Literarishe bleter · 1933-09-29 · 39 (29.9.1933) · p. Seite 633

זײט 633 ליטארארישע פלעטער נומ. 39 (490) 13יי/ב.- וו/1.דט=ל,ט/בראט>ר דעד דערזייםעדוננ. די דע־צ״ליננען *נדרס־עזם, װו ער הז*ש יןננעד״בן צי שי־לן א־יפן ><:*־:• ,אין נעצװונגען ד>>ס םזנקעלע, ח־הםע ם־יע-ן א זיג אריף ד>זם םענסש״עבע״. אין יזננעםסעקע זיך ,װי שדעבט עם םםעקם דים״, — הןןט ע־ עס ,ניםם >ןם:עםםויסן ם־םן םיס*, נאד ,ס־םנע—םן נעװארן דערס־ט״. ג?(־קי באם־לר-קם אים װיםע־, או עד איז אי־יננעצוינן געװאיץ אין ,םארים־םע רא• ■עס״. ,דינע נאבםיעטע־ם אין די נאנצע איסװנ-דיקע קאספאניע האט א־־ף טא־ם־דענע קול־־ז נעם־־גן װענן די־ אין סיך באר״דיקש, א ך האב געװוסט, ט־ט טיטן װ־טיק געװיסט, אז זי װעלן ד־ך ■אד־אשן, םאדםט־-ס;, דע־םאדדן... די האסט םא־ק—צט דעט םהרך צװיםן דיד אזן אם דעד ם־איסע־ קאםםאנ־ע, א־ן דעדםיט דע־נ־דעײקם די באד־ס־ננ טין דע־ ל־טעדאטוד. איך װ־ים: נ־םש דו אל־ן, נא־ ש־ל א־ן ם־ל. נא־ ז־ - אלע א־־ף ד־ד קיקנדיק : אויב אנד־ע־עד םע;, םענן ם־ד אויך״. אין נא־קי ־עבנם א־יס די אלע עװלו־ז א־ן םעלע־ן, ־אם אנדדע־עװ א־ז באנאננען, װ־ל ע־ האט זיך ניםש אעזעט־רש שין דע־ נאנצע־ נ־דע־־קע־ ם־־בעד־םער באל־אסט־ע. אט דעד עד־ד האט םטארק אנט־יםט אנדדע־עװ , — אין עד האש אאנעענטשעדט א קי־ץ װ־טיק־־ק ב-־װל. — די נאנצע א־נטע־עסאנטע קא־עטפאנדענץ װעש נעדדו־ט יין א־ן א ־פעצ־עלן זאםרביך, װאס װעט א־ננ־בן דע־ס־נען, - ״א שעה מיט.״״ פײ לעפעװר א־ן פאדיז דעדם־נם א־צש א נ־עד באנד םםיעסן שון שדע- דע־־ק רעשעװד, דע־ דעדא־םאד פין דעד ש־אזצו־ז־םעד ,נאװער ידיטערעה״ - .א םעה ם־ש..." א־ן אט דעס באנד, װי א־ן די ש־יע־ד־קע, זענען נענעבן םם־עסן שינס באקאנטן ש־אנצ־יי־םן ם־־שםטערעד ם־ט שא־םידענע באקאנטע פע־זענרעבק־ט;, הן פ־אנ־ צ־־ו־םע אין הן שין אנדע־ע ל־שעװאשידן, װאס זענען שאדעשנטלעבט נעװא־ן א־ן ,נאװעד ל־שעדעד״• — פאנאיט איסט־אטי קעגן ראמען ראלאן א־ן דע־ שא־־זע־ ,נאװעל ל־םעדעד״ א־ז שא־עשנטרעבם א שא־שע־ אשענע־ בדיװ שין בא־־םבן ־וםענ־םן שרישסםטערעד םאנא־ם א־סט־אשי קענן ־אםען ־אלאן. װ־ באװוםט, האש פאנא־ט א־סש־אטי צו שא־דאנקען דאםען ־אראנען ז־ן ק־נסםלע־־שע־ קא־יעד. א־ם• טדאש־ האש נאך ז־נע אלע באםעששיקיננען אין װאנלענ־שן זיך גסנוטען דאם ריעבן, אין א־ן א ס־עדן צישטאכד א־ז ע־ נעב־אבם נס־אדן אםאל א־ן א שפ־שאל. דאדש האש ע־ אננעם־יבן ז־ן ,קידא קידאל־נא׳ אין עס נעם־קט (א־ן דע־ ש־אנצ־יזיםע־ םפ־אך!) צי ראפען ־ארא;. דע־ בא־־םשע־ ש־אנצו־ ־םע־ קינסטלעד-־אטא• נ־םש האט א־־שנעפינםעים