Literarishe bleter · 1933-08-11 · 32 (11.8.1933) · p. Seite 517

זײט 517 ליטערארישע בלעטער נימ. 32 (483) זי ענטפערט אים נישט. זי באטראכט אים מיט אירע גרוי־ םע אויגן, זי זעט זיין פלײשיקן קערפער, װאם װײקט זיך אין םײכטן העמד, זיינע צעשויבערטע װאנסן, ברעמען, װאס זעען אויס װי א פאר װאנסן, דאס באװאקםענע אנגענלאזענע פנים, װאס ער היט נישט מער אפ װי פײער און ראזירט עס נישט יעידן טאג. זי דערמאנט זיך, װי זי האט דעם קאמישן מענטש געקושט' געליבט, איון איר עקלט פון אים און פון יזיך. - מאמע - רופט זי צו איר שוין לאנג־געשטארבענער מוטער - פארװאס בין איך אזוי אומגליקלעך? מיםטער גאלדבלוס בלײבט שטײן מיט א נישט־דערשעםטן לעפל אין האנט יאון קען נישט עסן, כאטש ער האט נישט געגעסן פון אינדערפרי אן. אין הארץ האט ער איר א םך צו זאגן, טרײסטן. עס װעט בעסער װערן. ער איז נאך נישס אלט. ער האט כוחוח. מען װעט צוריק קוםען צו געלט', ער װעט גיין פאר זיך, און עס װעט נאך זײן גום. מען װעט נעמען אן אנדער װוינונג, אנדער מעבל. אפילו א מאשין װעט מען נאך נאך קויפן. מען װעט גײן אין טעאטער, איינלאדן געסט. אבער ער קען נישט רעדן. ער רוימט בלויז די שטוב, רײניקט זייצר פינקטלעך יעדעם װינקעלע. דינהלע װארפט זיך אין די קלײדער אין בעט ארײן, םארגראבט דער קאפ אין קישן און װײנט. יער דערנענטערט זיך צו איר, פראבירט זי אײננעמען, גלעט איר דעם ק;..פ.;אר זי גיט זיך האסטיק א רוק אפ פון אים. װי עס װאיט זי בארירט א װארעם. מיכטער 'גאלדבלוס װערט בלאם. - װארף דיך נישט אזוי - װארנט ער - םארגעסט, אז ס׳קען שאדן דעם קינד. - איך װיל נישט האבן קײן קינד פון דיר — שרייט זי - איך װיל נישט. איך װעל עם אומברענגען מיט זיך. זי נעמט האםטיק זיך שלאגן מיט בײדע פויסטן אין בויך, שלאגן װילד, ביז דער מאן דרײיט איר נישט ארונטער די הע:ט און דריקט זיי צו מיטן גאנצן כוח. דער זײגעי קלאפט אויס א שעה נאך א שעה. ם׳װערט שפעט, אבער אנטשלאפן װערן איז אוםמעגלעך. פון אנטקייגנאי־ בערדיקע שטובן װיינען קינדער, פארפעלקער קײגן זיך. ביידע, דינהלע און מיסטער גאלדבלום ליגן אין די צוגערוקטע בעטן, נאר זיי זענען װייט פון זיך, אימגעהײער װײט. בלויז דער קעגנ־ זייטיקער האם איז נאענט■ זי דערמאנט זיך אין דער הײם, אין װאלד, אין די ױנגע אפגעברענטע און געזונטע װאלד־בחורים, װאס האבן זיך איר אין ליבע דערקלערט, װאם זענכן איר נאך יעדן טײט נאכגעגאנגען. די שנאה צו איר םאן אין דער זײט ברענט נאך מיער װי די היץ פון דער ניו־יארקער נאכם. מיסטער גאלדבלום געדענקט אין זיינע בחורישע יארן, אין די דריי טויזנט דאלאר אין באנק, און אין דער פײיהײט