Literarishe bleter · 1933-09-29 · 39 (29.9.1933) · p. Seite 634

ליטערארישןי בלעם;ר נומ. 39 (490. זייט 634 3*ן ןןאך וואר סעאםסר און קעםט > דער זרמעי-רעזןזן אין די װ*ישעריער ײדישע סעאסערן איז םארענדיקט. די סעאשערן םארםאכן זיך. װ*ס װײסער? > אין #וילישן ״§סענעאים' גרײס איגט דער!אקאגסער ■יילישער רעזשיסער ל. שילער י. י. זינגער #יעסע .-פאװינקןװ״ אין דגר םוילישער שפיאך. — די פ-עמיעיע דעם - 7-סן ןקסאגער. > ס׳איז *נגעקומען א דעםעשע סין נױ־יארק, *ז די דוד הערמען-אויפירונג ױן ח. ליבערמענם ״דער נדר״ איז *דורך מיס אן אויםערגעװײנלעכן דערפאלג. — מיר שיקן אינז?ר נאגריםינג דיר הערראן עי זײן ניעחץ אין ןמעריקע. > הײמם עס. עז די ״װילנער סײםע״ (ןנס. מ. מזאה) סארלפזש פרילי. אץ ,פעריזער הײנס״ געסינען מיר א אנןגס, *ז די װילנער רוי.ן ןן *קױב עו שיילן אץ סאריז♦ דער באװוססער אימפערםןריא לעװיםןח נדמם וײ ןױיס אויף דער װעלס. ױילי בלײבס ןן דעי־ ״װילנער םייפע׳*.- > דער מןםקװער ײדישער מלוכה־שעאסער עפנס דעס סעיןן מים דור בערגלסןנס .מירת הרין״/ רעזשי מיגאעלס. — > זיגמונם סירקןװ איז שײן ןעגעםןין קײן קןװנע• פןר זײן ןפפןר רןבן די װילנער טעאסער־ סיער אײנגעןרדנס אים א געזעגעגונגס-ןװגם. — > פןרן!■פןרן סונם .ןר#רןט• פץ װילנע איז אײנגעןרדנס געװןרן לבבוד דעם ןנסןמבל ן װןרעמער ג* זעגענינגם־ןװנס. — עןר דער קירעער גײט איז ״ארןי־ןס״ שטןרק בןליבס געװןרן בײם עולם. > די בוקןנטע ןרסיסםן דוד װןרדי אץ חוה יןעליס הןבן וויסן װעג םץ ירןג קײן לעסלןנר פןרברןכס אין װןרשע עסלעכע טעג. זײ װעלן איבס מןכן ו לענגערע סורנע איבער די מטעס םון ל סלןנד׳ עססלןנד, סינלןנד אץ ליסע. שפע- סער װעלן זײ קיכען קײן ױילן אײף עסלעכנ װןכן. - > אץ וןריז הןנן ז*ך םונאי־ראש־השנה גע־ עםנס 4 ײדישע םעןשערן. — > אץ סןריזער .וןלי דרןמןסיק״ שוילס ן סויזע םיט מריס קןרןלןװן. — > אץ װילנער .אונזער םעןסער״ הןס ןנגע־־ הײבן צי שסײן ן סרווע מיס *ן־נױן װיםלער אין לײב שריפסזענער אין דער שסיץ. > איגם װילנער .סןלקס״סעןסער״ הןס ןגגע־ הײבן ני שסילן ן סררסע״ אין װעלכער ס׳נעםען *נסײל פרןנין װינסער, ש. סלײס, ױסף כןש״ א. ברןדנעיי א א. > רודןלף זןסלן־והקי ןנןנסירס אין סןריז די ןלסע •יעםע ״חסידים״ פץ א. װעוײארקע ןזײ: ,דןם נכסע ײדישנ איגסנרעסוגטנ װנרק פץ דנם גרויסן מןרעינעס סןװיעסישן שרײבער אברהם װעװיארקא״. — > מאלי סיקים םןרס ןרוים קײן נױ-יןרק, װו זי װעס שסילן אין אײננם סין די דןרסיקנ גרויסע ײײישע סעןםערן. י מ. שור ןדירכניפירן ון ןקניע לכובת דעם אינססי־ סום. די ביןליססןקער ״פרײנס סין ײװן״ מןכן אלע הכנוח/ ןז די ןקציע זןל ןדורך מיס דעם געהעריקן ערפןלג. > נ. מײזיל איז אײפגעסרןשן מיס ן רעםע- רןס ,״גײען םיר בןרנ־ןרןס ןדער בןרג־ןרויף״ ((י2 יןר ײדיש ליסערןדור אץ קולסור־לעבן) אץ בידגןשסש אינם ייגנם-םןרײן. ן װןרס נו דיסקיםיע הןט גענימען ד״ר אפריס זןנענשײן אין אײנער פץ דעם ,.