Literarishe bleter · 1933-07-28 · 30 (28.7.1933) · p. Seite 490

ליטערארישע בלעטער נום. 30 (481> זײס 490 פ>ו וו־אך צז ןןאך םסזזססר אוז קונסס > *ין די ת*רשזמער ײרימנ טעןטערן: לידי> ■ןסןצקו הןס נעענויקט אירי ג*םשסמילן אין ״נענסר*ל״־סע*סער; ארירװיננ דזשײקןנסןן אין םעי שעהנסעלד הןנן ןנגעהרינן אין קעמינסקי־ סעמםער םיס ,ױי, *ימעריקע״. אין ״נןװןשסשי״ שיילן װײסער לרסי און מיש# נערסאן; אין ,סק*ל#״־סע*ס*ר גײס נסדר ״אירסײל״ מים ר. שרשנה, רחל הןלנער, ה. גןסלינ/ מ. לאםעע, א. שםײן, שריפסזענער א• א•; אין ״נעגסרןל״ סען־ סער הןס מ. ליםמןן אויםלעםירס * נײע ■יעסע, ״איך רןנ דערהרנעס מײן יײיג ן״ סון דרר סיי־ װןק, — דעם םחגר סין .״דער קרייל׳/ װןס איז געגןנגען הײ־יןר אין װןרשעװער -■ןװיליןז״־ טמסער. — אין *ײננ־סעןסער״ װערס ןלץ גע־ ש&ילס .נןססןן״. > מיקכןר כענקין סרעס אויף אינם נ״עס רעװי־סעןסער *רעקם״. ער זינגס לידער אין סןר- שידענע שסרןכן. ן סברא׳ ןז ער שסעלס זיך אײן אין זינגס ןמןל אויך ן ײדיש ליד. > אידן קןסינסקי, לידין ■ןסןצקו אין קלןרן סעגןלןװיםש םןרן ןרויס אין ן סירגע אינער ■ײלן מיס דער נןרימס־געװןרענער •יעסע .מיר םרויען״. — >• זינמ־נס סירקןװ סי־רם אױף אין װילנער םןלקפ-סעןסער א. נןלדסןדענס *לא תחסוד־, װןס איז געזינגען ןמןל אין װןרשע אינסער זײן רע- זשי מיס גרוים דעדםןלג. > נןך לןדזש הןס די ,װילנער םרווע״ געשסילם אין סןמןשןװ םןז. און אין רןדןם. > לןדזשר .ןרןרןס״ הוינם ןן נו שסילן אין װילנער ״אוגזער סעןםער״. > מיכןל מיכןלעסקא איז געקימען קײן לןדזש, װו ער הןס ןנגעהוינן נו שםילן איגם .״סקןלן״־סעןסער. םיס אים איז געקימען זײן םרױ די ןרסיססין נעסי סימענןװ. > די גןםםשם׳לן סון רןזן װןלערשסיץ מיס ױסף גרין און ןסקאר אססרןף אין לעםבערג גײען ןדירך מים גרוים דערסןלנ. > ■כחקע נוישסינס גןכסשעילן אין לעם• נערג מיס נאדי קארעני ניען נו ן גרויםן סע- ןסער־עולם. > דער בןקןגסער ןרסיסס םון דנם מןייס שװןרץ קונסס־סעןסער ןנןסןל װינןגרןדןר שסללס נינויף ן סרומע אין ■ןריז אינם ■ןלי־ דרןמןסיק־טעןסער. > אין ניי־יןרק איז אין עלסער סון עסלנכע און זעכגיק יןר געשטןרנן די נןקןנסע ײדישנ ןרםיסםין נעסי סןניוס. װןם הןס געשעילם םןפע-רןלן. > רודןלף זןסלןװםקי איז אויםגעםרןסן אין סןריז וץ שלים עליכםס .״םביה דער סילכיקעי״• > אין רין־דע־זשןנײרער .״סןלקסנײסוגג״ גמ״ םיגען מיר ן נןסיץ װעגץ ס. שװןרצס נןזוך יױ רין אויםן װעג קײן גוענןם״אײרעס. חװאקטאו נחמן מייײל געװןרן די הויעס־רינסליניעס םון לעקסיקןן. װעל״ כער װערס •רןיעקטירם אין 4 נענדער. םןר דער נןןרנעסוגג און נוגדײסונג סון מןסעריןלן נוס ערשםן נןנד איז געװײלס געװןרן ן רעדןקניע־ קןסיסעט; ■רןפ. ד״ר מ. נןלןנון, ד״ר ה. היגער, ד״ר י. שיעער און ד״ר ע. רינבעלנלוס. > דער בןרימטער םקולעסןר העגריק גלינענ״ שסײן הןס געסןכט 21 גײכנונגען ני י.!