Literarishe bleter · 1933-09-08 · 36 (8.9.1933) · p. Seite 579

זײט 579 ליםערןירישע בלעםער נומ. 36 <487) אםטמאל רוקן זיך ארײם די סאםע נישטיקע ארטיםמן אין אויבן-אן, װי באלד זײ האבן נאר א ,יד׳* **), ,די מאה און די די דעה״ אין דער דירעקציע, און לאזן לחלוטין אין שאטן די בעםערע םעיקערע ארטיםטן, װאם שפילן-מיט מיט זײ אינם א:■ סאמבל. די רעקלאמע איז בײ אונז נאריש, געשמאקלאז. זי איז אײנע פון די װייען אין פלאגן אינם ײדישן טעאטער. ם׳איז שוין די העכסטע צײט, אז די אנפירנדיקע אינסטאנצן פון די ארטיסטן-פארײנען אין פוילן, אמעריקע, לעטלאנד, אר■ גענטינע זאלן זיך אײן מאל פאר אלע מאל נעמען אויםצוראטן אט דעם נגע־ברעת פון דער ײדישער טעאטעײ-װעלט: (די װײםערדיקע קאפיטלען אין די קומענדיקע נומערןז ע ר די נאכט איז שטיל און דורכזיכטיק װי גלאז, און ס׳דוכט: די פאלמען זינגען זאכט אן אלטע סערענאדע, און אויפן בארג און איבער דורותדיקן שלאם שװעבט ארופ דער גײםט פון עארקװעמאדא. א מעמםיללאניש מײדל א קינד, װאם צײלט נישט מער װי דרײצן זוניקע אפרײן, שלאנקע פים און מעםער־שארפע שלאנגע,־אויגן, בליקן — פיאװקעלעך — די לײדנשאפט צו זויגן, בליקן פלאמיקע פון תאװה-גליאיקע נעפילן. די שיכעלעך — פון קראקאדיל■ און שלאנגען־פעל, אויפן ברוינעם האלז — א שנירל גרינע, גלעזערנע קארעלן, בראםלעגין — בלאנקע, מעשענע, און שלענגלען זיך, װי װעלן, און קופער-בראנזענעם געזיכט — פארװײסט מיט פודער־מעל. אין זוניקײט, א־ן טראפישער, אן אױפגעכאװעט קינד. זי טרינקט פון בעכערם ביטערע, װי שאיפער װיין, די זינד, מיט אפענעי פארשײטקײם פון איר גליענדיקער לופט. ליבע נעסטעט כהרף־עינדיק אין ױגנםלעכער ברוםט, און שיט זיך אוים, װי זאננען זאפטיקע, אין תמװדיקן װינט און מיט ערשטע פרוי־דערקענטניש — פארשװינדט... קארדילעדץ נאכט װײסער שײן פון אויםבויג זילבערנעם פון מולד אריבער טונקלקײט פון אויםגעשטומפטע קארדיליערן. גײט אויף די נאכט מיט אויפגעבליטע שטערן אין װײכן שײן פון אויםבויג זילבערנעם פון מולד. הויכע, שװערע מויערן רוקן זיך אויף רוקנס, פון די בערג. װי שעפסן טשערעדעם — די װאלקנדלעך פאשען זיך און בלאנקן. פון די טאלן װײכע, אויםגעבעט מיט טעפיכער פון לאנקעס, הויכע, שװערע מויערן רוקן זיך אויף רוקנס פון די בערג. בלײכער עײן םון אויסגעשטשערעטן מולד׳שארף שנײדט זיך אײן אין װײכן לײב םון בלוילעך־טונקלדיקער נאכט. רעגירונג פלאנט צו ברענגען זאצן אהין או־ף איר חשבון; א ײדישע פרוי האט געװאלט גײן אין טעאטער זען זאצן, האט דער אײםערזיכטיקער מאן זי נישט געלאזם, א־ז זי אראפגע׳ שפרונגען פונם 18-טן שטאק׳, און אזוי װײטער. דער םאראנט• װארטלעכער רעדאקטאסארויסגעבער איז נעװען אונזער אלעמענס פרײנט ארנאלד, עס גלויבט זיך אבער נישט, אז ארנאלד זאל זיין אזוי נאריש און געשמאקלאז... דא האט געשטעקט א הע■ כערע האנט פון די טעאטער־דירעקטארן... עס איז הפקר א װעלט. װער עס האט נאר חוצפה, העזה — דער קאן טון אין אונזער טעאטער־װעלט װאס ער װיל. אין אײן פרימארגן װערט מען א גדול, א געקרוינםער. מען בא• שםעלט זיך גרויסע אפישן מיט געװאלםיקע פארטרעסן און מען רעקלאמירט זיך .באריםטער״, ,װעלט-בארימטער־, .געניאלער״,— און גארנישט — לית דין ולית דײן: ל י ד יעקב / םעקםיקע םעידםיקע האםס געבענטשט דאם לאנד, דאם דאזיקע מיט זימער, מיט פאלמעם ברייט־צעװאקםענע, אײלבירטן, באנאנעס, אנאנאסן, — פארװאס זשע ליגט דער דלות דא א הונגעריקער, שטומער, אויף ברודיקײט פארשפיגענער פון געסעלעך און גאסן?.. לינט מעקםיקע גענארטלט מיט בערג, װי ס־װאלט זי װער אין קײטן אײזערנע געבונדן. טעג צעסמאליעטע דא שליאנדערן אנטהױלטע, און נעכט זיך װאלגערן, װי בעטלער׳װאגאבונדן... טשאפולטעפעקעד ש?אס*) (איםפר בס'ב) שלאפט דער בארג, דער װאלד, ארום דער גאנצער געגענט פאפונײען׳קולות שטעכן דורך די לופט װי םיט קינזשאלן; די פרילינג־נאכט מיט פײכסער קילקײט רעגנט, און מיט שטראלן — — — דער פאלאץ אויפן בארג - א בלוילעכער מיראזש — אין אומעטיקער שטילקײט נעמט זיך װיגן. און ס׳דוכט: די נאכט - א ריטערלעכער פאזש — פאלט אנידער אויף די שטיגן... ס׳ריגלען אויף זיך שװער־געשניצטע טירן, געשניצט פון אלסע שניצערם קאלאניאלע: און ס׳גײט ארוים דער שפאנישער װירײ•׳) שפאצירן םיט זײן כ׳ה... כורעים פאלט ער פאר דער הײליקער מאדאנע — אײנגעפאסט אין בלאנקע מירמלדיקע װענט: און ערגעץ*װו בײם בלײכן שײן םון דער לבנה א רויטער שײטער׳הויםן ברענט...— *) דער םל*ס וײ ס׳יווינט דער םרעזידענס אין ם׳הןןנן אין זײער גײם געװוינס די םיאנישע װיעע״קעניגן. **) װיעעקעניג.