Literarishe bleter · 1933-07-28 · 30 (28.7.1933) · p. Seite 488

ליטערארישע בלעבער נומ. 30 (481> זײט 488 גאסטשפילןפיזחשײ^אבסאן *משײנפעלד א גװס פון"דיש-סאװעםישן סעאטעו אץ ױאדשע האט זזר״ בר*בם עסלעטע סענ אױף איר צוריקרײזע ק״ן כאדקאװ די כאװוםטע ײדישע אר־ םיםטץ, נעװעזענעד םיםנליד סץ דער ״װילנעד ט־יאע׳ חנה בראז, װעלכע שאילט די לעצטע עםלעכע יאדאץ כאדקאװער ײדישן טלוכה־ טעאטעד. חנה בראז סאד־ נעםט אן אננעזעעגעם ארט אץ דעם אוקדא״נישן ײדישן טעאטער, זי איז א־יסנע- טראטן אץ א רײ סיעטעם, נעשסילט די הױסט־ראלעס. אץ א רי שםועםן םיט אינז האט זי אונז נענוי דעד־ צ־לם װענן דעם ״דישן אץ אלנעם־נעס טעאטע־ אץ דאםנסאדבאנד. א־יף ה־נט־צו־טןונ עקזיםטידן א־ן ־אטנסארבאנד א 10—12 ײדיסע םדוסעם. די װיב־ טיקסטע נעסינען זיך אין טאסקװע, כאדקאװ, ם־נםק, קיעד א-ן אדעס. דער םאםקװעד ײרישע־ טליכד״םעאםער האט א־צט א נײ־רעםאנטירטן טעאטע־, אין ק־עװ װעדט כפעציעל געבייט א בנץ סא־ א ײדיש טעאטעד, װאם װעט אסקאכטן איבעד א םיליאן ־יבל. ״דיש טעאטע־ שט״ט אין ־אטנסאדבאנד אויף א הױכעד קינםטלע־ישער פדדנה. די קדלסטן זענען גיט נעסולםע, די דעוסי איז גוט אדעקנעשטעלט, עם װעדט סיל נעא־בעם אץ נעלע־נט ביז ם׳סירט אויף א פ־עכע. דע־ ־עסעדטואד איז דאם דוב א נײע־ — סון דעײאל־ציאנע־ע־ טעטאט־ק. הנה בראז האט נעססילט אץ כא־קאװ א־ן ב. א־שאנטק־ם א ס־עכע ״בלום׳ (ךי רעװאלוציע־צײט סץ 1905 אין סױק>, אין פ. םא־קישעם ״ניסט נעדײגעם׳ אץ אין דאניעלם ״־ולױס" (דאכ שילדע־ט דעצעםבעד 1918 אין װילנע/ ח. בדאז ניט איבע־ דענן ד• נרו־סע דעדנרײבוננען סון דעם איקדא־נ־שן טעאטע־, ־אם האט אזא דונדע־באדן דעזש־םעי װי קורבאב. עם א־ז שו־ן אדעק ד־ צײט, דען אץ אוקדאינ־שן טעאטעד האט געהעדשט ,נאטאלקא פאלטאדקא׳, ,זס־דיװקא װיבדעםםקא׳, ״כטאדא״. דע־ איק־אינישעי טעאםע־ איז איצט דויכױם מאדעדן אץ עד שט״ט א״ף א װיכט־קער קולטור-קינםטלערישעד הױך. אבעד דעם אננעזעענכטן א־ט סאדנעםט דער טעאטעד אץ םאםקװע ם־ט םעיעדכאלדן אץ דעד שסיץ. עם א ז נישטא נאך א רעזשיםעד, װעל־ כער זאל סא־סאנן א־וי ס־ל רינאםיק, רעדאלוציאנעדן סאטאם װי םעיערכאלד. ער איז שטענדיק ני, אינםע־עםאנט אסילו אין זײנע סעלערן. ע־ סאדםאנט אלעםאל דאם לעצטע װארט. עם זענען אץ טאםקװע דא גאך אץ נאך . גיטע, אינטעדעםאנטע טעאטעדן• בריװ־האסטן ע ו ם י י, פ י י : סיר זענען מארװארםן מים יױער, דערדײיוננען, און האנן ניעס רי םעגיעכק״ט עו ענסםערן עיבקסיעך רי *יע םחערים• י. ק. — אײער .השעה עאנ־ איז עסערק — עטארק םארעיסערס. — י. ח. (יעמעערג) _אינגעגען אומעעמאיסן. יחיוםין נישס דרוק־םעיק. נ. שסיגעיםקי (נרערנע) — עיקס עוז ש. יעכעװיעקי — אײער עגססער װעין פיר עעדרוקן. ונורה - ױ יידער זענען שװעך. עעשװוםען. נ. ד. (װיינע) — רירנדיקע שורוח, װײסיקדיקע אינעריעעענישן, עעער נישם קןנמנסרירס. •רוװס מדײנן קורזער. ס ן ס * ס ן װ ם * ז .— םיר קןנען, לײדער, נישס שיקץ *יםזיסם^ די גײססריםס. םיר הןיץ ןזוי אויך זײיר סיל אומײםסיקע!!ןנענסן. י. ג. — א. מןננער הןפ אונז אײערע לידעד נישס געגענן. ^איי ןםעריקע ן״ — מיזיקןלישע קןמעדיע אין 3 ןקסן םון נחום סכוססקןװ, מוזיק פין סלום םעקינדע, — *ין קןפינסקי- טעאטער, — עס בןסײליקן זיך: *דןם דןמב, מאניע קײזע־ רןװיסס׳ לײנ קןםװינעי־, עײא ססןקסעדער״ מאקס *רין, ישעיה רןסססײ:, לאה ײלגערמאן, אוירװינב דזסײקןבםןן, מעי שײנםעלי, סמחה װײנשסןק, רחל סורקןװ, דיריגענס סײיעדי־סש. ־־ ״אוי, אמעריקע!