■ןסן״ שוס נײ בוך ״ו סןג אין רעגענכבורג״, װעלכע װעלן נקרוב דערשײנען אין ן ערןבם־אײסגאבע. > אין סינסינאסי (פןדײניקסע שםןםן) איז געשטןרנן אין עלסער סון 51 יןר זער נןקןנסער הענרעישער שריפסשסעלער ש• נ. מןקסימןן. > די *פרײע ןרנעסער שסימע״ אין נױ־ יןרק, װעלכע איז נישס דערשינען 1 װןך, גײט װײםער ןיויס רעגולער. — אגב, ם*רװןס קומס נישם ןן די צײסשריסס אין װירשע ז ןמילו אין די רעדןקניעם ז > דער סוגקעלער הןס פןרענדיקס ן ײדישע קןמעדיע א. ד. נ. ״גןגדי״. אין דער ןרינינעלער קןםעדיע װערן ןרויסגעפירס םי*ן סון דער ײדי־ שער אינכעליגענץ, קינסטלער און הײנטצײסיקע ײדישע םרויען. די קןכיעדיע פןרמןנס ן רײ קן- מישע סנענעס. דןס *יז די ערשטע קןמעדיע םמם נןװוסםן ײדישי הומןריםס. די קןמעדיע װעש גע־ שפילס װערן אין קומענדיקן כעזןן וין נױ־יןרק און אין װןרשע. > ירושע יערלע הןס נזןרענדיקס דןם ער־ שכע בוך סין זײן נײ גרויס װערק אין עטלעכע טײלן *מײנע ײדך, װןם סרןגס ןן אויטןניןגרן־ פישן כןרןקסער. דער ערשסער נןנד װעס הןלסן ו 30 דרוק-נויגן. > דןס נוך דערצײלונגען פין יהושע ■ערלע *נײן ןזײגער אינדעייפרי״, װןס איז דיי־שינען אין קלעצקין־םןרלןג, איז איבערזענס אין ■ויליש און דערשײנס איבגיכן אין ו ■וילישן םןרלןג. > אין חודש ױני איז פןרגעקורען אין ריגע די 20־סע ןרדנטלעכע קןנפערענץ פון דער לעס־ לעבדישער ײדישער שול-ןרגןגיזןניע. ס׳זענען גע־ קומען דעלעגאטן פון פןרשײדענע שסעס♦ ס׳זענען נערןלםן געװןרן נןריכסן םון דעי פןרצװײגםער ןרנעם און ס׳איז ןנגעמערקס געװןרן דער ןר־ בעס ׳פלןן אויף װײכסר. ןיהישן ןנדערן איז גן־ שלןכן בעײןרן צו סןרשםןרקן די ירןםןגןנדע פןר דער ײדישער שול, םירן ן נרײם־פןרנװײגסע אויכער-שול־ןרבעס, םעסטער ןרגןגיזירן די על״ סערנשןפט ןרום דער ײדישער שול, ןרײסגעבן ןפסער זשירנןלן און ןנדערע דרוק־זןכץ, סירן ן ברײסע *רבעס נװישן דער ײד. נןפעלקערונג. די נװעלף״יןריקע עקזיםכענץ םון דער עיש״ן וין לעםלןגד און נןזונדערס איר לעצסע סעסיקײס, הןנן קלןד נןװיזן, ןז די ניש״ן הןס געשלןגן סיפע װןרנלען אין קולטורעלן לענן םון די מןסן אין לעסלונד און הןם די בעכטע אויכזיכמן אויף להנא נןך םער איר ןרנעס נו םןרשסןרקן אין םןרברײסערן. ן> די ניןליססןקער קהלה הןט נןשסימס 1000 גילדן אייף ןנהוינן דרוקן דןס װערק סון י. ש״ הערשנערג ״ניןליססןקער פנקם״ — די געשיכסע סון דעם ײדישן ניןליססןק. לימעואטװ און ןולסװ > װי מען ןכס די ײדישע שפרןך ן אין ביןליססןקער ״דןס ני־ע לענך לײענען םיר״ ןז ןז די דןרםיקע קהלה הןס נןקיםען ן נריװ םון שטןסישד םסןרןםכע בזה רלשון: .