Literarishe bleter · 1933-07-28 · 30 (28.7.1933) · p. Seite 484

ליטערארישע בלעסער :נים. 30 (481) זײט 484 אים דורכגעלאסן א שקאגישער פרעםדער נעדאנק, אײנםאל בלויז לעבט $ םענםש. אבער אויך נאך די ױם-טובים איז ער נישם אװעק פין דעמביבע. ער אױ ערשם אװעק אינםיםן װיגטער און נישם ןןיײן. (הפשך קוםםו האט ער מורא געהאט פאר אן ערנסםן שרים. ער האט בלויז געװאלם דא אפזיצן ביז איבער די ױם־טובים, לעבן א״טאנ, און דערנאך פלובלינג אהײמםארן. םון בלויזן געדאנק," װאםער פנים אלע אין דעמביצע װעלן האבן, װען מען װעט זיך דע״רװיסן פון זײן פלוצלינגן אװעקפארן, איז אים א שטיק געזונט צוגעקופען. עך, צו אלדע רוחית, ״איז ליטעדאטור־סאליטיקן רישע אויסגאבן האבן זײ ארויםגעלײגם אויף די ײדן, װעלכע שטײען אן דער שפיץ פון אט די רעדאקציעס. לײדער אבפר זענען אויך מיט דער דאזיקער סענדענץ אנגעשטעקט די צײט־שריפטן און ליטערארישע אינםטיטוציעם, אין װעלכע ײק דעצידירן דװקא נישם אין אלדינג. די פרעם־ע סין פרילישן פען־קלוב, װאם װערס יעדעם יאר פונאנדערגעטײלט פאר איבערזעצונגען םון דער פוילישער ליטעראטור אויף פרעמדע שפראכן, איז שוין צוגעטײלם גע• װארן נישט נאר די םארשםייער פון איינםלוםרייכע גרויםע װעלט-ליטעראטירן, נאר אויך אפילו די פארשטייער פון װײני- קערע באקאנטע ליטעראטורן, װי לםשל די אונגארישע א. א. בלױז די ײדישע ליטעראטיר װערט װי בכיון אויסגעמיםן. מיס א צײט צוריק האט םען אץ די װארשעװער ליטע• רארישע קרייזן גערעדט װכגן א םעגלעכקייט פון צעטיילן די דאויקע פױעםיע װעמען פון די פארדינםם&ולע אי.ערזעצער פון פוילישער ליטעדאטור אויף ײדיש. םון די ײדישע פען-קלוב-קרײזן האט מען אין זײן ציים רעקאמענדירט דעם איבערזעצער פון רײםאנםס .פײערן״, ש. ראזענבערגן און איבערגעשיקט דעם זשירי םון פוילישן פען• קליב די פירבענדיקע אויסגאבע פון ריימאנסס באריםט װערק. מען האם אויך געגלויבט, אז דער פוילישער פען-קלוב װעט נעמען אין אכט, װאס שלום אש האט זיך םים אנערקע• נונג אויסגעדריקט װעגן דער קינסטלערישער איבערזעצונג םק ,פויערן״, און זי װעס צוםײלן דעם איבערזעצער די פארדינכע פרעמיע. אבער דאם האט זיך געענדיקט מיט גארנישט. דאס מאנומענטאלע װערק פון רײמאנטן האט געלאקט א סך איבערזעצער פון דער פײלישער ליטעראסור אין פרעמדע שפראכן. די דאזיקע איבערזעצער האבן אבער מערםסנטיילם זײער ארבעט איבערגעריםן באלד נאך דעם ערשסן טייל, װי ס׳איז געשעען מיט דער פראנצויזישער איבערזעצונג. אנדערע װידער, װעלנדיק זיך םארלײכטערן זײער אויסנאבע, האבן אנ• געװענדס די מעטאדע פון אויסנלעטיקן דעם סטיל, א תל םאכנ- דיק אזוי ארום פון זעם דאזיקן גרויםן און אריגינעלן װערק. דער יידישער איבערזעצער פון .פויערן״ האט נישט נאר געװיסנהאפטיק איבערגענעבן די קאמפליצירסע דיאלאגן םץ פויערישן דיאלעקט, נאר אויך מיט נישט געפעלשטער אינםו- איציע און אויסערגעװיינלעכער שפראך-רײכקײם איבערגעגעבן די אלע פארבן און טענער סון דער עפאפײ דאס צוטײלן די פרעמיע דעם יידישן איבערזעצער םון רײמאנטם ,פייערן״, װאלט געװען אן אויםצײכנונג א נישט װינציקער םארדינטע, װי די אויםצײבנונג םאר דעס אוננארישן איבעםזעצער. אבער הינטער די פלײצעס פון ײדישן איבעחע• צער שטײען נישט קײן אמבאסאדארן, װאס זענען אפט א םי־ל מער װאגיקער ארגומענט, װי קינסםלערישע קװאליסיקאציעם. 