Literarishe bleter · 1933-09-20 · 38 (20.9.1933) · p. Seite 611

זײט 611 ליטערארישע בלעםער נים. 38 (589) און א־ך >(לײן מיט?לע מײנע גלידער געטרונקען האב דעם האניק פון זײן ליד. עם האבן זײנע שטראלנדיקע לידער מיך עלנטן באװארנט אין באהיט... און גלײביק װי אץ זיניקע םארטאגן דערקןנס האב איך זײן סודותםולן רײץ, און גרינגער איז נעװארן מיר צו טראגן אויף ברוסם מײנער דעם אויםגעברענטן קרײץ... א בריװ פין לײװיקן, םון לײײיקן מײן רבין, האט עמעבער פאר מיר אהערגעבראכט — און פרײלעכער געװארן איז מײן לעבן, און ליכטיק א־ז געװארן מיר אין נאכט... 5. איך בין אײף מידער ערד אן אומעטיקער נײער, איך בין אויף גארער װעלט א װאגלענדיקער ײד. ם׳איז אומעטום פאר מ־ר םארריגלט טיר און טויער, און ס׳קלינגס נישט פאר מײן פאלק מײן בענקענדיקע ליד... איך גײ אץ שפרײז דורך שטעט, דורך לענדער און דורך קרכן, און זוך מײן שטילע הײם א פרעמדער אין דער װעלט. איך האב מיט שטומען צער געשטעמפלכ אלע שליאכן, —'׳ װו איך האב נאר מײן טראט םארצװײפלטן געשטעלט. און אומעטום איך טרעף :אר װײטע, פרעמדע בליקן, און מיט א קאלטן האס דערשרעקן מ־ך די טעג. עם זענען הינטער מיר פארברענט שוין אלע בריקן, און מיט א שװערן רײך פארטונק?ט איז מײן װעג... איך בין אויף גארער װעלט אן אומעטיקער גײער _ איז אפשר אין מײן לאנד כ׳װעל שטילן נאך מײן װײ. נאר סרעפן װעל איך דארט נישט ײדן, נאר העברײער, און װידער װעל איך זײן א פרעמדער צװישן זײ. און װי אן אלטער גר םארשטויסן און דערשלאגן — שוין אין מײן אײגן־לאנד — כ־װעל אוכגלאנקען אלײן, און פ׳װעט מיין שטומע צונג דארט גארנישט רענען זאגן, און װײטער םון דאס נײ כ־װעל זוכן װו צו גײן... די װעלט איז פאר מיר פוסט, און פוםט זענען די װעגן, װאס ציען זיך אװעק אויף אומעטיקער ערד. איך וועל זיך צו מיין היים שוין קיינמאל נישט דערפרעגן, און אײביק איי דער פרעמד איז װאגלען מיר באשערט.!. 6. אלע, אלע מײנע נאענטע װעלן קימען מיך באגלײטן. בלויע, װײטע האריזאנטן, און דער װעג איז פול םיט קװײטן... יא, בײם קבר ײעלן האבן מײנע פרײנט נאך װאס צו זאגן, װײל אויף אײביק צו באגראבן װעלן זײ מיך דעמאלסט טראגן... און זײ װעלן דאן דערצײלן טיף׳גערירטע פון מײן לעבן, װײל זײ האבן דרייצן אײלן שוין אויף אײביק מיר געגעבן... אײף חורבות פון אמאל, אױף ערדן םון םײן לאנד, װאס זײנען מיר געדוען םון װײטן אזוי נאענם — װעט קײנער מיר געװים נישט אויםשטרעקן קײן האנט, און בלײבן װעל איך דארט אײף אײביק נישט דערקאנט. איז װעל איך װײסער גײן — אזוי איז םיר באשערט צו װאגלגן אין דער װעלט פארשטײסן נע-ונד. און מיט מײן מידן טראט אויף אומעטיקער ערד אראפװישן פון זיך אליין דעם קלענסטן םליאד... 3. כ האב םארזינדיקט מײן הײמ, מיין םארגעסענע הײם, און צעביסן איר ערד אויף םארזשאװערטן לײם. נישם די סוםלאזע װייט, נישט דער זוניקער װעג קענען ברענגען צוריק די פארנאנגענע טעג... כ׳האב םארזינדיקט מײן הײם, א פארצערטער אין זינד, און איך שלעפ זיך ארום מיט סארטריבענע הינט: — יעדער מענטש איז מיר פרעמד, יעדער טראט איז מיר שװער, אומעטום װו איך קום - בלײב איך אײביק א גר. אומעטום, װו איך גײ, טרעף איך לײדיקן א־ט, און איך בענק װי א קינד נאך א װארעמען װארם. כ׳האב פארגעסן מיין שטאם און פארגעםן מײן שפראך, און עם איז פאר מיר פרעמד יעדער היימישער דאך... װי א הונט אין דער נאכט, װי א הײמלאזער הונט, שלעפ איך אום זיך אלײן און פארשילט מײן געזונט, אץ פארשילט יעדע שעה, װאם זערװײטערט מײן םויט — װי א הײמלאזער הונט ערגעץ הינסער א פלויט. איבער גאםן און שטעט, צװישן מענטשן און רײד זוך איך שטענדיק אומזיסט םײן פארלארענע סרײד, ױײל איך װײם און איך זע, אז א װעלט בין איך פרעמד — װי ס׳איז פרעמד צו מײן לייב הײנט םײן אײגענע העמד... אומעסום, אומעטום איז נאר לײדיק און װיסם, און איך גײ און איך שפרײז איבער קופעס םון מיסט, — איבער שטיינער און זאמד מײנע טריט זענען שװער. אומעטום, װו איך קום — בלײב איך אײביק א גר... 4. א בריװ פון לײװיקן, פון לײװיקן מײן רבץ, ראס עמעצער פאר מיר געבראכט. ער האט דעי ערשסער זײנע פערזן מיר געגעבן ױן פײערן געצונדן אין דער נאכט... עש האבן זיינע װערטער הײליקע װי װייםע טויבן זיך איבער אלע ימים װײט געשפרײט, ער האט אין מיר געװעקט א טיפן גלויבן, אין תמיד מיך באשאנקען מיט זײן םרײד... איך ראב פאר זיך געזען א גרויסן נביא, אין ס׳האט מײן עלנט זיך געצויגן צו זיין טיר. עי האט געגעבן מיר א מײערע נדבה: — ר״ן בעטלער גײםט — די ״לידער פון םיביר״... ער האט סאר אלעםען א בלוטיקער געליטן אין הײך ארויסנעשריען יעדערגם געשרײ. עי האט זיין שטילע רו אויף װײםאקן צעביטן —? װײם־געלײטערטער, װי פאלנדיקער שנײ.