Literarishe bleter · 1933-08-18 · 33 (18.8.1933) · p. Seite 529

זײט 529 ליטערארישע בלעטער ניפ. 33 (484) זוניקע ליכטיקײטן - אן א שיעור בלויע דורכזיכטיקייטן און געװארן זײערע א טייל, זיך אין זיי ארײנגעגאסן, װי א טראפן אין'פיל ימען. ארקע האט שוין געהאט צוגעשלעפט דעם שפאגל-נײעם אויטאמאביל צו דער בירא, מיט װינקנדיקע הענט אריבערנערוםן צי זיך 'סון אקעגנדיקן ברעג דעם פאראם סיט זײן פירעק, גע• גרייט דעם ״צוג׳, װאס ער װעט הײנט אװעקשלעפן איגער גריבלדיק-בלאטיקע אומװענן צו בירער פרװו-פעלד. ארקעס אייגן- נאך גאנצפריענדיק םארשלאפן, בולטע, װי בײ א שטרוים. זײן קאפ, - םול-און-םול מיט דרעמלדיקע קוטשערן, און זיין קול - שוין אינגאנצן וזאך: ער האט נענומען אויסדרײען דעם טראק• טאר אויף אפצוסארן: - איך קום צוריק - האט ער א געשריי געגעבן י צום פאראם-פירער, - איך װעל ברעננען נאך. ״ װײטלעך פון ברעג, אויף א װארצל סון אן אפגעהאקטן בוים, איז אײנע אלײן געזעסן א פרוי, אײנגעטונקען אין זון, געהויקערט, װי אין טרויער איר יונגע פיגור. דער פאראם-פירער האט ארקען אויף איר אנגעװיזן: י - זיצט אזוי שוין לאנג, נאך פון איידער ס־איז רעכט טאג געװארן, לאזט נישט זיך א קיק טין איז פנים ארײז־זו—^ ארקעם אויגן זענען מיטאמאל געװארן װאןי, דערקענט פאלאשען, - דאס נישט-ײדישע הײמלאזע מײדל, װאם יונגװארג, פארנדיק נאך אין איבערװאנדערער-צוג, האט אנגעטראפן אינסיטן װעג אין טייפן סיביר און געבראנט מיטי זיך אהערי קײן בירא• בידזשאן. דאס מײדל האט די גאנצע צײט געארבעט אינאײנעים מיט פעפלען און מיט בייילען ארום דער איבערװאנדערער-קיך. ליפע שמחה קאראלױוקערס, װייזט זיך ארויס, האט נישט אומ• זיסט זיך אונטערגענומען צו ליקװידירן מיט פאלאשען איר עם• הארצװז - ליפע האט זיך ״פארקנאקט׳ אין פאלאשען ביז איבער די אויערן, נאר פאלאשען געפעלט ער נישט, און ס׳איז שוין נישט אײנםאליארוים צװישן זײ קריגערײ-מעשות, און יונגװארג האט זיך געימוזט אריינמישן. ארויםגעשטעלט האט זיך: פאלאשע איז נישט סון די מענטשן, װאם װעט לאזן 'צושטיין צו זיך אזוינע, זואס געפעלן איר נישט. איר איז דא היימלעך - אזוי האם זי שוין נישט אײנמאל געמאלדן פעסלען און בײלען - נאר אוייב ליפע, װעט זי נישט לאזןיצורו, װעט זי אװעק םונדאנען אין דער װעלט ארײן. איצטי האט עם, אפנים, געהאלטן ביי מקוים־װערן - פאלאשע איז דא, ארוים דארף, געזעסן ביים ברעג-טייך מיט אן אייסזען פון א מענטשן, 'װאס איז גרײט זיך אוועקצולאזן, װוהין די אויגן װעלן אים טראגן. ארקע איז אראפ• געשפרונגיען םונם טראקטאר: - נא, ט־אסטו דיר... און ער האט גענומען זיך דערנענםערן