Literarishe bleter · 1933-08-11 · 32 (11.8.1933) · p. Seite 512

ליטערארישע בלעטער נום. 32 (1483 זײם 512 װאלס שטעלן א קלאץ־קשיא, כדי צו הערן אביסל משכילישן פילפיל.״ אזוי ערנסט נעמט מען אויף ניגערס א װיץ. און אפשר אױ די משפחה גערעכט. ניגער װיל אלץ פארזארגן. זײן באציונג צו אלץ און אלעמען איז זײער ערנסט... און דאס איז זײן שטארקײט. ו ן נ ח ד ם ש ט י ף נאטירלען/ מיט אנדערע ציפער האט ער אויך געשלאסן דעם אפמאך װעגן ארויסגעבן דעם ערשטן באנד פון דובנאװס גע- שיכטע, װאס ע־ האט איבערזעצט. צי דער זעלבער קאטענאריע געהינ־ט אויך דער פרא־עקט פון אן אפמאך װעגן שטיפס אי־ בערזעצונג פון גידעמאנס ״געשיגטע ' פון דערצױנג׳ און אנ־ דערע װערק. װײטער דארף מען אנרופן די ברױו פון װארשעװער פארײן פון ײדישע ליטעראטן אין זשורנאליסטן וסעקרעטאר - מ. מענדעלסבערג װעגן שטיפס טענית און וזבועות צו נ. פרילוצ,ים ״נײעם פארלאג״, װעלכער האט אים נישט אפגעצאדט קײן האנאראר, װי אייך דעם ברױו םון זעלבן פארײן, װאש לאדמ אײן שטיפן מיטצוארבעטן אין די ״ווארשעװער שריםטן׳. פון פארלאג ״שול און לעבן״ (־עדאקטאר - ח. קאזשדאןו װעגן מיטארבעטן אין זשודנאל אין פון י. ש. א. <ח. קאזשדאן און י. ר ו ב י ן>, װעגן שטיפס קומען קײן װארשע אנצופירן מיט דעם לערעריסעמינאר און זודער־קורכן פאר לערער; פון דער שול־ ארגאניזאציע (א. ייטװאקו װענן שטיפס אן אר.יקל א־ן א זאמלבלאט צום 10־טן יארצײט פון י. ל. פרץ; ברױו פון נױ־ יארקער ארבעטער-רינג; י. ל. פרץ־שרייבער-פארײן; ײדישן לעקסיקאן, דײטש, בערלין; ליטערארישע פארײנען פון האכבויג און לייפציג (יידישו; שול-ארגאנױאציעס און א נסטיטוציעס פון לעטלאנד און ליטע; יידישע פאלקםפארטײ אין פוילן; פארבאנד פון רוסישע יידן אין דייטשלאנד; פארשידענע קאמיטעטן (בעל־ מחשבות-קאמיטעט, זשיטלאװכקי-קאמיטעט); עלעזיען-צענטיאלע װועגן ידיעות איבער דעם שלעזישן דיאלעקטו; פארלאגן ״גראני׳, .רמון״, ״יאטשקאווסקי׳ א.א.; צײטשריפטן ״דרופ-אפריקע׳; ״פרײטיק׳, ליבאװע; ״דאס פאלק״, ריגע;' ״פרימארגן/ ריגע; ״דרופ-אמעריקע״; ״יידישע אילוסטרירטע צייטונג׳, בערלין; ״צײט״, שאװל א. א.; בריװ ויעגן לײענען לעקציעס און האלטן פארטראגן אין לאנד און אין אויסלאנד; פארשידענע אײנלאדונ- נען; בריװ פון /־הילפספארײן דצר דײטשן ױדן׳ װעגן דעלעגױן שטיפן קיין ליטע אין יאר 1922 צונויפצושטעלן א באריכט װעגן די דארטיקע עזיגראציע-באדינגונגען; קארעספאנדענץ װעגן אויםזוכן אדער פאטאגראפירן פארשידענע טעקסטן אין אוים־ענ־ דישע ביבליאטעקן, יװאם זענען געװען נויטיק שטיפן צו זיינע פארשונגען אדער זועגן אויפזוכן און אײנקויפן אלטע ײדישע ביכלעך; אלערלײ װבנדוננען צו שטיפן ב־זן בעטן ליטעראטור װעגן אײנארדענען בוי-קאאפעראטיװן אײנשליסלעך. באזונדער דארפן אויסגעטײלט װערן: שטיפס אויטאביאגראפ־ע (מאנוסקריפט, נישט פארענדיקטו, װעלכע נעמט ארוםיזײנע קינדער-און יוגנט־יארן; שטיפס לעבנם-באשרײבונג, װעלכע ער האט אין דער צוױיטער העלפט 1926 אפגעשיקם קײן ראטנפארבאנדי א רײ זײנע נאטיצן, װי אויך קארענפאנדענץ, פון יאר 1925, מיט י. קליאטשקין (װעגן מיטארבעטערשאפט אין דער העברעישע און דײטשער ענציקלאפעדיע) און מיט דעם דערצױנג-דעפארטאמענט ביים אמעריקאנער ארבעטער-רינג (מא־ טיװירטע װענדונג װעגן ארויסגעבן שטיפס צוײי ביכער איבער דער אלטער ײדישער ליטעראטור, פאר װעלכע שטיף האט פאר■ לאנגט;.200 דאלאר האנאראר. - די װענדונג האט, לײדער, קיין דעיפאלג נישטי געהאטו. י 'אין דער דריטער רובריק פון ארכיװ געפינען יזיך ציי- אײסגעדאמפט צום הימל, דארטן ײערן װאלקנס און פון די װאלקנס צוריק אין טײךי.... און ם׳איז געבליבן א װיץ >.