Literarishe bleter · 1933-07-28 · 30 (28.7.1933) · p. Seite 487

זײס 487 ליםערארישע גלעסער נומ. 30;481) נאך נישט אינגעגיידעדם אץ דער ײדישער ר׳כםערישער װעלם, װי ככרל אץ דער ״דישער ג״םט־ק־קינםםלעד־שער װעלט. ה־־כם זי 14 אלץ סין ןןנדייב ןןן, סץ כדאס־ת, וױ קיינער בױ איד שץ די ״די־ שע דיכםער װאלם נישם םאדניםען זיך ם־ש אנו ד■ אלע נעראנגלע- נישן א־ן װ״ען. נ״ם זי אץ איר װענ א״נע אליין, דערװייל אן םאד־ ג״ע־ אין םיטנ״ע־. זי שם״ם װי א״נזאם א־ן איד ד־כםע־־ישער רעלט. ,איך בין ערנעץ לאננ ש־ץ אינםערװעננם, טיטגעניםען נאך םיט סיר•, זאנם זי אץ א ליר, אויף איד דא־בע־ רויע־. ״דישער שם־אך• דאם ביכל לידער .די״ איז שוין דאם צד־יםע ביך לידע־ םין דע־ דיכםערץ םלבה לאקער. םים א יאר צי־יק אױ דעדש־נען אץ םא- ו א־רם א ג־וים ביך לידער ,־עלם אי; םענםש׳. דאם ביך אעעד אױ נישט דע־נאננען בי אינז. ם— האבן םארניםען בלוױ נאכקלאננען םץ אם דעם ביך. דעד באקאנטע־ עם״איםם ח״ם לי״ בע־םאן םץ נ־י־יאדק האם םארעםנםיעכם אץ ז־ן נ״ ביך .ביכער אין ש־־בער׳ א בא־-״םםע־םע אםדאנ־ליננ רע:ן םלבד לאקער אין אידע לידע־, א־ן ביך ,װעלם אי; םענטש׳. .םלבה ראקער — ש־״בם ח. ל־בערםאן - אױ געקיםען א־ן דער םאעז־ע ־־ אן איבער־ ראש־ננ םא־ זיך, אן אנםםלעקיננ םא־ אי:ז. ביז א— ם־םעלן על־ טע־. אן ערך א יאד םערצ־ק, האם זי ק״ן לידעי נישם נעשריבן אין נישם נעװוסט, אי זי דא־ף ז״ ש־־בן. נאד א ם־״נם, װאם םלענם דע־דאלטן םון א־ר בריװ, האם איר א״םםערקיאם נעםאכם, אז אידע ב־יד זענען אםתע םאעז־ע אץ זי װאלט נעדא־םם ם־יװן. און די דאזיקע ם־אבע איז געװען א םין עםענען םין א קװאל. םץ דעםרם אן הע־ן די רידער נישם אויף צי ק־םען און ז״ נ״ען םים א שםע אין ם־ם א שכראם אין םים א ק־אנם, דאם קענען בא־ ד״טן נא־ א־ן זאך — א; אםת;■ אץ ר״כן דיכםע־יש; םאלאנם׳. .א־ן אי־ םר־צליםד־קן דע־װאכן האם זיך די דיכםע־־ן אנגעכאםם אן ארע ז״טן םון דע־ ־עדם װי אן איבע־־אשט ק־נד ם־ם ב״רע הענם אן א שםילצ״ג. זי אױ סיר םים בא״ינדעדוננ, ם־ר ם־ם םאד־ חידושק־ם און קש־ות׳... .אין דעם איםנער־כםן או־םב־יך םון לאננ־ אננעיאםרטעד קדאםם, - ואנט װ־םער ח. ר־בעדםאן ־־ א־ז עם דעי דיכםע־ין נאך או־ך נ־שם נעליננען צי נעװינען ם־רע קאנט־אר אי־ בע־ םא־ם. םא־ם, םעי אזש־ װי יעדער אנדע־ עלעםענם אין דע־ קינםם, װערט באשאםן אץ שםי״ע־ א־ניאםע־ נעדול־. אבער א דיכםיננ, ־אם יאנט םים װיר־ן איםיעם סץ א שם־־עםװינם, קען ז־ך נישם א־־כם־צן אץ שם־עננע, נעראםענע, דץ־נעצוינענע ליניעם׳. אם די כא־אקםעד־םם־ק םין ח. ״יבע־םאן יע־ט דא אץ דא־ם באשםעםיקם דו־ך דעם איצםיקז צ־״םן ביך־לידע־. ם־יבה לאקעד קען נאך נ־שם האםע־ען אי־ג א־נענע נעםילן אץ םאנםאז־עם. קוםם יי אםםםאל אן צי ם־עםדע שו־אך־אוים־ דריקן. קען זי נאך נ־שם א־יםםאםן א לי.