דעם שארצװישלטן ר־םענ־ם־ש־אנצו־זישן איםבאקאנטן א־סט־אט־, צינענעבן א באג־םטע־טס שאדדעדע צ־ם ביך, א־ן װעלבן ע־ האש שאנא־ש א־סש־אש־ אננע־ישן ,דע־ ש־אנ• צו־ז־םע־ גארק־'. זינש דאן האש ז־ך אננעה־־בן די ם־ישםשערעדישע קאד־ער שין א־םש־אט־. ־אםען דאראן איז ד־ דעצשע צ־שן נעװארן א נאענטעד ש־־נט אין ס־פפאש־קעד שין דעד םאװעשיםעד םאבש, אין פאנאיש א־םםדאט־, שארקע־ם, האש זיך די לעצטע פאד יאד ששא־ק דע־װ־טע־ט שין קאם־ניזם, עד האש אפנעדרוקש א־נ־קע ב־בע־, א־ן װערבעד סר ק־יט־ק־דט שאדף די ־אםנטאבט. א־ן דער םאװעט־סע־ פ־עםע זענען אשנעררוקש נעװארן סטא־קע אנשאלן קענן א־םם־אש־. א־ן ז־ן אשענעם בד־װ צי ־אלאנען ־־זט אן אים־ ט־אט־, אז ע־ איז אים זיער דאנקבאר, װאם ע־ האש א־ם נעהאלשן אדו־ט א־־ף דע־ װעלט. ראלאן האט א־ן א־ם א־ננעשלאנצש דעם נלו־בן א־ן דער געדעבטיק״ט שון םענטם. א־ז ־אלאן געװאוץ אץ זינע אוינן דעד ם־םבאר שון געדעבט־קיש. אבעד זינע רעצםע האנידיננען בנונע העם ־אשנשארבאנד זענען אזעלבע, אז סס דעד- װעקט ז־ך ב־ א־ס א םשק, צ• ראלאן א־ז טאקע א־צט נעדעבט און צי סד םט־ט א־צש עדלעך שא־ דעד נעדעבםיקים. א־סשראטי זאנם זיך רע־יבע־ א■ שין דע־ באקאנשםאשט ט־ט ־אראנען. לעאניד אנדרעיעװ אץ מאקסים גארקי א־ן דעט ע־םש דערש־נענעם בוך ,לישע־אשורני םאװרעםעניק׳ <נים. 8. םאםקװעו איז שארעשנשלעבם א ט־ל שון דער קא־עםפאנ• דענץ צזיסן נאדקי אין אנדדעיעװ, װעלכע האט ז־ך אננעהו־בן א־ן יאד 1911, נארקי און אנדדע־עװ זסנען באר־םט נסװאדן אץ ריםלאנד בםעט א־ן א־ן צים. די •ערזענדעבע שדינטםאשש צװ־םן אם די צװי גרו־םע רוםישע שדיבער האש ז־ך אננעהו־בן נאך דאן, װען נארקי האש נעװוינם אין נ־זשנ־-נאװנאראד. אץ אט דער צ־ש א־ו אנדרעיעװ געװען םםש שארליבם א־ן גארקין, אין אױך נאדק־ האש ששאדק נעהאלטן שין אנדרע־עװן. דעד שארםנדיקעד און נ־נעריקע־ גא־קי האט זיך קאלםבליטיק צונסקיקט צו זין נערװעז;, אוטדויקן שר־נט, נעזען זינע םטענדיקע איבערנאננען. (סשעםעד האם גאדק־ פאדעשנטלסבם א־נשעדעםאנשע עדא־נערוננען װעגן שאדש־דענע צ־םן שין זיע־ באקאנטםאשש אץ נעשילדעדם נלסנצנר א רי עפיזאדן ש־ן זיער צוזאםסנלעבן. שדאגםענטן שון ז־ן אדשיקל זענען אפנסדדוקש אין די ,ל־ם. בלעםע־' 1924, נום. 27). דערנאך, נאך דער צענ• יאריקעד אינשיםעד פ־־נםשאשם, זענען ז־ דע־װ־םע־ט געװא־ן א־נע־ שינם אנרעד;. נא־ק־ האט אסאל אזוי דע־קלס־ט די ס־בוה שין ז־ע־ קאנשליקש. ,ם־ך האט שטסנד־ק נער״צס יין פעסיםײס; אין א־ם — דאם, װאס ע־ האש געדושן ם־ן אםט־ס־ים, און װאס א־ך נושא דוףיאן היםשא־־שע באװוסםזינ־קים. ח־ץ דעב האלם א־ך נ־שט ששא־ק פון הסנחה או;, באםת נעדעדט, צװישל א־ך אשש, צ• זי סקי־סש־דם בבלל. די באצ־וננ און או־ש־-עםען די־ך אנד־ע־ע־ן ה־ השגחה, א־ז לױט ם־ן םינ־ננ, נישש נעװען אננעסבא־... א:ז—ע-עװ האט באשי־בן דאס לעב;, װי עס .