זײנער, װאס ער האט געהאט װיפיל נאר ער האט געװאלט. אפילו װעגן די אפרו-טענ אין די זומערי פלעצער, װאם האיבן אים קײנמאל קײן פיארגעגיגן נישט פארשאפט און װעגן די מיידלעך, צו װעלכע ער פלעגט גיין יעדן שבת־צו־נאכטס, טראכט ער םיט בענקשאפט. ער קוקט אויף דעם צעשויבערטן װײב זיינעם, אויף דעם פארװיינטן אומ־ גליקלעכן באשעפעניש, װאם צו,יבן טראגן זענען איר געלע פיעקן ארויסגעטרעטן אויפן פנים, און זי זעט איר אויס זייער נעבעכ־ דיק און אפשטויסנד אםילו אין דער שטיקנדיקער נאכט. װי ער האט דאם א גאנץ לעבן געטראכט װעגן אט די פרויען, קען ער זיך נישט מוחל זײן, װי ער האט דאס פאר זיי געציטערט, פרעסט אים א כעס. אנטשלאפן װערן בײדע ערשט פארטאג, װען דער היםל נעםט שוין בילויען. אבער דער שלאף איז אן אומרויקער, א קאשמארער. ד־נהלע יײײנט אין שלאף. מיסטער נײסן גאלדבלו־ מען קומען װידער זײ,ע נעשטארבעינע טאטע־מאמע נאכט ביי נאכט צו חלוס. אויפן הייםן געלעגער, אויסגעבאדן אין שװיים דערמאנט ער זיך מיט שרעק, אז אין גרויס פארטוענקייט האט ער אין דעמביצע אײן זאך פארגעסן - צו שטעלן א מצבה זײנע גע־ שטארבענע עלטערן אויף די קברים, צו גײן צו זײ אויף קבר־ אבות... טאליענער, און נאכםיטאנ דער נעגער, ײאם קומט אראפטראגן דאם סיסט. - נא - בעדזש! (מיסם) - רוםט דער שװארצער מיט א מאדנעם ניגון און ער באטראכט זי םיט גרויסע לויםנדיקע שװארצ־ אפלען און שמײכלט װילד, וױ ער װאלט עפעם װיסן, עפעס זײער געהײמניספולעס, נאר ער װיל נישט זאגן. זי שרעקט זיך יעדעס מאל אײססניי, װען דער ױננער שטארקער נעגער אין ראז רעמד קוימט נאך דעם מיםט און װאס גלאנצט אויף איר מיט זײנע שװארצע אפלען, װאס לויפן גיך איבער די גרויםע וױיסלען. ױ האט גאר מורא זיך נישט צו פארקוקן אויף אים. דאך װארט זי אױף זיין קלאפ אין טיר װי אויף א זאך, װאס פעלט. אין איר אײנזאם לעבן איז אויך דאס א געשעעניש. זי איז זייער איינזאם אין דעם גרויסן נױ־יארק, צו װעלכן זי האמ :יך אזוי געריםן די אלע נרויסע הייזער, שיינע באלויב- טענע גאסן, געװוקסיקע דינער ביי די טויערן, גרייט צו עםענען ברייטע באגלאזטע טירן און קליינע טירלעך פון נלענצנדע אוי־ טאמאבילן; דיי אלע װײס־האריקע הערן, שטאלצע דאמען און ליבנדע פאילעך אײף גאלאפירנדיקע פערד זענען װייט פין איר, א םך וױיטער װי אין דעמביצע, בײם פאטער א־ן װאלד. דא זעט מען בלויז צעשויבערטע וױיבער, אלטע ײדן, װאס גייען אין שול מיט טלית און תפילין, מידע א־יסגעבוינענע ארבעטער, הענדלער און קינדער, אן א שיער קינדער, װאס שרײען, טומלען און צינדן פײערן. אין שטוב איו טונקל, שטיקנדיק. די גאז־קיך מיט דעם אײז־קאסטן מיט די נײע