ין דער משפחה — מולקע דארף אלץ פארזארגן. ראש אפ־לו מורא. אז װאסער װעט זיך אויסנעמען. ״דער אמת איז געװען״, דערציילט מיר ניגער, ״איך האב נאר געװאלט א שפאס טון מיםן שטעטלשן משכיל, װאס האט אלץ דעי־קלערט בדרך הטבע. איך האב אים גע- םשה יש^יליט / 77י?ע7נ דעד אדכיװ פ (פוף׳ו אלס באזונדערע גרופע קען אייסגינטײלט װערן דאס פעקל פראטאקאלן, אפמאכן, נאטיצן און ברױו פון פארשידענע קולטװ־גע־ זעלשאפםן און בילדונגס-אינסטיטוציעס, וואס האבן זיך געװענ־ דעט צו שטיפן װעגן הילפס־ענינים אדער פון פארלאגן און פא־ רײנען, װעלכע זענען געשטאנען מיט אים אין געשעפטלעך-ליטע- רארישע באצױנגען. פון דעם ערשטן מין דאםינירן די בריװ פון ײדישן לע- רער-סעמינאר און צ. ב. ק. אין װילנע, געשריבן דערהוינט פון א. גאלאמב און מ. שור. ס׳האט זיך געהאנדלט װעגן אוים• ווירקן איסובװענץ בײ דעם ״הילפספארײן פון די דײטשע ײדן״ און בײ דער ״װעלטהילף-קאנפערענץ״ (ביידע זיך נישט אײנגע- געבןו, װי אויך װעגן ארויסנעבן א דייטשן בוך װעגן יידישן שודװעזן צוליב פו אפאגאנדע-צװעקן. ס׳איז געװען פראיעקטירט א־בערצוזעצן אויף דײטס טיי,ן פון ״שול-פנקס״. צונלײך סיט די דאזיקע אלע װענדונגען זענען אויך אפגצשיקט געװארן צי שטיפן מאטעריאלן ויעגן די לער-פראגיאמען פין ײדישן לערער־ סעמ־נאר, רעאל-גימנאזיע און אלבאמען מיט צײסצנונגען פון די קינדער, װאס האבן זיך געלערנט אין די װילנע- ייריש-װעלטלצ- כע שולן. אין אײנעם פון די ברױו פון צ. ב. ק. (אונטערגע- שריבן פון ב. כהן-װירגילי) װערט שטיף אוייך געבעמן צו שאפן א קאמישיע, װאס זאל קענצן פועלן אין די אויסלענדישצ אוני• װערםיטעטן װואס ער האט אויך גרינטלעך ערפילטו, צו זארגן װעגן מכשירים פאר די שולן וכװמה. אין א ברױו פון צ. בי ק. געפינען מיר אויך ידיעות װעגן דער ערשטער זיצונג, װאס איז צונויפגערופן געװארן, כדי צו באטראכטן שטיפס פראיעקט ױעגן גרינדן א ײדישן אקאדעמישן אינםשיטוט (שפעטערדיקן יױוא). פון צ־וייטן מין דא-ף מען אנרופן די פראטאקאלן פון דער ארכיװ־קאמיסיע ״אויף פארע.נטלעכן מאטעריאלן װעגן פא־ גראמען אין אוקס.ינע און װײסרוסלאנד״ (פארװאלטונג און רע־ דאקציע־קאלעגיע : מ. ק ר יי נ י ן, װ. ל א צ ק י, נ. ג ע ר געל, א.טשעריקאװער, בן־אדיר, קלינאװו װעגן סססוך, װאס זי האט געהאט מיט שטיכ-ן װצגן ארויםגעבן דורך אים זײן דעניקין־בראשור. די קאמיס־ע האט געהאלטן, אז שטיף האט קײן רעכט נישט ארויסצוגעבן די דאזיקע בראשור אויפן יסוד פון אירע מאטעריאלן, בעת זי אלײן גײיט צו צום דרוק א גרעסצרן בוך אויף דערזעלבער טעמע און אויפן יסוד פון די זצלבע מאטעריאלן. שטיף איז אבער געבליבן בײ זיין באשלוס א־ן האט די בראשור ארויכגצגעבן אין פארלאג ״װאסטאק״ (״פאגראמצן אין אוקראינצ. די צייט פון דער פ־ײװיליקער אר־ מיי״. 7 דרוקבויגןו אויף ײדיש און רוסלש. ער אױ ארויסנע־ טראטן פון דצר רעדאקצ־ע-קאלעגיע און האט אויפגעהצרט צו ארבעטן אין איר ארכיװ. זייער אינטערעםאנט דערביי אױ די קארעםפאננדענץ, װאס שטיף האט געפירט מיטן פארלאג ״װאסטאק׳ װעגן דעם הא:א- ראד פאר דער בראשור, װאס איז געװען אפהענגיק פון גױנט־ פרייו פון ביכל און פון דער צאל עקזעמפלארן. די פײמע האט גערעכנט 1.75 מארק און 6000 עקז. און שטיף האט פארלאנגט א גרונטפרײז ביז 3 מאדק און א קאעפיציענט פון' נישט װײני• קער װי 12.000 עקז. די דאזיקע אויסרעכענונג באגרינדעט שט־ף זייער גענוי און דורכיים זאכלעך. אויף די זעלבע יסודות, אבער,