Literarishe bleter · 1933-07-28 · 30 (28.7.1933) · p. Seite 489

זײם 489 י1יטער*רישע ונלעםער נומ. ג3 (481) א בוױו אין ועדאקציע צו אונזעוע פו״נטי עז אײך. תישזנע פרײנם. םים 7;ע?סע די ״?יס. בלעםער״ זענען פ&רבזנדן זינם צען '§ר, װענדן סיד זיך םים דער דרינננדיקער בקשר,: גים די םעגלעבקײם די .?יס. ב?סםער״ זא?ן װײםער דערשײנען רעגזלער;;י ביזאהער/ צז7'ב דעם #?געםײנעם קריזיס אזן נ$ך םער - צז?יב דער אפגעלזןזנקײם פזן אזנזערע?עזער, איז די אבאנעגםן פון די ״?יס. בלעםער״ פי? װײגיקער^ װ'פ? םיאיז נויםיק, בדר זיך קאנען אויסהאלםן. פי? אבאנענםן זענען נ'שם פשקםלעך אדן דעקן זײערע חובות. ־* דײ אגענםן אין פאר שידענע שםעם האבן נישם אפנעצאלם פאר די געשיקםע נוםערן. װילם אױ, אזדי״ליט. בלעטע־״ זאלן דעושײנען, ־ מחס אױ אונז מיטהעלפן! זאל 'עדער לעזער אבאנירן די ״לים■ בלעםער״, זאל ער זען, אז אויך זײן פרײנד זאל אבאנירן/ זאלן אויך ביבליאםעקן אין פוילן, װי אין אויסלאנד װערן שםענריקע אבאנענםן פון דער צײםשריפם. װעלבע שפינלם אפ אלדאם ײדישע קולםור-לעבן פון גאר דע~ װעלם. ״לייטעדאדישע בלעטעד״ םאנד פון די ״ליט. בלעטעדײ א. אלםי ניט סנ וןלןר אין ריזט אריים: בעינמרד זעמעל, יעקב בן-עםי, יעקב קירשענבוים. לעאן קרישטאל, מ. .־וינאגראד, ז. װײנפער, אב. גטלדבערג, חײם קיזנעץ, י. פארםקי, דר. ם. םןןלסעם, דר. א. אי־םען, גיםטאװ אײזנער, ש. ױדםןןן ינױ־יארק), װיליאם נאטאנסןןן, יונה םפױואק (שיקמגעו, ישראל ראבינןןװיטש, א. מדרש. לואי בעניאםי, ח. מ. קײזערם^ן, דר. א. שכילםאן, ם. דיקשסײן (מאנטרעאלו, ש. ם. שאפירןן׳ א. ם. קירשענבוים (טארןןנטאו. א. גלאנץ־לעיעלעם ניט 5 דאלאר. ד. ק. — גיט 15 נילדן. י ו ס ף ל ע װ גיט 10 נילדן. *לץ, װי איך גין םיםולירם ,״יער מײםםע* סון דער ײרימ*רנ$יו*ל*״?... ייך װןלס געק$נם דן איבןנרנענן נןך א ■*י פאקסן און םשיקאװ* ד*סןלץ — עװימן זײ׳ װעגן זײנעס * *ןזוך און א עמועם נײ מיר אין דער הײס יין 1932, אין נױ־יןרק .. ןבע- דןם הןט *וין *יסןן םיס מײץ .עדײני-ימן *גור״ — אין, כ׳לעגן, ס״נײס מיר ניעס דן אץ ןננעסען זיך םןרן געסלעכן *עכור״ מײבעם״ װעל איך דן סןרנײגײן די *ערזענלעכע זלזולים סון ו.ס *ריװל. נױ־יןדק בר*ך די דערנײלונג איז געדרוקס אין די ״ליס. *לססעי־ 1929. רעד# ם*ר מײן *ריװ אין דעי־ .