Literarishe bleter · 1933-07-14 · 28 (14.7.1933) · p. Seite 456

ליטערארישע בלעטעי• נומ. 28 (479) זיים 456 קריגין יין ״גןװי דזיינניק״, ןז וי הןט מרין סון לינג אריסגיהנרס ני שרײפן װיגן די װןרשפװפר ספיסירן ױליי *ײיר סןבלןן, סירילטירספר סןרם אין םסיל ״אין פגדלפך, פנדלפך, אין דיר בןשײדפנער, בישם ןבזפיװ־ דיקער םיןטער־ססודיי א. נ. סון םס. זשירןמכקי אױף זשןליפןזש, װײס פדן װןרשע אין אירי שטןליפ ספןספין, הןנ איך דירזיען יי סייספ סין יןרהונדפרס איץ דפר רעןליזןעיע פין יןרהינדערס״. .דער רע- פןרסןזש מפגן ריקן און װענפפסי אין 43 נילדעי, װןס װןלס אסשר זײן יו סרימיגיװ, ױ־כןםירנדיק אין יעדן ןנדפרן סעיסער, דן, אויף דער נינע, װןם אױ אײגיײסיק וער פושויפר־זןל, הןס;ר געגינן די פולקײס סון די אײנדרוקן, יפנע ססיכישפ אויפנרײםלוגג, װןם איז נויסיק, ן ייעסע זןל רפדן און װירקן אויף דער סןנסןזיע סון נוקיקער. גװישן די ױקוקיר הןג איך געזין ןלע שיכבן: פון דער נײםסיקער פליכי גיז ױ געװײנלפכע ןרבעסער. דער םסיכישער, שסװמישפר ןסלויז, לןנג־דויערבדיק, הײם — מי כ׳הןנ אים שוין לןנג אין סעןסעי• נישס געהערם — איז געװען ן דןנק מגד די ױהפרער םןרן ןנםןמבל, װןס הןט ממש אין די שװערססי נןדיג־ גובגען אונטער דפר ןנפירונג סון דפר גרויםער ענטוזיןבסין סון נײעם טין- סעד, אירענא סן?סקן, בןװיזן דורכױנרפכן דעם סןרשסײנירסן שןנלןן סון םרןדיױןנעלן סעןספר און איבערשןסן אין ן לעבעדיקער, מים גלוט סול־ םירנריקער װירקלעכקײס״. יאשע קאלב דאמאן פין י♦ י♦ זינגעד דערשינען אין א צווייטער אויםלןגע פדײז ד גילדן ביבליאטעקן און ביכהענדלער ראבאט ז י ך װ ע נ ד 1 : ,24/7 3ז51״\סכ1ץבתם "•816161 •זגע,, פון־ נעלט: 261(3^1 .א ,639 .ס .>1 .ק פארלאג ״טאמאר״, װילנע, שאפעףגאם י ־א די׳ד ישדאד צינבטוג די בעשיכטע פזז דעד ליטעדאטוד בײ ײדז פערטער פאנד ׳ םינםמע־ מײל; ד*ם איסאליעניםע ײדנסום זוין דער רענ*ד*נם־*קיםה זעקםםער טײי■; דער ײד. קויםור-דזנסער *ין ד*ר >ןסןמ*נים*ר מיוכה 528 זײטן פרײז 16 גילדן געבונדן 18 גילדן מיס ב*םלז*יונג*ן ד*רף מ*ן זיך װםנדן ,ויססליסלעך: .30 .וח 1 3ח6קס52 ,סח11׳\\ "ת סמזסז״ .1>ץע\ ״באסטאן״ אין פוידישן טעאטער װי םיר הןגן שײן געשריבן, הןס זיך די פוילישע טעןסער־סכידיע א. נ. סין סס. זשערןמכקי אינםער דער ןנםירינג סון דער גןרימסער ןר־ סיססן אירענן סןלסקן אין נײ־אויפגענויםן סעןסער אויף זשןליבןזש דורך ןרכיסעקס ש. סירקור, נעעסנט מיט ״בןכסןן״ אין דער אינסגעניזןגיע אין רעזשי םוץ ס. גדןנדס <ד״ר מ. װי־כפרס). די זעלגע פיעכע, און דערזעלגער רעזשי, חפרס שוין געשסילט דעם זעקססן חודש אויף ײדיש דורך .״ײנג םעןספר״ אין דער גןלעריע לוקסעמבורג. די *רשםע ןסריסן, װןס די •ײלישע סרפסע נרעגגס װעגן דער אויסםיריגג, זענען װפרם סןרנןםירס בי װערן. דפר בןװוסשבר קריכיקער נןי־זשעלענסקי מידםעם דפר אויס־ פירו.־ג אין ״איל. קיריער גןדזיפנני׳• ן גרעהערפ ןפהןנדלינג. ער הײבס ןן בױם די ויפרסער: .