק׳... <>. 14) אדער: ״איך האב די חענם, אין םיי נעקיששע, אװעקנענעבן, איך האע שארז-ט םים ז- בלוםען אויף די װענן, װעלן בענקענדיקע שםראזן א-נזאין דעם םוד םץ לעבן׳... (ז. 15) א מוםטער םון מלכה לים עכטער בילדערשקײט: איך ציטיר ם׳גאנצע ליד ״פארנאכט - דאם פאםטוכל׳...: םארנאכש — דאם ■אסםוכל א-לט זיך איבעד װעלם און ם-־ייבם צים שראםן ■אװעם זון באהעלט... *אװעם — רעננבויננדיקע קרוינען םעכערדיק צעשםעלט ־־ שיםערירן םיט די םרינל, צעלויםן איבער װעלט... םארנאכש — דאם ■אםםיכר, םים א קע*ל רויש װי זון, םים א ב-םשר נארד, יאנם און יאגם ז- אן... אויםן היםר אין נארא■ םײערדיקע םערד םים װיאשקעם נאלדענע נידערן אויף דער ע־ד... שװיםען אינריקעם אויף כםארעם װ-ם אץ געל אק די קריליעם גאלד, אין די אויעדן קרעל... ■ויערים םיש האײםאניקעס קוםען אן סון םעלד, אויםן היםר איז א חוזונה — טאנצם די נאנצע װעלם... אדיף די סורן נראבליעס םין ארבעט ם-ד, האלדק זיך באנאנד — שװ-נן אוים א ליד... ש-לט ד• ערד זיך אק איר הויט םיט ליםן םאלן רפדער צי צום שטויב... םיט רויםע ליכטלעך םיננערדיק צעהעלם צינדט זיך אן א בויטעלע אק םיטן םעלד...