װןכנסריםס״, װןם *נסהןל© **הויססונגען פין עסיעכע םןקסן, הןס י. י. זינגער (ז. ״ליס. *ל.״ נומער 24) געענסםערס נױס ולזולים. די ם * ק ם ן הןס עי־ *לץ גיסם אויםנעקלערס. מוז איך דן ״ײרעי־ מ*כי עסלעכע םוקסיסע **מערקינגען: 1) עם איז ס*לע, *ז איך מ** ײען־עס־איז, סןר דער גןגעער גײם, װןס א־־ך הןנ ■*רנרןכס אין •וילן, *לע 4-5 מןל װןם איך נין דןרם גזװען״ נזלײענט, *רעי• אים נעגענן *ו לײ*:ען *ס לו אײן־אײנ״ * י ק ע סירה סון םײנע מענוסקריססן. עם איז נישס קײן חסא סןרצולײענען סון * ניסט־סןרעסנטלעכע * ז*ך טעי * קןלענע, *ו װעמען מען הןס * יןײסיװע *עעיונג, םא-קערס, עס איז שײן אין חניײש. אײניקז םון די םעםע־ןנגעזעענססע און **רימםססע ״ײעע שריססססעלער״ װי אײך קןלעגן סון םײן אײגענעם דור, הןנן גע- לײענס ס*ר מיר םון זײערז *תכ״ידן. נרןד לײר א־ך *גער םון * םןרקערסן חסײן. איך קןן מיך נישס דערמןנען סון קײן אײךאײנגיקן ם*ל, סײ אין פוילן אין סײ אץ *סעריקע, װען איך זןל הן*ן םןרגעלײענס ם*י ן קןלעגע־ נעל?סריסס מײבעם * *תב־יר, — נישס *ןילו פ*,־ ן קןלעגע, מיס װעמענס רײבונג איך רעכן דך שס רק, ן ישיסא שײן םןי• זינגערן. 2> עס איז ױנקס ןזוי םןלש זיגגערס **הײיסוננ, ןז איך זןל הן*ן *אר אים סן־געלײענס, ןדעי• געגעבן זװס לײענען ןס די בןסרעסנדיקע דער־ *ײלונג. ער סןרװןרפס מים װערםער, װעלבע יעיעי אײנער קןן דןך גלײך קןבסרןלירן איבע־לײגענדיק סײן *ריװ. איך שרײב קלןר; ,זיגגער הןס גע־ יײענם דידןזיקע דעיעײלובג מײנע נןך אץ מןנוםקרייס״. םעלשעװעס זיננער גיײך אויזן ןרס: ,״ער (גלאזמןן) זןלםיר ה**ן נעלײענס םריער סין מאנוםקרייס״... די רעיאקניע *ײדישע װעלס״ הןס *ײ םיר געבעםן * דערעײלונג. כ׳הןב דעמלס געװוינם יויף דע- י־ןװינץ — װילנע, ני לובלין. כ׳הןב נינעשיקס דורך יןסס די דע־נײלונג .סי. דזשײםס בעםןי סןיס אײף קבי־־אבות״. ז., אײנער םון דער רערןקניע, הןס די דערנײלינג געלײעגס. ער רןז מים מיר עעעןןער װעגן איר אײניקע מןל גזרעדס םי:ז *:סניקיגג זי הןס סןקע געדןרשש *רײן אין ע־שםן נומנר. ײען א־ך גין שפעשער געקוםען קײן װןרשע הןס םיר נחמן םײזיל דערנײלס: .קיםס זינגער נולייםן ן בןגײססערסער: ״חכר־ם, מ*ר הןבן שוץ * *רןכסםולע רערנײלוגג ס*רן?ר©כן נימער!