״מינז סןרגעניגן פןרגןסיר איך דעם ערסןלג פון דעד אונבערעהאנספר פרעמיעדע, מיס װעלכע.־ עם הןס :יך גפעסנס דןס שפןסער אויף זשןליבןזש, װןס איז אויםגעבויט מיט נןגײכסערונג און ןרבעס םין סרוי אירענן סןלכבן־־־. שר דערמןגס די ײדישע אײסםירונג, שספלס זיך באריכות ןם אײף רי מפגלעכקײכן פון דעם נײעם טפאסער, װןס שפ־לס ןן ן בינע איץ ןן ן םןרהןגג, אין פארשידעבע ױנקסן סון :ןל; ער חײזט ןן *ויף דער נײער אײנשסעלונג פין ןקסיןר, דרןכןכורג, ביקיקער, עןדפרט אויף די םןעסן ארן שרײבער ױ שןפן נײע װערק םןר רעם סעןסער און ענדיקט סיס ן ,״לויב ױ די פםלעכפ *ענדליק םערזןנען, װןם הןבן אונ• םפד דער ןגסירונג פון רעזשיסער מיכאל ברןנד גלע בנד ןפגעשעילס דןם שםיק־. דער בןװוםםער ױילישפר ספןשרןלןג, מיםגריבדפר אין :ייטןדבעסער םון דער פוילישער ״רעדוסא״ עוגעגיוש סװיערסשפװסקי שרײבם אין -■ןלסקא זברןינן״ ן בןגײכסערסע רענענזיע *ובשערן קעםל ״ן מעןם״ רןלער םענןמפן אויף זשןליבןזש״. ^ײך פר דעימןנס די ײדישע *ויפפירינג אין פןרררפס זיך אויף ןײן רענענזיע װעגן איר אין דער־ זעלבער עײמוננ. ער שספלס סעסר, ןז ,״די אייספײינג *ײכנש זיך אויס מיס ןן אויסערגעװײנלעך אייפדריקפרלער פקספרעסיפ, פ-ןססי; אין צינויסשפיל פון ןבסןמנל• ןלץ איז ערלעך אויסריכסיק װן פשוש, יןדערדיק און דורכ־ זיכסיק, פילסירס מיס :ערװ, שסן־קן סעמפ, איז ןנגעזעסיקס מיט געשסײ״ גערכער געסיל־דינןםיק״. דעד ײנגער פוילישלר יןעס עדװןרד שימןנםקי לייבס אין ^רןבןסניק״ שסןרק די סענדענץ פרן דער פיענע און די א־דעע פין דער אײפפירינג. ער שרײבם ב. א. ,״איך מײן, ןז דפרבױננ םין ןקסיןר, דןס ןרײסםילן ערעס מןל רפם ױקיקפר־זןל אין די הןנדליגג, קןן געלײזס װערן אויכשליס-עך אין דעכ נןניבן ןזן מץ קןנטןקס מים דער װירקלפנקײס און װירקונב אײפן וװבליקוס ידי אין .בןכטןן״, םול מיס בןגײססערינג שרײבס װפגץ דעכ .״נזחרן סרן ןרײ סן״פקן איץ איר ןנםןמבל אויף זשןליבןזש״. ק. לפגטשינקי אין פוילישן ,״עקרפרעס״. פןלעמיזירנדיק םיס דעס איגהן״ס און כענדענץ פון רער פיערע, שסע-ס םעסס אין א גרעסלרן פעײעכאז די ״נ א ז ע ס ן פ ן ל ם ק ן״ : ״אן אינסערעכאנפער ןױנט. ײןרים ןס דןס טעאסער איז ן שסרעבונג ױ עפעם נײעם, איז ן גרויסע שעפער״שע ענערגיפ״. דער רעדןקסןד פון דעם װןכננלןס ,״עפןקא״, ייזעף װןםןװסקי, װידמעס ן נןזינדערן ןרטיקל דער אײפפיריננ אין שרײבט: *מיר שסעלן סעהס דפם נבחין םין דפר נײפר קןנבפפגיע. מיר זענען עדות פון ן קןםי־ סןלעי דערנרײכונג. עם פרײס איני דער גפמןכטער רורכברוך, די צעשםע־ רנדיקע און שפפעדישע רעװןלוביע אין דפד געשיכסע פון סעןספי־... ן ספאדרןלער נבתון אייף דער גןננער ליניע. ןט דןס איז — אין אײדלפסן ז־נפן שון װארס — א פפנסאעיפ״. אינסערן קעפל ,ענויעך עפעס נײסן״ דלרצ-יס װןנדן דוד ווארדי איז חוה יאעליט סאסןחעו .זונימו׳-ןינססלעו אויף גאסטשפילי אײ אייראפע ״ ײדיש ארן העברעיש װעגן אײנלאדונגען זיך װענדן: ^סמ^ז7? 5 1 ז 3? ,5 1 ז 3 12 ס 8 ,78 11)ז 3 /\ .0 זוזסק 80X61 .]/$