״ - הײסט די פיעסע, אוץ ״אוי, אמערי* קע:׳ װילט זין־ אויסשרײען - בעת מען זעט דאס עטיק. װאס איז באמת די מעשה, װאס די ײדישע אמעריקע, ײעלכע האט באװיזן ארייסצורוקן אזע?כע נוטע ארטיסטישע קרעפטן, איז גע־ בליבן אזוי הינטעישטעליק מיט דראמאטורגן? אמאל האבן די אקטיארן יעקב אדלער, קעכלער, לינצין און אגדערע ארויסגע- רוקט יעקב גארדינען. עפעטער זענען דוד פינסקי, פרץ הירשביין און שלום אש זיך צעװאקסן אין אמעריקע אלם דראכ׳אטורגן. װו זענען די יידישע דראםאטורגן, קאמעדיכ-שרײבער, װכלכע דע־ גאנצער דור באגאבטכ און טאלענטפולע ארטיסטן האבן באדארפט ארויכרופן? װו זענען זײ? עס חזרט זיך איבער יעדעס מאל דאס אײגענע - עס קו• סען גוטע, טאלאנטפולע אקטיארן פון אמעריקע און טרעטן אויף אין נארישע, נישטיקע פיעכעס. עס באקומט ז־ך אן אײנדרוק, װי די אקטיארן האבן נענימען אויף זיך די שװערע מיסיע צו כשרן מיט זייער גוטן שפיל לכקעשעװאטע, אומגעלומפערטע אויכטראכטענישן, װאס זענען דורך עמכצן פא־פאסט געװארן, און דער ארטיכט האט, נעבעך, די שװערע אויפגאבע צו נעבן זיי א תיקון. און נאךי: פארװאם האט עס די געזונטע, זאכלעכע, פראקטישע אמעריקע אזא מין שװאכקײט צו שליממזלניקעס, טוי־ געניכטסן, פלאסקעדריגעם? פאוװאס מאקע נישט געבן אין די פיע- סעס דאס געזונטע. בלומפולע, װאים די ײדישע אמעריקע פארפאגט. אוי, אמעריקע! אוירװינג דזשייקאבכאן איז א ױנג מיט ביינער, א ױנג מיט פייעד. עס ברענט אוגטער אים די פאדלאגע, ער צינדט אן די גאנצע בינע און דער םלאם-פײער װארפטיזיך נלײך אריבער אין צושויעו־זאל. עס איז געױען טשעקאװע: דער ערשטער אויפ- טריט, דער עולפ זיצט אין טעאטער, מען װײסט נאך נישט - װער און װאם — עס ציט זיך לאנג און נודנעװאטע די ״אקציע׳ פון דער פיעסע, א בילדל ארײן, א בילדל ארויס, - עס נעמט נישט! אבער פלוצים באװײזט זיך ער, טאקע שמואל זײנװיל, דער שלימזל, דער לעקעשיװאטער ישיבה־בחור מיט זיין הילוכל, מיט זײן נארישעװאטן קוקל, מיט זיין אידיאטי׳-ן שמײכ.לע, װאס פארמאגט עטלעכע גארן די הױך, מיט די ענט-טערפע הא- װאיעס און תנועות - און אין זאל טוט ויך גלײך א גערודער. אט אזוי כװאליעט אויף אפט א ים, װען עס דערשפירט דעם אנקופענדיקן שטורם. א װארט אהין, א װארט אהער, און דער עולם איז שוין צוגעשמידט צו א י כ, צו דזשײקאבםאנען. און שוין איז געשאפן א קאנטאקט, און אט גײט אװעק דזשײיקאב- םאן אין א טאנץ, און דער עולם גאפט. און נאך א טאנץ 'און צום התפעלות פון עולם איז שוין קײן ברעג נישטא. און מען לאזט אים נישט איאפ פון דער סצענע. - הכלל, א ײנג מיט בײניער און מיט טעמםעראמענט, װאס קאן גלענצנד טאנצן און איז דער- צו אויך א גוטער אקטיאר, װאס קאן ארויםשלאגן פיינד טענער אויך פין ז־ין נישטיקער ראלע. - ' ארטיסטיש בליט פארםאנט דזשייקאבסאן, - נישט אומזיםט איז ער אן ארטיסט בן ארטיסט, און א ברודיער פון ארטיםט. - ארטיסטיש בלוט רינט אין זײן גאנצן קערפער! מעי שענפעלד, דזשייקאבסאנס פארטנערין, איז א בחנעװ- דיקע ארטיסטין םיט א שיי־ געזיכט, שײנער פיגור און שײנעם ײדיש. שפילט פיין און זינגט הארציק און כאפט אויך דעם אמתן טענצל מיט דזשייקאבסאנען. און מיט אים םיטטאנצן דארף מען קענען: דער אנסאמבל איז א גאנץ, גאנץ-שװאכער. דזשײקאבסאן און שײנפעלד האבן אלע שאנםן שטארק צו געפעלן װערן דעם ברײטן צושויער עולם, װאס װיל זיך םשםח וײן אין טעאטער. ' נ> ם