״ םײזל ענםסע־ס איס דעמיט ״נײן, סיר הןבן נישס ו״ אין ער בןװײזס אים ןן *קןרשס־ןנגעקומענעם נומער סון *ן *מעריקאנער נײ־ סונג, װו עם איז *נןנ&ירס געװןין, *ז די דערנײלוגג הןס זיך שוץ *נגע־ הוינן נו דרוקן אין ,״הןמער״ (סערץ. 1928, אונסער *; *נדער סיסל).*) אייך רןחײסש, ן נװײםער רעדןקסןר, הןס ײזעלביקע דערנײלונג רעמלס םןקע געלײענס אץ מןנוםקריסס, װײל ער הןס מיט מיר, ײנקס װי ז., מערערע מןי גערעדם װענן איר, הןס מיר *סילו סןרנעװןרםן, הלמאי ייך הןנ זי גישס ןרײנגענומען אץ מײגע ביבעײ, װעיכע זענין גרןד נו יעגער נ״יס *־וים א־ן װןרשע. — איך גי* איבעײ *זוי ס'ל, כאמת גודנע דעסןלן, װײל איך װיל דן נישס םתס ס * ר ע ד ן די *ײן, ם*כן *לגעמײנע שמוץ״ ױןרםנדיקע **הויססונגען נו םןרםומלען דעס לעזער• איך וײל *ז ם׳זןל ם*ר יעין אימיןרסײא־שן םענפש זײן גרינג סעססנישסעלן דעם אמת םין דער ניןננער ז*ך. װי שסןרק איך מיל נישם *רײגשלעין נעמען םין *נדערע קן־ לענן׳ *ין איך ישוס געגיײנגין זיך דן *ו *ןרוסן אויסן זביון סין די אי־ גע־יקע דעםלדיקע רעדןקסןרן םון דער ,ײ. װ.״ — ירץ הירשנײן, נ. פײזל און ם. רןװינש — אץ סך־הכל ״ *לע סיר יונקכן, װעלכע איך הןב *;גיגעגן אץ סײן עישסן *ײתל װעבן רעם ענץ, בלײבן *לװ נישס־אוים־ געקלערס. זינגערס דערעײלונג אין סיסל, הוייש־מןסיװ, אײניקע זײםיקע כגענעס און רעס הוייס־אײנסןל (,* מענסש סןיס ןזן לןננן װעג יין ן װײסן לןנד ןהײס םיעניעל ױיף קבר אסות, ער סיס דןרס ןי *לץ אין דעי װעלס, און סןי־געםט אינגןננן ני גײן אויף קבי־אבות״) — איז *זוי װינדעיבןר־ענלעך אויף ןס יענער דערנײלוגג סײנעי. 3) אין דעי נײס ן*ער װןם ז. קןן נישס דערקלערן די דײסלעך• יןימילירסע *אשילדיקונגם־ױנקסן סון מײן *ײװל,געפינס ער ןבער ס*ר גויפיק ני דערקלערן, *ז נןך אײץ דערנײלונג סון *. ג., מ*ם װעיכער ער הןס זיך, װײזס אויס. שרעקלעך סןרסמס, הןס ער איס שוין *#לר 13 יןר יד. ה נןך אײדער איך הןב *סילו סןלעסנסלעבם סײן ערשסן *וך... — ב. ג ) נישש געלײענס... זײער םײן. זינגער, בידוע, הןס אומעםוס ן רעײ- ה#נ*ע, װי א מענסש סץ אםת, — גלוי* איך עם אים, ײנקס װי *לע גלוי*ן גס איסי איז װי קוםס עם ןנער װןם ״אץ 1924, װען זינגער איז געװען א־ינער סון די רעדןקסןרן סון די ״ליס. *ל.״ (נוזןסעןן מיס נ. מײזל יייץ ראיקיש און מ״ך רןװיסש), הןס ער געלןזס ןיררוקן סןםע אויף דער ע־ש־ טעי זײס * רעדןקניןגעלע *ןגריםוגג עו םיר, סיס * ייקסשע און מיס