Literarishe bleter · 1933-10-04 · 40/1 (4.10.1933) · p. Seite 658

ליטערארישע בלעסער נומ. 41- 40 (491/2> זײט 658 צײייטער אויפטריט פוז ״ײיבג־טעאטעד״ דער איבערנענעבנק״ט סון קןולעקסיװ *ו דער סעאסער־עבודה, װעגן דער התלהבות, םים װעלבער פען ארבעס און םען איז ניבר *לע ססערוננען, און װענן נלויבן אין װוקם. ״ב^סטוןן׳ איז שטארק נעסעלן הן דער געזעלסאספ, און הן דע־ יידישער און נישם-יידיסער קריסיק. דער דע־סיןדיג;וןבער הןןם געשטאבן די אוינן, און נישט איינםאל איז טען נעשסאנען סאר דער געפאר, אז םען װעס ט;ק אין מ־טן א־בער־םן אין אײף שטענדיק. דער דעדסאלנ סון ,באםטאן׳ האם אבער או־ך נעםאבט םענלעך ציצוקיםען צו אט דער נ־עד דירה און צו דעם נייעם םסעקטאקל. — אין פערםסעקטיװ זענען דא א ריי א״סירוננען, - דערװייל װי אן ״אםעם סויזע׳, אס די נוןלדסאדענישע שסיל אין א נ־עם ליבט, אין א רעטדאםפעקםיװן קיק. נ״ן איצט אויססי־ן נאלרסאדענם ״קיניילעםל״ װי עם שט־ס נ,.־1 — ק<• ע;.ן? _ ע ך נ,שש ז״ן פ־עכד א טעאטער-םסידיע, אזן ז־נפ םעאט־אלישע אויססוען אין טיזיקאלישע קלאנגען דארסן נאך סון צ״ט צו צ־ט אסנעס־ישס װע־ן אין דערלאנגען װערן דעם ־דיסן םעאפעריצישויפ־. איז גפװען א נעלוננפנע־ געדאנק צינויסציפלעבטן דאם גאלדפאדענישע, דאם נאיװע, באהארצטע, םיט דעם נאיװן ־דישן טעאטער-סט״נע־ סון א 40-30 יא־ צו-יק. נישט נאר ״קוני-לעםל׳ גופא א-ז שויססיל, נאד אויך דער איפן פון ססילן ״דישיטעאםער אםאל, ב״ די אםאליקע באדיננונגען — איז סו־ספיל, װאם סא־טאנט אױי פיל קאםישע, טראנישע, נאיװע און דירנדיקע םיטואציעם. שלום־עליבם האט עם טיט ז־ן ם פן, פאלקםםיטלעםן חוס סוץ לאננ דערסילט און נעגעבן עם אין ז־ן ״קאםרילעװקעד טריאםער׳ און שסעטעי - אין די בענדער ״בלאנדזשענדע שטערן׳ און ״נע״ונד״. — אט דאם באםת־ טפאטראלישע, װאם קוטט םון טראגיש-קאםיסן לעבן און איז אזוי צוזאםענגעװאקםן נעװארן םיט דעם ״דיש; םעאטער ניסא, איז נעװיס ראו• פארקערפערט צו װערן אין לפבעדיקע םצענישע נעשםאלטן. אט דער צינויפטיש סון װאר און שסיל, סון סובליקום אין אקטיארן, סון זאל און סצענע איז דפדיבער נישט ק־ן אויםטדאבטפניש. נאר א נאםירלעבע דערש־נוננ. - די איבערנאנגען סון םסעקטאקל צום שטיק ב״ם .