Literarishe bleter · 1933-10-27 · 43 (27.10.1933) · p. Seite 679

זײם 79א ליטערארישע בלעטער נזס. 43 (491) א סם אויף דעם מאראלישן מהות פון די ײדישע קיביבים און במילא >.ויך אויף זייער װידערשטאנד ם־פעיקײט אנטקעגן יעט־ װעדן פײנטלעכן כוח. די שיכטן, װאם שטײען אין פראגעס פון דיפוזיע — צי עס זענען בירזשואזע עלעמענטן אין ביר• זשואזע לענדער, בי עס זענען פראלעטאריש געקלײדעטע קאריער• מאכער אין פראלעסארישן לאנד — אלץ אײנס, זײ מוזן מיט אלע כחות פארשרײען די אנדערשקײט םון די ײדישע קיבוציב, די זעלבסשטענדיקע אינטערעםן זײערע און די נויטיקײט פון זעלבשטענדיקער יידישער אויפבוי-ארבעם. דאם װאלט דאך געקאנט שטערן דעם דיפוזיע-פראבעס, װאם איז פאר יעטװעדער יחיד אין געגעבענעם גײסטיקן מאמענט װיכטיק רײן קאריע• ריסטיש. און װאס שטארקער עס זענען דארט די אלגעמיינע ײדישע אינטערעםן, אלץ שטארקער שרײט מען קעגן זײ.י (םוף קומט) פארייםזען דעם ווײסן מארגז. אױך די דאזיקע כלומרשטע גע• זעלשאפסלעכע סעטיקײס הויבט זיך אן ארויסצװוײזן בלויז דע־ מאלט, װען דער ײדישער ,אפזאץ״ הויבט אן ארויסצופאלן פון דער סביבה. כל זמן אבער די סביבה מיט דעם צעלאזטן, די• פונדירמן ײדישן טײל זעט אוים צו זײן האסאגען, דעמאלט איז צװישן יידן די צענםראםוגאלע קראפט א םך שטארקער פון דער צענטראפעטאלער. די גאנצע ײדישע געזעלשאפטיעכע אר• בעט איז דעמאלט געגליכן צו אן אפענדיקם, אױף װיפל עם זענען נאר דא םײלן, װאם האבן זיך נאך נישט צעלאזט, נאך נישט דיפונדירט אינגאנצן. קײן גאנצקײט און םעסטקײט קען אבער אזא ארבעט נישט האבן. איבערהויפט נאך, װען זי װערט אויך אפגעשװאכט מים דעם מאמענט, װען די דיפוזיע װערט שטארקער, װען דאס ארײנדרינגען פון יחידים אין דער ארומי• קער געזעלשאםט הויבט אן צו גײן גיכער, שטארקער. אט דער דאזיקער צושטאנד פון די דיפוזיע און ערב־דיםוזיע װירקט װי א?יד>ז ש ו? ם $ ן / דז־יזןוק דעד דעװיזאך און שטודמיסט א. װעװיאדקע האבן נאך נישט ארויםגעגעבן אין ײדיש די װערק םון מארקסן, ענגעלסן' - און אפילו נישט קײן פולשטענדיקע אויסגאבע פון לענינס װערקי) ויעװיארקע רעאביליטירט שמר״ן פאר די םאלגנדע סיבות: שמ׳ר האט נישט געשריבן לשם שרײבן, אדער 'דערפאר, וואם ער האט געפינען םרייד אין שרייבן. שמ׳ר האט אויםגעפילט א סאציאילע באשטעלונג. די דערשייאגענע יידישע ארבעטער, געזעלן, און דינסט־מײדלעך האבן זיך 'גענײטיקט אין דערמוטיקונג און פרײד. שמ״ר האט זײ עיס צוגעשטעלט. וזײטער שרײבט אונזער רעװיזאר, אז אט די געזעלן און דינסט־מײדלעך האבן געגלויבט אין דעם גליקלעכן מארגן אין אין זיג פון גערעכטיקײט. זײ האבן געגלויבט, אז דער גוטער און ערלעכער װעט באלוינט װערן פאר זיין גוטס און דער שלעכטער װעט באשטראפט װערן. און אט דער גלויבן האט זיך אויסגעדריקט אין די גוטע סופן פון שמ׳רם ראמאנען. ידער גוטער םוף םון שמ׳רס ראמאנען אײ פארװאנדלט יגעװארן אין א סימבאל, - אז די גערעכטיקײט װעמ זיגן, אט דאם איז װעװיארקעם הויפט־טעזים. מיט אט דעם טעזיס קאן מען פארטיידיקן די ערגסטע שונד היינט צו טאג. די פרעסע דירוקט שונד־ראמאנען. אט די שונד-ראמאנען װערין גע• לײענט סון ײדישע ארבעטער און קלײנבירגער, וױיל די גרויס■ בורזשואזיע לייענט דאך נישט די יידישע פרעסע. די שונד־שרײ בער פון דער ײדישער פרעםע פילן דעײבער אײם א .