צו פאלאשען מיט א בסירושער אומצופרידנקײט - אזא, װאס מײנט צו זאגן: - טאמער איז דיר קארג ארבעט, איז נא״דיר איצוגאב:- א ״ראםאן׳': - נו, - האט ער געפרענט בײ פאלאשען, _ װאס איז שוין װידערז פאלאשעס יונגע אויגן האבן פון אונטער שמאלע ברעמען א קוק געטון צו ארקען נישט אזוי שעמעװדיק, װי שטארק פאר־ טרויערט: ליפע, װאס ארבעט אין קאנטאר, אין דער בוכהאל־ טעריע, האט די לעצטע טעג װידער אנגיעהויבן צוצושטײן צו איר, אזוי אז זי קאן שוין נישט אויסהאלטן - ער װיל, זי זאל זיך מיט אים פארשרײבן, חתונה האבן, און זי... זי װעט זיך בעםער דערטריגקען - זי װעם פונדאנען אװעק; זי האט גע־ הערט: הײנט גייען פורן צו בירער פרוװ־םעלדער, װעט זיי נאכ־ נײן אהין נאך די פורן... דא, װעט זי מער נישט בלייבן, מען זאל זי אפגילטן... אין ארקען האט מםש א ברען געטון דער פארדרוס אויף ליפען - װיפיל מאל מען האט שוין דעם יאט געזאגט: ״טשעפע זיך אפ - דאם מיידל װיל דיך נישט קענען׳, און יענער שטייט נישטי אפ, װי' א בלאזען. - קום,-האט ארקע נערופן פאלאשען צוריק אין דארף,- קום מיט מיר. ער האט פשוט נישט געקענט דערלאזן א־דעם אומרעכט. - נאר איינע - האט ער גענומען דעם מײדל אײנרעדן - קום, װעםט שוין זען: נישט דו װעםט אװעק סונדאנען, נאר ער .וכם אין דער םײגע א טרוקענעע פלאץ, און זײ האבן שוין אוום זיך א גרופע, און װילן זיך דארט באזעצן, גלײך צוטרעמן צו קארטשעװען און בויען הײזער - זײ גײען נאך, נען זאל זײ ארויסיגעבן די .קרעדיטן׳ - זײ רײסן די הוים. יאויסן טיש בײם לאמפ האט מען פאנאנדערגעלײנט א שטיקל מאפע - געצײכנט שוין דאידורך עמיצן םון קאנטאר. אויף דער מאפע, אקענן א צען קילאמעטער, אן א זײט פוןי טיכאנקע, איז מיט רויטן טינט אנגעװאריפן א צלםל-דאס איז דאם געפונענע ארט. חבר שטײן האט דערויףי א קוק געטאן, נארנישם נישט געזאגט. ס׳איז אויסגעקומעין: קײן באזונדער אײנדרוקי װאלט עס אויף אים נישט געמאכט - אויף זיין נםיעה, נישט וױים פונם אמור, האט ער זיך אנגעוען םיט א היפש ביםל פלענער. פיל םער נתפעל, האט זיך געדאכט, איז ער פונם צימער אינם נײעם נישם-גאר-סארענדיקטן הויז. ער האט באםראכט דעם באלקן, די װענט. שטילערהײט האט ער זיך פיינם ציםער ארויסגעשארט, זיך אומגעקערט צוריק מיטי וײן מים־ געבראכטן קישן און צודעק, אפנים באשלאסן צו מאכן באלד נאנט. - אײ, גום! - האט דערויף געזאגט חבר מיכל אין גלײך באקומען אן אויסזען פוןי א מענטשן, ויואס האט ליב צוצושמײן צו אלע גוטע זאכן, נלײך גענומען זיך 'אויסטאן, - ג׳איז א אידעע! דערנאך - ס׳האט נאך רעכט נישט אנגעהויבן שאריען אויף טאנ -' איז חבר שטײןי שטיל