Literarishe bleter · 1933-07-21 · 29 (21.7.1933) · p. Seite 469

זײט 469 ליטער#רישע בלעטמר נום. 29 (480) י. י. /ינעעד / /?#ד׳שע אדיף קבד אכדת ד ע ד ע י י? 1 נ ג טונקעלן קאסטױס. אפגעראזירט זיך םריש, אויםםערקזאם זײן קראװאט אײסגעבונדן. נאר ער איז מיט קײנעם נישט נאענט געװארן, צו קײנעם זיךינישט דערנענטערט. ער האט נישט אויםגעהערט ארומשפאנען ארום דער שיף, אומעטום ארײנשטעקן דעם קאפ און באלד אװעק. מיט די מענער האט ער זיך נישט דערנעענטעיט. ער האט נישט געפילט קײן סארגעניגן נישט אין קארטן שפילן, נישס א־ן רויכערן, נישט אין ט־ינקען. ע•־ האט קײנסאל נישט םאישטאנען די מענער, װאס זײ רויכערן, שפילן און טרינקען אזוי םיל. װיםיל מאל ער האט פראבירט רויכערן אדער טרינ• קען, האט ער בלויז א ביטעיקײט ״אין דעם געפילם' די םרויען האבן אים יא געצויגן, פון תמיד אן, ער האט זיי סיט די אויגן געגעםן, אבער ער האט קײנםאל נישט געפונען קײן װענ צו זיי. ער האט גלײך מוראיגעקריגן'פאר זײ, געטעמט זיך, געסילט א רויטקײט דורך די אנגעכיאזענע באקן, װאם זעען אויס װי נישט ראזירט. ער האט זיך אפגערוקט םין א םרוי, װי מען רוקט זיך אפ פון א צוציענדיקער אבער נעפערלעכער חיד,. סאר זײנע קנאפע 'םערציק יאר, װאס עי־ האט שוין גע• האט, פאר די פינף און צװאנציק 'יאר, וואס ער איז שוין אין אמעריקע געװען, איז ער נאך קיינסאל מיט קיין פ־וי נישט געװען נאענט. עי־ איז נישט געװען קײן שוזאכער מענטש, םיסטער גאלד בלום. םארקערט, ער איז געװען א געזונטער, קײנמאל נישט קראנק געױען. די שלעכטע פלײשן אין די ביליקע רעם״טאראנד• לעך ארום דילענםי-סטריט, װו ער האט צװײ מאל אין טאג יארן-לאנג געגעסן, האבן נישט געפטרט װין מאגן און גוטן אפע• טיט. אויך זײן זיצנדיקע אי־בעט בײ זײגעעמאכערײ, דאם גריב־ לען םון ײנגלװײז אן שטענדיק מיט די אײגן אין קלײנינקע געװערקן, האט נישט קאליע געמאכט זײנע נעיװן, נישט א תל געמאכט פץ זײנע ש וארצע אויסדרוקלאזע אויגן, װאס לינן בא־ האלטן אונטער װאנסן-ענלעכע ברעמען. װי יעדער געזונטער מענטש האט עד געמוזט האבען א פרוי. אבער געקענט האט ער נאר גאםןימײדלעך, מיט װיעלכע ער האט כמעט קיינמאל קײן װארט נישם אויכגערעדם. יעדן שבת-צו-נאכטס פלעגט ער שוין גיין צו אזא אײנער. דאט איז נעװען בײ אים אזא געװוינהײט, פונקט װי ער איז געװוינט געװען אין דעם טאג אװעקצוגעבן די הויון אויםצופרעסן, צו גײן אין א באד, און צו לאזן זיך אפ־ שעין בײם ראזירער און אויסםליקן זייך די האר םון די נאזלע־ כער. אנדערע פרויען האט ער נישט געקענט, ינישט געװוםיט װי אזוי צו רעדן מיט זײ, יװי אזוי מיט זײ צו פארברעננען. ער האט אײנגעטײלט די פרויען, מיסטער גאלדבלום, אויף צװיי קאטעגאריפם. איינע, - דאס זענען מיידלעך הייםישע, בא- לעבאטישע יטעכטער, שװערלעכיע, נישט איבריק שיינע, נישט־ רירעװדיקע און שעמעװדיקע, ײאס, אז זײ באקענען זיך מיט א בחור, װילן זײ חתונה האבן, זײן געטרײע װײבער און נוטע מוטערם צו קינדער. מים ״זײ, װאס זענען געװען צוגפםאסט םאר אים, האט ער זיך נישט געװאלט ארײנלאזן אין קײן עסקים, זענען זיי אים נישט געםעלן געװארן. טאק״ע דערםאר, װאס זײ זענען אזוי עגלעך געװען צו איםיאלײן, װאס זײ זענען געװען אנגעמאסטן םאר אים, האט ער זײ נישט ליב געהאט, אויסגע־ מיטן זייך מיט זײ צו באגעגענען. װיפיל מאל מוטערם םון טעכ־ טער האבן אים ארײנגעבעטן צו זיך אין ישטוב אויף א גלעזל טײ, האט ער אפגעזאגט. - נא, ניא, -״האט ער געזאנט, שמײכלענדיק םון זײן אײגענעם שכל, װאס עיר לאזט זיך נישט ארײננארן - איך האלט נישט דערבײ... די צװייטע קאטעגאריע מיידלעך, - דאס זענען געװען די שלאנקע, די לײכטע, דיי רירעװדיקע, די