סאציאלע באשטעלוננ׳, זיי פירן ארוים דעם ײדישן ארבעטער און די ארימע יידישע שיכטן םון זייער שרעקלעכן מצב, פון זײער װערקשטאט, פון זײער קעלער־װוינונג, און פירן זײ ארײן אין א װעיט פון רייכטום און גלאנץ. די ארעמע ײדישע שיכטן, װאס לייענען אט דעם סארט ליטעראטור. םארגעסן אן זײער שװערער לאגע און טראגן יזיך אריבער אין אן אנדערי פרעמדער װעלט. עס מאכט זײיםארגעסן אן זײערע אמתע א־נטערעסן און זיי באציען זיך גלייכגילטיק צו זײער לאגע. אט די םארט ליטעראטור איז דאך, םון א מארקסיסטישן שטאנדפונקט, אםתער אפיום, וואס פארשי• כורט דעם לייענער אבער לויט װעװיארקען איז דאס פראלע• טארישע ליטעראטור. די הײנטיקע שונד-ראמאנען ענדיקן זיך אויך םיט גוטע סופן, און לוים װעוױארקען יקומט דאס אויס, אז אין אט די גוטע םופן װערט אויסגעדריקט דער גלויבן סון די מאסן' און זיג פון גערעכטיקייט. א. װעװיאקע האט מסתמא געפילט, אז עם איז נישמ גענוג, װאס ער אלײן *איז ארויסגעסרעטן מאכן שמרן פאר א •) *ין ם*סקװע *יד *רוים י זאמיונג נזין יענינם ודערק אין ײדיש *ין 18 דינע ניכי*ך. *ין דער עײם, װןס לענינם װערק!יועס״ען םון *רו: 30 דיקע נענד. .רעיײױע״ עין א. װעװיארקע, מלוכהישוןרלאג ,״ליסערןס־־ר אין קינםמ״ קיעװ. 1931 223 זײסן. ,אין שסורעס״ סון א. װעװיארקע, מלוכהשער נ#*מינש#רל*ב נײס ארעזידױס פון װועיק, כארקןװ, קיעװ 982 1 150 זײסן, (געדריקס אין גערדיסשעװ). רעדנדיק װעגן דער ײדישער מארקסיסטישער ליטעראטור• קריטיק אין ראטנפארבאנד, קאנםטאנטירט א. װעװיארקע אין זײן בוך .אין שטורעם׳, אז .קײן' קריטיק, װאם זאל ארגאניזירן דאס באװוסםזײן פון אונזער ליטעראטור, געבןיאיןיא װעלט-אנשוינונג די פראלעטארישע װעלט-אנשוינונג, האבן מיר נישט׳. ינאך דעם װי איך האב איבערנעלײענט בײדע בייכער װעװיארקעם, מוז איך קוסען צו ידעם באשלום, אז אויב עס איז ריכטיק זײן באהויפטונג, אז מיר האבן נישט קײן מארקסיםטישע ליטעראטור-קריטיק _ האבן פיריזי אויך איצט נישט - נאכן דערשײנען םון א. װע• װיארקפס צװײ ביכער. אין בײדע ביכער האבן מיר נישט קײן אייין נייפם נעדאנק, קײן נײעם צוגאנג צו ליטעראטור. דא װערן איבערגעחזרט אויף א זײפר פשוטן אוםן, אץ פיל מאל 'אויף א װולגארן אופן, פלפכאנאװס אדער פריטשעס אידײען. װען מפן זאל םארגלײכן װעוױארקעס ארטיקלפן מיט מ ליטװאקאװם אדער י.' נוםינאװס, מוז מעןי צוגפבן, אז װעװיארקע שטײט א םך נידפ• ויקער םון זײ. װעװיארקעס צװײ ביכער װייזן, אז די ײדישע סארקסיסטישע ליטעראטור-קריטיק אין םאװעטן-סארבאנד גײט צוריק אנשטאט םארויס. מ. ליםװאקאװ און י. נוסינאװ האבן געשריבן ערנסטע אפ• האנדלונגען װענן *אונזערע קלאםיקפר. אמת, פ׳קען נישט אײנ• שםימפן מיט זײער צוגאנג אדפר מיט זייערפ אפשאצונגען, אבער פ׳מוז צוגעבן, אז זײ באציפן זיך צו אונזערע קלאסיקפר םיט ערנסם. א. װיעװיארקע שטעלט זיך פאר זײן ציל צו רעװידירן די געשיכטע פון דער ײדישער ליםעראטור. ער אנערקענט נישט פרצן, שלום-עליכםען און מענדעלפן פאר די קלאסיקער פין דפר ײדישער ליטעראטור. אויף זייער ארט װיל ער אװעקשטעלן די דיײ ,פראלפטארישפ׳ שריסטשטעלער שמ׳רן, א. בלאשטיין און י. בודזאןי איך בין אביםל באקאנט מיט דער נעשיכםע פון אונ• זער ליטעראטור. איך האב א&ר קײנמאל נישט גפהפרט םון בו• דזאנען. איך בין דעריבפר שטארק דאניקבאר װעװיארקען, װפל• כצר האט אנםדעקט א נײעם ײדישן קלאסיקער. עם וױלט זיך לאכן, וופן עס װאלט נישם גפװען אזוי טרויעריק. אײנער װעלכער פ־עטענדירט אויף מארקםיזם, סראלעםארישקײט און רפװאלוציא• נעײשקײט קומם ארוים מיט א רעאביליטאציע םון שמ׳רן און?אמפאניע. און עס גפסינען זיך רעגירונגם-םארלאגן, װאס גיבן אױיס אזוינע שסאםעס, אין דער צײט, װאס די זעלבע םארלאגן