־, ־אם זאר ז־ן גאנץ און םירקאם רעדן דע־יבע־ א״נצרנע ש־רית םע־ אין שםארקע־ װי א נאנץ ריד. װעקט דעדיבעד טלבד לאקע־ ם־ל דאםנונכזק ארן דע־' װא־ם־ננען. זי שם״ם ם־ם איד דיכםיננ װי א־ן א שםידם־שן נעװי־ םעד. זי דא־ף א־״ן אץ רויקע בדענן אין װעם קענען ב־עננען םיל־ב־בד דע־ ״רישער דיכםיננ. נ. ם-ל א נײע יױישע דיכטערין גםלכה לאקער — .דו־ — לידער — פארלזןנ ,ים׳, תל-אביב) א שען-ארויסנענעבן ביבל ל־דער. םען םישט אויף א״ן ליד, א צװ״םם - און עם א םםאנ־רט. שודות, װאם רענן, ד״צן, םאראינ־ םעדעםירן. םען םילם באלדנ א נ״סםר״כע דיבםערין, װאם אױ אבע־ נאך נישם שוה בשוה םים דער ״דישער שםי־אך. עם ברוייט צים־ל, עם װערן אץ אם דעם ב״וױן א־ויםנעװא־םן סערל, אין אםםםאל — או־ך זאםד, שם־נער. א דיכםערין, ם־ט אן אנלארינג אין קילםיר, םין םאםיװן, װעלכע ײכן עדשט ז־ע־ ריבםיקן אײם־ דדוק אץ דע־ ״דישער שם־אך. דאם ערשםע ליד: װען איך קיק זיך א״ן דוד־דו־ות לאננ נאך אויף צודיק, דע־םאן איך ז־ך א־ן סלונ, װי ם׳םלענם ם־ן ב־ו־נער םים זיך םינקען אץ ט״ךן װי אץ ם־נע טונקעלע האר, נעקרוױםע, װי די װאל םין ם״:ע שאף, זע:ען או־בלען נאכנעהאנגען, א״ננעםלאכםן ילבע־שטאננען, אויםנעשם־דם ב״ם ױננן גאלדשםידם אין װא־שםאם... שװװת ל״כםע און שװע־ע- ם״ן-נעשל״םםע און האםעם:ע. די דיכטעדץ קאן זיך ק״ן עצה נ־שם נעבן ם־ם איר אינעװ״ניקסםער װעלם. זי קאן :אך נ־שם נעםינען אין ״דיש די םיזםנדיקע װע־םעד אץ אויםדרוקז. זי שם״ט םים טורא, ליבע און שטויניננ םאװ װעלט, םאר נאם. שם״ט ם־ם אי־ א־ד־בוח אין ם־ם קילםור־אנלאדיננ: ,דאםם ם ך ר״ך באשענקם םים םלינלען, - װאם םיען ק״םן םאד ם״ן צעלם?' אץ אן אנװע־ ליד זאגם זי: ,ם״ן בלום בא־^אזנם צים נ״ו־םן ים, אםם צעבישעװעם װי ע־, אין ט־םע רו צוםאל םאראז, אסםעד נאך םון נדו־ל צעשםעיט׳. די דיבטערץ שם״ם אםם םא־ ז־ך ניסא, װי םא־ א ־עסע־ ניש. זי רעדם װענן ,־ו׳, אױ באג״םםעיט 0אי אים, א־ז םתסלל םאר ז״ן נרויםק״ט. קניט אין ביקם זיך םא־ אים. אין עם א־ז נישם נא־ קלא־ א ן די לידע־ - װער א־ז עד דער גאם, צי װע־ םען זי װענדט זיך בםד־ אין איר באנ״םםע־יננ, םא־ װעםע; זי סאלם בודע־ם און צו װעםען זי גאדם זיך צי באהעסםן. — איז עם בלויז נאט, װ״םער, םרעם־ע־ נאס, אדע־ אויך א־נענע ״עלם, א״נענע־ װעין? שם״ם זי דאך אסם םיט שםוינינ: אץ ס־אנע .זא־ דעם בלינדן, װילדן בוח םץ איד א״נן בלום.' םלבה לאקער לעבם אץ א װעלם, װאם אױ ס־ל טיט װירע־־ אנאנאנדן, אנהויבן אץ סום;, װעלבע םארנעםען זי אץ דער נױ־םע־ װעלטאל. אם ד• װידע־אנאנדן, םארצװ״םלוננען, סר־יין א׳ן ט־ויער זענען נאך נישם קאנק־עם־זירם און אב־עקםיװױירם. יי איי א־יך אםעדידעם באריםטע אפערעםן-אדםיםםז אוידװינג דזשײקאבםאן איז םעי שעהנפעלד צאםטעופידן אין װאהעועװער קאמינסקי-טעאטער אין דעו מוזימאלישער* קאמעדיע אוי, אמעריהען