3 אויך אין ליטעראטור — קודם׳כל פאליטיק ׳. ש.?. ■שגײדערם$ן / פ־עדיז פ ו י ל י ש ע דאם איז שוץ אן אלםע אץ באקאנטע זאך. די יידישע ליםעראםור, װעלכע באקימם װאס־אסאל מער רום און אנער• קענונג צװישן די איבערזעצונגען פון דער גדויסער װעלט-לי- טעראטור, װערם איגנארירט אין דעם לאנד, װו עם שלאגס אמ■ שטארקסטן איר שעפערישער קװאל. די איבערזעצונגען פון דער יידישער ליטעראטור, װאם װערן ארויםגעגעבן דורך פוילישע סארלעגער, הויבן זיך אן און ענדיקן זיך מיט שלום אשן, אבער אויך אין דעם פאל פאר■ דעקן זײ די צונעהעריקײט פון אשן צו דער יי ד י ש ע ר ליטערא■ טור. אײן מאל ניט מען אן. אז עם אױ .איבערגעזעצט פץ דײטש״ אץ טײלמאל אויך רעכנט מען אריץ אשם װערק צו ,פוילישע שרײבער״. דער צענטראל-ארגאן פץ דער פוילישער ליטעראטור, די ,װיאדאםאשםשי ליםעראצקיע״, װעלכער אינפארמירט װעגן די םאמע עקזאטישםטע ליטעראטורן פון צװייפלהאסטער קינםטלערי■ שער װערט, פארשװײגט בכיװן אפילו די װיכטיקםטע געשעע- נישן אין דעם יידישן ליטערארישן לעבן אין פוילן. אט די דאזיקע באציונג צו דעם יידישן שאפן פארקלע• נערט דאך נישט די פאראינטערעסירונג פץ יידישן שרײבער, יידישע ארויסגעבער מיט דער פוילישער ליטעראטור. שוין נישט רעדנדיק װעגן דער גרויםער צאל יידישע אי• בערזעצונגען פון דער פוילישער ליטעראטור, — אנהויבנדיק פון די ראמאנטיקער, ביז דער ליטעראטור פון ייננן פוילן, — װערט איטלעכע לעבעדיקע י־ערשײנוננ אין דער פוילישער ליסעראטור ארומגערעדט אין די ײדישע ליטערארישע זשורנאלן. די ביבליא■ גראפיע פון די ײדישע איבערזעצונגען װאלטן זיכער פא־נוםען עטלעכע געדיכט-געדרוקטע זייט. די ײדישע פארלאגן, װעלכע האבן נישט קײן שום גע• זעלשאפטלעכע מיטהילף און פון דער מלוכה װערן זײ אויך נישט אונטערגעשדיצט, דערלויבן זיך אפילו טיילמאל אױף דעם לוקסום ארויסצוגעבן איבערזעצונגען פון פוילישער פאעזיע, װאס זײער ,גרויםער״ אפזאץ אויפן ביכער־מארק איז גוט באקאנם. דאקעגן אבער די ,װיאדאמאשטשי ל־טעראצק ע״, װעלכע נאטירט מיט דער גרעסטער גענויאיקייט יעדע־ אות, װאס בא• װײזט זיך נאר אין דער פרעמד־שפראכיקער פרעסע, װעגן דער פוילישער ליטעראטור, איגנארירט אפילו די דאזיקע טעטיקיים פון ײדישע שרייבער. זי האנדלט אזוי• רום נישט ערלעך לגבי אירע לעזער — סײ יידן און נישט־יידן, װעלכע האבן צו איר צוטרוי, וױ צו א צײסונג אן אביעקטױוע. דעם ע:ין האב איך שוין נישט אײן מאל בארירט אץ געשפרעכן מים פוילישע שרײבער (נישט׳ײדן). די דאזיקע שרײ• בער האבן מיט עםפערונג או טערגעשםראכן, אז זײערע ידיעות װעגן דער ײדישער ליטעראטור שעפן זײ אפס םון פראנצוױי• שע, ענגלישע און דייטשע ליטערארישע צייסשריפטן. די שולד הלמאי עס פעלן די דאזיקע ידיעות אין די פױלישע ליטערא•