בײם אינער־ בעמען די פונקניעס סון די קהלה־ןרגןנען אין דער קהלה הןט דער פןרזיבער בערעדס אין הענרעיש אין ײדיש. נולינ דעם נעס איך, ןז אויף װײסער זןל די אומגןנב־שירןך אין אויך ןלע רעדעם סוזן געהןלסן העדן נןר עין סויליש, אין הסעס מיטן נעזעץ סון דער איײגןנג־שפרןך אין די זעלבסספןרװן^סמגען״. נוריק מיס ן צװײ יןר הןס דער ביןליכדןקער סםןרןססע בעפרוװס נו סןרװערן דער קהלה בי שרײבן אײף כלןנקען מיס ײדישע אויפשריפסן, ןנער נןך ןן אינסערװענץ נײם װןיעװןדע, איז די גזרה ןסגעשןפט געװארן. נכלל הערשם ן געװןלריקע גריגגשענונג נו ײדיש אין די קהלוװ גופא, מען פןרשסײס נןך ןלץ נישט די נןדײסונג סון דער אײנענער שירןך און די אײגעבע זעלנכסןרװןלסוננען, > דער װילנער מןגיססרןם װיל!■נעמען דעם לןקול בײ דער שיל *םםיצי השפלה״, אין װעלכן די שול געםינס זיך שײן ן 20 יןר. די סעג הןס זיך געמןלדן נום װילגער שםןט״סרעזי־ דענס ן דעלעגןביע סון צ. ב• ק , ■עדרןט. עלםערן קןםיסעס פון ^םםיני השפלה״ כדי אײםנופועלן, *ז די אוםגעייעכסע פןרןרדגמג זןל גוריקגעצויגן װערן. > די ןרבעסזר־ביבליןםעק ״דןס לענן״ אין װןרשע (דזשעלגע 32) פײערט איצס דעם 15־יןריקן ױבילײ סון איר עקזיססענץ. די נינליןסעק פןר־ סןגס אינט 2000 לײענער, ניכער — ײדישע — איבער 9.000, ■וילישע — 4.000. אין נוזןמעג־ הןנג מיסן יובל איז ןרויסגעלןזס געיוןרן ן װעג־ דונב דו די?ײענער, אין װעלכן ס׳װערס זיװישן ןנדערן געזןגס; *ןנסשטןנען סין ו קלײן הײפל— דדרך מהנות געשןנקען סון ןרנעטער — ביכער״ װןס דןנן סןרנומען נװײ •ןלינעם סין ן צענרןכן שענקי מיס נישם קײן גןגנע צװײ נעגדליק לײעגער, איז אינזער נינליןםעק דורך די ןסגעשפןרסע, אויכגעהןרעװעסע ןרנעםער־גרןשנס, דירך דער איבערגעגעבענער מיפולער לןנגיעריקער ןרנעט פין אירע גרינדער און נויער — אויםגעװןקסן אין ן גרויסן קולטור-בנין, װןס טרןגט ליכט און בן- װיססזײן עװישן די ןרנעסער אין הןרעפןשניקעס און העלסס זײ מיס אין זײער בןםרײוננ־קןמףי". > אין אויספיריבג סון נןשלוס םין 2־סן דןקטײרים־נוזןמענםןר פין ,סןז״ װעגן ןרויסגענן ן לעקסיקןן פון דער געשיכטע און| ןרנעס סון ײדישע דןקריירים אין ■וילן אין זײער װיכט־קער רןל אויםן געבים סון םעדינין און היגיענד, װי אײך אין ניזעלשןסטלעכן לענן אין עבר אין רוה, הןס די הײפס״סןרװאלסינג סון *סןז״ די סעג ניגויפנערוסן ן ספעניעלע זינונג אויף בןסרןכסן דעם דןזיקן ענין. אין דער זיצונג הןבן זיך בן־ סײליקס ■רןם. מ. שןר״ ■רןם. ד״ר ם. בןלןנון׳ ד״ר ה. היגער, ד״ר ג. לעװין, ד״ר י. שיפער, ד״ר ע. רמגעלנלום און ד״ר ל• װולםןן. נןך ןן *ויסםירלעכן םײנינגס־או־םסייש זענען ןנגעמערקם