ױננ-טעאםער״ זענפן דעריבער ארנאנישע, הארםאנישע. ־־ האט םען םיט דעם זעילבן נ״ניר אין אינטערעם או־סנענוםען די באזונדע־ע ט״לן סון דעד אינםערעםאנםער פא־סטעלוננ, ־־ הן די ״הקדםה׳ און ראם שטיק ניפא און אויך דאם ״נאבװא־ט׳. אין דפד סא-סטעלוננ זענען סאראן א״ניקע דפסעקטן. אבע־ םיר האכן פאר זיך נאך נאר א ױננן קאלעקםיװ, װאם א־ניקע סץ ז־ וענען נאך אוםבאהאלסן ב־ נ־עםע־ע זעלבםשטענדידע ראלן. לאםיר דעדיבער נישט זובן ק״ן חםרונות דארם, װו סעלערן םיין זיץ. דאם פאייטיװע׳ ד• םפלות װינן סילסיל אדיבפר די הסדונות, און דאם א־ז סוץ ז־ער-ז״ער סיל אין אזעלבע סאדשטעלונגען. דפר עיקװ איז, װאם פען האם ם־ט נרוים אינטפ־עם נאבנפסאלנם נאך דעם םפעקטאקל, אץ א װ״ פאםענטן האבן א־ויםנעװוסן אין דעם זאל א הילב־קן גפלעבטפ־ און התספלות״אויםדרוקן! ~ א־ניקע םצפנעם זענען באױנדעדם נפלוננען, ־־ דתן סון דפר טעםאטישער ז־ם א־ן הן סון דער שוישפילסרישער. איכסאנירט האבן םים ז״ער שפילן אץ האלטיננ י. נליקםםאן וד׳ סנחםל), ד. סאםעל (אלם הענװיעטע און אלם קאראלינע ~ א נלסנצנדפד א־טיםם־שע־ םא־ טע־יאל!), ס. בי־אק (קוני״לעטל), װ. היבלום וקלםן שדבן), א• װאלאװטשיק <משד). אויך צװישן די איבעריקע האבן נעהאט נא־ פ־נע טאםענטן <ל. װערטה־ם ־ אלם טעאטער-דירסקטאװ, ס. זינעלבוים - אלם ליטװאק, א. א.). פם לאזט זיך פרטסרװ־ז קידצן הן אין ״קוניילעפל'־נוסא,או. הן אץ דפם ארום ״קוני-לפטל׳. אבפר דאם װעם שוין װ״זן דער װ״טערד־קסד נאננ םון די סארשטעלוננען. זאל דסר ־דישעד בעסעדער צושויער-עולס אין װאדשע ארוים• װ־ץ או־פםערקזאםק־ט דעם ״ײננ-טסאטער׳ און נעבן די םענלעבק־ט װ״פפר צו ארבעטן און װ״טסר צו אנטװיקלען זיך. זײ האבן אלע טעגלסכק־טן און רסבט דערצו. ־־ די ״דיסע טפאםססװעלט אין װאדשע איז באר״כעדט נעװא־ן םיט א װיבםיקער, סיל-צוזאננדיקעד םעאטעד־אינסםיטוציס. — און זאל זי נאד אונז װאקםן און װאקםןי אין עושר אץ בבוד. י סרופא םאנאננאם, — א גאידסאדען-שאיי אין א נאייגיש שסעםי. — באארבעטונג און רעזשי — מ־כאי בדאנדםז מוזיק — א■ גאידפאדען^ כארעאג־אםיע — טאז. װיסאעקא; קאכסיוםען און דעקאראעיעם — דינה מאסוס• — ־דישע םעאסער-םפודיע ״ײנג סעאטער׳, װארשע דיוגע 19. — ט א ק ל: י• װערסהײם ד. פאקעי ב. גודעכ א. װאיאװטשיק ה. עימייך י_ סוכעװ א. גאידװארג ם, זיגעיבוים א. י. נרין א. כסאבער י. הײסיער מ■ אדעסער װ. הײביום ם• זיגעי ר. פײן י. יייוענשסײן י ק : פע־זאנען פון ספעק רײןזלף ה$נענ*אפ, ס*אטע־־־דירעקס$ר — הענריעסא ס*נענ9#1, זײן םריי — י$זעפינע, זײער ראכסער — משה, דער שנײדער־ארגעטער — יענסע, זײן גלה״ א דינכס _ דע־י־ שסזסלדיקער נגיד — זײן װייו — ליסױאק — חסיד — רוזארן־לײסענאנט, אונגאר — זשאנדאמע-יע״װאכמײפסער, טשעד — •#ליעײניק, רוסעגער — ערשטער אקסיאר — עװײסעױ אקסיאר — סריי אין הים — םידלער׳-דיריגענס — קלארנעסיכס, פויקער, סעאסער־פונליקום. פז־זןןנען פון שש ר׳ ■נתסל — י♦ גליקהמאן רבקה, ןײן װײנ — א. האוער חיהלע*קזןר$?