שטענדיק-לאכנדיקע, װאס לויםן ארום מיט גאנצע מחנות פרײלעכע ײנגעלייס, טאנצן, רוייכערן ציגארעטלעך און קושן זיך מיט מענער עפנטלעך, אן <המשך) םון אלע העכער טויזנט פאסאזשירן, װאם האבן זיך אכט טאג צײם געהוידעט איבער די בארגיקע און טאלייקע כװאליעס םו״ן אטלאנטיק, האט זיך קײנער נישט געפילם אזוי א־ינזאם און ע,נט, װי פיםשער נײטען גאלדבלום, דער זײנערמאכער םון בראנזוױל, װאם איז נעפארן קײן דעמביצע אין פוילן אויף קבר-אבות. - װיפיל מאכט די שיף א שעהז - האט ער אפט גע־ פרענט דעם ראזםארביקן סטוארט. - אומגעפער צװאנציק ים-״ייל א שעה - האם דער סטו• ארט העפלעך געענטפערט. -- וױיניק - האט מיסטער גאלדבלום געזאגס אומצופרידן און ער האט ארונטערגעקוקט צו דער שיף, װאס שנײדט זיך לאנגזאם און געלאםן אין די זילבער-שוימיקע װאסערן. אנגעהויבן חאם עס זיך בײ אים נלײך בײם אויםזעצן זיך אויף דער שיף. םו״ן אלע פאםאזשירן איז ער געװען דער אײנ• ציקער, װאם קײנער איז אים נישט געקוםען באגלײטן, װאס קײנער האיט צו אים נישט געפאכעט מיט קײן טיכעלע בי״ים אפנײן םוין דער שיף. א פינקטלעכער, אן אקוראטנער, איז ער געקומען פונקט םיט צװײ שעה םארן אפרייזן, אזוי װי דער פרײלעכער בחור םון דער שיפס-געזעלשאפט האט אים אנגעזאגט. טויזנטער מענסשן האבן באלאנערט די שיף, נעטומלט,'געזוניגען. װײבער האבן אזוי הייס געקושט אפרײזנדיקע םענער, מיטגע. געבן נאשעירײען, מתנות. פארלעך האבן זיך געםודעם, פארשארט געלאכט און זיך געטוליעט' אײנער יצום אנדערן. דערנאך האבן טיכעלעך געםלאטערט צוזאמען מיט די מעװעס. פ־וייען האבן לופט-קושן נאכגעשיקט פון ברענ. מיסטער גאלדבלום איז אײנער אלײן געשטאינען אויף דער שיף, קיינער חיאט זײן האנט נישט געדריקט, קײנער האט צו אים מיט קײן טיכעלע נישט גע• גריםט. פונקט אזוי אלײן, אפגעטײלם, האט ער פארבראכם די גאנצע צײט םון זײן רײזע. נײן, ער איז נארנישט געװען ענלעך צו דעם פארל אויםן פלאקאט, װאס האט אים גערוסן אין נױ־יארק םון אלע יזײטן, ער זאל נאכטון' זײע״ר בײשפיל און זײן גליקלעך. ער איז געװען עילנט װי שטענדיק צוױשן א םך מענטשן. אויף דער שיף איז גראד נעװען פרײלעך. די װעטערן זענען געװען שײנע, די זון האט הערלעך געשײנט. אין די אװנטן פלעגן די זונען-אונטער• גא״נגען זײן אזעלכע םארביקע איון רײכע, װי נאר מען װײזט אזעלכע אין דער אפערע. אלע םאטאגראפן-ליבהאב״ער האבן אנ• געשטעלט די אפאראטן. די דינעירשיאםט אויף דער שיף אױ גע• װען העפלעך, דינסטפערטיק אויף יעדן רוף. די מאכלים ביים בשרן טיש, װו מיםטער גאלדבלום האט געגעסן, זענען געװען אידישלעך פעט און זים. א״ויך אויף קיין ים-קראנקהײט האט ער נישס געליטן. יעדעס מאל, װאס דער מאטראם האט גערוםן עסן דורך א העלדישן טרומ״ײטער-םיגנאל, וױ ער װאלט נערוםן צום קריג, איז גאלדבלום געװען פון די ערשטע, יװאם האבן זיך מיטן .עלעװייטער־ װוינדע) אראפגעלאזט צום שפײזע-יזאל. ער האט אויך קײנמאל נישט אפגעזאגט זייך םון א צוגאב-פארציע פלײש, װען דער קעלנער מיטן אריסטאקראטישן פניםי האט אים מיט א זיםן שמײכל פארגעלײגט. - שור יגעוויס) האט ער געזאגם מים א ניגון. אין די אװנטן איז ״גאר געװען יומ-םובדיק אויף דער שיף. נאכט ביי נאכם האט מוזיק געשפילט אין זאל, פארלעך האבן געטאנצט. װײבער ״האבן געטראגן די שענסטע טואלעטן, איבערגעשטיגן איינע די צויוײטע אין״רײץ. אץ די רויכער-זאלן זענען עלטערע מענער געזעסן, געשפילט אין קארטן, גערויכערט ציגארן און םארטרונקען מיט װיםקי, ביר און וױין. אויפן דעק, ארום אלע װינקעלעך, האבן זיך פארליבטע פארלעך געשארט, געהאלטן זיך םאר די הענט און בגניבה זיך נעקושט. מיסטער גאלדבלום האט װי אלע אויסגעפוצט זיך אין די אוינטן אין א