טעפ און שיסלען זעען אויס פרעמד, װי טײלן פון עפעס א םרעמדן מעכאניזס. דער דעמביצער געדיכטער װאלד, די פויערן. די העקערס, דער געשמאק פון םריש נעשניטן האיץ, דאם פישטשען פון פייגל, די ווייגיקע און הארבע גערוכן פון פוילע װארצלען, שװאמען און יאגדעס קיצלען כםדר אין נאז, ליגן אין טעם. און זי האכט די שטײנערנע שטאט, זי האסט אי־ רע נאסן, הײזער, מענטשן, קינדער און די זון,' די אונדערבא- רעמדיקע פארשטויבטע זון. נאך מער האסט זי איר מאן, נײטן גאלדבלום, װאס האט זי אהערגעבראכט אין דער דאזיקער מדינה. ער איז נישטא אינדערהײם פון פארטאג ביז שפעט א־ן אװנט. ער ארבעכ גאנצע טעג. פון די דריי טײזנט דאלאר, װאס ער האט מיטגענומען קײן דעמביצע, האט ער?ו־ם מימגעבראכט א העלכט. דאס איבריקע האט ער צענטרענצלט אויף מת ות, חתונה־הוצאות, שיפסקארטן, נדבות פארן שכעטל און אויף קליי• נע הלוואוח, װאם יידן האבן ביי אים געבארגט אין שטעטל אויף מסחר, און קיין גראשן נישט אומגעקערמ. ערשט אין נױ־יארק האט ער דע פילט, אז ער איז נישט מער װי א זײגערםאכער פון דילענםי סטריט, װאס איז א צייט ארויס פון זיין ארט, צו װעלכן ער מוז איצט צוריקקערן. ער האט פאר זײער קארג געלט אײנגעקויפט א ביסל מעבל, געשיר, שכוב־זאכן און אויך אײננע־ צאלט א הונדערטער פאר לעבנס־פארזיכערונג, װי עס שטײט אן א פאמיליען־מענטש. שוין אויפן צװייטן טאג האט ער זיך גע־ לאוט אויף דילענסי סטריס צו מיסטער ציפ־ין אין דער זייגער• װערקערײ, כדי זיך נעמען צו דער ארבנט מיט גרוים ברען, כדי אפצוארבעטן צוריק די אויכנעגעבענע געלטער, װאס ער האט אזוי לײכט פארשװענדט, און צו קומען צו נייע געלטער, צו קו• מען צו אן אײגענער געװערקערײ, װערן א נגיד, וױ מען האט אים אין דעמביצע געחאלטן. אבער מיםטער ציפקין האט אים צו דער ארבעט נישט צוגענומען. ער האט זיך אויף א־ם נישט גע־ קענט דערװארטן. נאך עטלעכע װאכן װכן, אײסמעסטן נױ-יארק האט עי געפונען ארצעט אויף קלינטאן סטריט, אבער אין א קליין פאבריקל אין פאר א שלעכטן לוין. נאך דער א־בעט אין פאבריק, נעמט ער נאך אן קלײנע איבעטן אין אנדערע פלעצער. ער איז סארנימען פון פארטאג ביז שפעט אין אװנט. ער קוםט אהײם א מידער, א טויטער, א דערשלאגענער פון היץ, פון קװעטשן זיך אין די סאבװעים, םון דער אנגע־ געשטרענגטער ארבעט, פון ארומלויפן גאנצע טעג. ער פילט זיך שולדיק פאר דינהלען, װאס זיצט מיט א טיכל ארומגעבונדן ארום די שלײפן. און ער 'טוט אלץ אין שטוב. ער פארקאשעט די ארבל פון העמד, װאשט דאם גצפעם, קאכט אפ צםן און גרײט צום טיש. - דינהלע - בעט ער מיט הינטישער אונטערטעניקײט - קום צו צום טיש עסן, ס׳איז זײער געשמאק.