קינוץ״. > װי נאװיסס הןס די ״םסיצי-השכלה״־ שיל איץ װילנע געמוזס פןרלןזן דעם לןקוי/ װןם זי הןט סארנומען פיל יןרן. מ׳הןס געמײנס, אז מיטן איבע גײן אין ןן ןבדערער דירה װנס די שול לײדן, ןבער זום גליק רןס זיך די מורא אײסגעװיזן פןר נישט בןגײנדעס. ס׳זענען ניגעקומען אין שול נײע 150 שילער. אץ װילנער ״סןב״ שרײבס ,״* כןםע־: אויף דעם נרשטן רוף פץ דער שול הןנן זיך אין ן סשוסן מיסן מיסװןך נײנןכס געשםעלס צו ןן עלסערךפןרזןמלונג בײ 200 עלסערן — ןרי בעסס־מענטשן םארהןרװעסע, סןרזןרגטע, װעלכע הןבן פאי דןקומענםירס זײעד גי־ײסקײס מידנוהעלפן דער שול אין ןלע אירע שװעריקײטן, העלכע זי מיז נןך בײקומעי. ־־ די ײנגלשול לעבס אין װעס לענן ן דער ןלסע־ אױערגעםיןנגשער דעמנ םון בעלינע 4 הןס זיך צינענימען אויף פןהילןבקע 23! - אומזיסט הןנן הערנער פין סדרא געני־ םערס די ליבע און איבערגעבנקײס סץ די גער־ סענ־רפר װעלן ןלע שװעריקײסן בײקימען אץ װונדער װערן װי געװיזן״... > די ײדיש־װעלטלעכע שול בײס ןרבעםער- ריגג אץ לןנדןן הןט זיך נןך די זומער־װןקוניכס װידער געעםנמ. ־־ ס איז אינם דןס דריסע לערנ״ יןר פון דפר ײדישער שול אץ לןנדןן. — > אין רינער ״פרימןרגן״ דר קן זיך לענסנם גןםינן און *רםיקלען א. ד. נ. ״שול און הײם״ װעגן די ןקםופלע םרןגן, װןס זענען םןרבונדן מיםן נײעס שול־יןר. > ס׳איז דע-שינען דער טןפל־נימער (4—5) םונם חודש־זשורנןל ,אײפגאנגי/ װןס דעישײנט אין סיגעם־מןרמןרןש (רומפניע) א. די ד. םץ י. ב. איזרןעל מים פיל ןרסיקלען, לײער אץ רער־ נײלובגען. אײניקע ןרסיק*ען געװידמעס דעם 25 ין־ ריקן ײבל פון דער כשערנןװינער שפרןך־קןנ־ םערענץ. — > י. מ. נײמןז הןם פןרענדיקס ן סיעכע א. ד. ו. ^פעני װאדי״, ן רןמןנסיש שײשסיל אין נען בילדער. ןלס שסןף סןר דער פיעסע איז בענימען — די בןרימסע ײדישע *וישפילערן פעני װןדי עסשסײן, װעלכע הןס געהןס ןץ אײסערגע־ װײבלעך אינסערעםןנסע לעבנס-געשיכסע. — > װי בןקןנס, איז אין ריגע געװען ן שפןל־ סונג נװישן די ןיסיססן אץ סעןסער. ס׳הןס גע־ הןלםן דעױבײ, ןז ס׳זןלן ןרגןביזירם װערן נװײ קעמנפדיקע קןלעקסײץ. לסוף איז פען נעקומען נו ן הסכם ג אויפן רינער ײדישן סעןסער־םרןנס איז אינם שײן רויק. ם׳נעמס זיך מיס נעםײנזןמע כוחות נום סעןסער־סעזןן. — דער םעזןן הויבס זיך ןן מ־ס ,״דור גןלדער״. — ליטעואסװ און קולטור > ן גריסע ײדישע שרײבכ.