ינע, זײער סןןכסער — ד. םאקעל ר׳ שלמהניו — י. קעסלעננערג קיני״לעמל — ס. היװאק קלמן שדכן — װ. הײבלום ליבעניו, זײן כאכטער — 3. גודעס מאקס, א ססידעגס פון אוגיװערסיסעס — ם. זיגעל חהידים״ ײנגלעך, הסודענסן; ח. װןלםאײיסש, נ. װילפען, ש. קרום, ג. קירגיטש, נ. שדעל, ס. פײנזילבער, לעװין, עס קומס כאר אין די 90-ער יארן פון פארגאנגענעם י׳י-ה אין א גאליציש שסעסל. נואך דעײ םא־שטערונג ״באבםןזך, ה:?ש געהזאט אדא אויםערגעױײנלעכן ערסאלג (געגאננען בעלאן צו עטרעבע מ$ל א קיכט איצט דער װאך, און געזען ד**ך 8 20 טויזנט צישויעי־), ״ײנג מעאטעד״, אינטעײ דער!אנטירלנ; םון מ. ב־זאנדט—ורײכעדם, סיט א נײעײ סארשפעלינג. הײבט עם, אז אינזערע ױנגע נאבװיקם־ אויף א נא־םאלער מעאכער־אײבעט. מי א־טיבםן פאױםעסבן ס׳ירעקמ האפנונגען א**ף בעסערע, ױנגע־ע טעא״ עס שטאדקש אי מער־יאין ״ די הײנמיקע צררײמע א־יספיײרננ איז פארבונדן פיט א חגיכה״ הבית• פען איז פין ^סובלאקאטא־ן״ בײ קולמד־־לינע אין בײם שכײ- דע־יצעך אי־־יבער אק אז אײנענער :אײיגדויםעד דידה םימ א נרויסן צושריער״זאל פימ $ן א שיער ציפעין, רואט גיט די פעגלעבקײטן צו א־בעמן אין צו שפילן און צו וראקטן אץ סאכאנדערװאקםן. און דאש אלע םיט אײגענע ביהות ארן םיט אײגענעד איניציאטױו אן דער *ב־ײטעי״ שטיצע פץ דעד ״ליבדא־ציקער״ נעזעלשאםט, װאם רוײטט אץ בעםטן פאל צי געבן נדב־ת, װעי םען שרעפש בײ די פאלעם״. איז באקע גפױען אויםן ארט דעױ ,#ראלאג״ צד דער פארשטעלוננ — די פ־פבע-קאנםפרענץ, ױאם *ײנסטעאםעװ״ האם גע־יפן. אויף דפר פװעכע׳קאנפעדענץ האט םען איבערגעגעבן ױענן די זארגן, צרות, שטערוננען, ײאס זענען געשבאנען אויפן װענ םון א־גאניזירן די ארבעט ביז אהע־ — אין די מטידת״נםש אין קרבנות םונם גאנצן קאלעקטױו צוצוקיםען ציט כײעם לאקאד אץ צו דער איצטי־ער פ־עם*ערע. דאם זענען ארץ כראניקעס, װאס וענען װערנו באשריבן צו װפדן פ*ט אלע פ־טים אץ אונלער ,״נאלדענעם בוך״ סץ ד• געראנגלישן םון דער ײדיש״ררעלםלעבעד קולטור אויף דעם ײדישן אומגינסטיקן באדן םון אײגענע אץ ם־עםרע ם״־נט און צעשםע״ רע־... די באריבטן, ײאם פס האבן אפגעגעבן ם. ייײ־ערט אץ א ס^־שטײער םון די ״הלוצים׳סםודיאנטך, הןובן אריך רערצײלם װעגן נ. ע.