־אלש ק־ן שוס צ־ל נ־סט נעהאם׳. דער ע־ששער בדיװ שין די ע־סש-ם־בל־קי־שע א־ז שין אנדדעיעדן. עד ש־־בט.י ,ט־עדעד אלעקסעי. אװדא־ ב־ן א־ך א־־ש■ נס־עגם, װען א־ך װע:ד זיך צו ד־ר ם־ט אש דעש ב־יװ אין ם־ש אש דעם נאםען... צװישן א נז — עשלעבע 'א־ סװ־גן, אץ ם׳דא־ח ש־ל דעדן, א־דע־ ם־ד װעלן ז־ך אוםקעדן צו דעם פ־יע־דיקז שא־• שט״ן און אנערקענען א־נער דעם אנדערן. ם־ר דובט זיך, אי בבלל, און בעיקד אין באצונ צו דיר בץ איך נעבל־בן דעדזעלבע־. דאס, ראם איך האב פר ער געשדאבש, ט־אבש א־ך או־ך א־צט. װאס ב׳האב שריע־ נעליבם, האב א־ך אויך א־צט ליב. א ־ב :־שט בלויז דאס, װאס ם־ש דער ציט א־ז אלץ נעװא־ן שװערעד, שעסטגעששעלטע־, נראבעד, באשםיםםעד... קין פר״נט, װי שדיער, האב א־ך ניכוט, אויםעד דיך... איך האב דיך זיער ששארק ליב, און די אלס יא־ן שון שװינן האסטו שארנוםען אין ם״ן לעבן נישט װ״נ־קער לעבעד־־ז ארם, אלס דעד סאםע־נאפנשםשעד אץ לסבסד־קעד םפנשש, ־אס לעבט ארום םיד... ז״ער םענלעך, או נאך לאננ װאי^ם א־ך נ־שש באשלאסן צו שדיבן דיר, װען עש װאלם דערצו נישש נעב־אבש נישט נאר דעד נעשיל צו דיר, נאר איניקע אנרעדע דעדש־ניננען, שאקשן, םיבווז, װאם שאר זי זענען םיר גאדקי אין אנדרעיעװ. א־ך האב ששענדיק נעהאלטן, אז אונזער פ־נדשאשש אדעד פד״נדשאשש א־ז נישט בלויז אונזעדע ■ערזענלסבע זאך, אין דאס איז באזינדע־ם קלאר איצט, װען די רוםישע ל־טעראטור איי צעריסן, צעששליטע־ט, װען — דאם יזננע אין טאלענטשילע בלאנדזשעם אן א ציל׳ און װען אדץ שאדערט און שארלאנגט בלויז אינס — א־ניקיננ... .־יסלאנדם אויםזען איז טדןיעריק. די עסקים שון רוםלאנד — נישםיק אדעד עקלדיק, עדגעץ־װו װערם נעבוירץ א שדילעבעד .־וף בו א ניע־ שװערער רעװאלוציאנערער ארבעט. איצט םרויעדן אין דוםלאנד או־ף אן אםת בלויז איזלען, אין די׳ קלונע זענען שוין שדילעך׳... א־־ף אם דעם בדיװ האם נארקי אשנעענטשעדט א גרעסעק בדיװ, א־ן װעלכן עד האם צװישן אנדעק נעשר־בן: ,םין באצױנג צו דיד, לעאניד, האם זיך אץ תוך און אץ דער טיף נ־שט גססנדסדם: װי שדיעד אײי אויך איצם ב־זםי םיר ט־ער, א־נטעדעםאנט, אין א־ך האב בשום-אושן נ־שם אוישנעהע־ט צו װארטן פין דיד נרויםס זאבן. אץ ד״ן טאלאנט נלויב איך, כ׳װ״ם זיץ װערט אין האב א־ם ליב׳. גארקי דעדקלערט װ״םער אץ בריװ, װאש סס האט נעב־אבש צו