- אץ זשידנןליססן פון *וקערעשס הןס געגרינדפס ן פןרײן פץ ײרישע ליםעי-ןסן אין זשורנןליסםן. אין דער איניציןסיװ־גרוםע גײע־ ןרײץ: יעקב שסערננע־ג, משח *לטמןן, סישעיי-ג^לןץ, ד ר שלמה ביקל, י. לורא, ד״ר ב. יןסיף־בעדקןװ־סש, ל• ב װעק׳ סלער, גוסכןװ סעגןל און ש. ס. ר*מןן) > י. ןפןסאשום נײ בוך ״א סןג א־ן רעגנס• נורג״, װןס איז דערשיגען איץ נױ״יןרה״ איז אײספןרקויפט. ן נײע אויפלןגע, בעיקר פןר אײרןפע, װערס אינס געגדײס נום דריק דורך די .ליס. נלעסער״ > ס׳איז דערשיבפן אין לןנדןן דדר עי־שסדר נידער פון דעס װןכנבלןס ,״דןם פי־ײע װארס״ או:סױ־ דער רעדןקניע פון י. נ. שסײנבערג. אין נומער — ןרסיקיען פץ י. נ. ששײגבערג, י. ל. סײן, נ. ױרין, י. ■אררוזשניק און *• רײ נןסינן און כרןניק־ידיעות. דער פןרלןג, װןס גיס ןרײס דעם זשודבןל (ײדישע קןןפערןסיװע פןר־ לןגכ״געזעלשןפס), הןס בדעה ןרײסנוגננן בקױב אויך ניכער. > עים ערשסן יןרנײס פון דן קאסלאיןװיסש איז פן-געקומען אץ װילנע די ןנסהילונג פץ דער מנכה אי*ף זײן קבױ ס׳איז געלײגס געװןין ן ק-ן ץ םוין קןלעק^יװ .*די נײס־, װו ער איז גע״ װען רער דעדןקםןר, און פץ די שילפר םון דע־ רעןל־גימבןזיע. ם׳זעגען געהאלסן געװןרן רעדעס פץ ז, רײזען, ה. ןנרןמןװיסש, א. י• גןלרשמײס און ש. שאראפאן. > די בן-אודי קינסס־גאלעריע און די ײדישע ליסערןרישע בעזעלשאםס אין לאנדןן זעגען ןרי־ *ערבעפןרן אין ן נײער בעסערעױ דירה, װןס איז סער נוגעפןסס פןר דפר בילדער־ אין םקילפכורן•?ןמלונג. — > די ״דעקסיקןנער ײדישע שד־ס־, װןם דער־ שײבם אונסער דער רעדןקנ־ע סין יעקב גלןגץ, ברענגס *םס *י־םיקלען און נןסיצן א־בער ײדישעד ל*סער*סור. — > י. ד. בערקןװיםש הןס *וגעהויבן עו דרוקן א־ץ .״פןרװערסם״ ן סעריע בילדער אין שילדערונ״ גען פץ דעם ײדישן לענן איץ ארץ״ישראל א. ד. נ. .סנחם מענדל אץ ארץ״ישראל״י — > די גזירה לגבי דער געז. .*װנס־קורהן״ װערס דורכגעסירס סיס דער גןננער שסרעננקײם. די םעדנװײגסע קילטור־םעסיקײס פון די *רסיקע *פסײלינגען װערץ **נעשסעלם. די ןרסיקע מןכס־ *רגןנען נעםען נישס אין *כס, אז די דעציזיע *פנישטעלן די סעסיקײס פין דער געזע־שאפט איז נישם קײן ענדגילסיקע, ב*ר שליסן שוין די *װנסי קירסץ, די 1י*?י*סעקן אין פןדהתמענען די ל*ק*לן אין * וײ שםעם. ס׳זעבזן שוץ פארמןכס געװ*רן די *פסײלונגען אין כעלם, שערםץ, װלןךלעװעק, װאיסל*װיץ, װענגר*װ, זשיכלין, בזשעזשץ, מוקןיי/ קר*סיאשעלסק, קןלישין א. *. ײ. > די *רבעסער־נײסונג (אין װארשע) ביס *רויס דעם 3־סן ןקסןבער (ערב־סוכות) ן גרויסן ■רןפןגןנדעינומער. > אץ שליחית םין ײװ* קיםס קײן ביןליססןק ועדא&טאו נ ח מ ן מ ײ ז י ו