אויפגעשטאנען, נענומען אין נאענטי שטאל א פערד, און אװעקגערימן אין יענער ריכטונג, װיאס איז ביי חבר טאדין, אויף דער מאפע באצייכנט מיט א צלםל. דער װעג אהין מים דער טײגע איז אים אננעקורען גרינג - ״די אויםגעסינער פונם פלאץ׳. װי עס האט זיך ארוים־ געװיזן, האבן אזוי שטארק מורא געהאט םאר בלאנדזשען, אז זיי האבן פארבײגײענדיק אן רחמנות צעקארבט און 'צעקארעדאשעט װו ערגעץ א נאענטן בוים. ערטערווײז האט זיך געלאזט אהין פארן אין גאלאפ. נאך גרינגער איז געװען יצו נעפינען דעם פלאץ נופא - לעבן אן אלם-םארלאזט יענער־ביידל זענען געלעגן פריש• אוםגעװאינערטע בייסער. ביי א פאר פון זײ - באלעבאטיש ארומגעהאקט די צװיינן. אײן בוים - שײן צעזעגט אויף קלע- צער, אין א פאר ערטער - סימניס, אז מען האט זיך דא גע־ װאלט נעמען קארטשעװען. ארום גײדל - רײן צוגעקערטע מיט איצװײגן־בעזעמל. אומעטום - שפורן פון ליבע, באלעבאטישע איבערנעגעבנקייט צו דער געטוענער זאך. שטיין האט געמאכט א היפש־גרויסן קרײז ארוס דעם פלאץ, אײםגעקוקט אלע ערםער, װאס קאנען טויגן פאר םארזײ, גערטנערײ, םי־שטאלן. ער האט זיך אומנעקערט צוריק צום יעגער-בײדל, געפינען בײ זיך פאפייר, זיך אװעקגעזעצט לעבן אן אפגעהאקטן בוים, גענומען אנװארפן דעם פלאן פונם נײעם ישובי נעצײכנט נישט נעכאפט, מיט רוי• קער זיכערקייט, פאר אײן װעגס שוין אויםגעטאן א שטיװל און ארײנגערוקכ אין אים זײער טיף די האנם - ערי האט שוין לאנג נעװאלט װיסן: - װאס קװעטשט דארט די גאנצע צייטז דא, װי אין א נײער היים איז געװען פונקט װי אנגע־ מאסטן אויף צו נעװויער-װערן דעם סוד פון א-דעם קװעטשעניש. אויף דער װאך פרן נאצפאליטיה דערוױיל האט זיך אויפגעכאפט דער ברייט־צעװארסענער מאי, װו עם װאקםט פון טאג-צו-טאנ דאס געװעזענע דערםל טיכאנקע. נאך גאר גאנץ סרי, איבער נעסלעך מיט פרישע זונען• פלעקן צװישן לאננע נאכט-שאטנם, האט דער קאמיוגיסט ארקע באסקער געלאזט הירזשן זײן *טראקטאר, נעשלעפט נאך זיך א שפאנל־נײעםיאויטאמאביל. סון סאםעי זון-אויםגאנג היאבן דא־און דארט זיך געהערט קיעפ פון טעסנדיקע העק, םון דובלענידיקע דאלעטעס. פון צײט־צו־צ״ט האט ערגעץ נעפרװוט זיך אויםהוסטן א מאטאר. םיס דער באן-ליניעי אן א זײם םון דער בירא, איז פון מאל-צו-מאל דורכנעיאפן א לאיננער משא־צוג. םון אן איײזער־ נעם בריקל, װאס ערגעץ *אויף דער ביראס אן ארבל, האט אן א־־צקגעלאםענער לאקאמאטיװ געגעבן צו װיםן, אז ער שליינגט גע• שװינד די קילאמעטערן, *זיין איבערגעלאזטער רויך איז דארט געכליבן הענגען אין דער לוסט, נישט געװוסט, װוהין זיך א קער *ו סון, זיך א װאקל געטון צו די בערג־צו, באגעגנט אוםעטום