Literarishe bleter · 1933-07-14 · 28 (14.7.1933) · p. Seite 454

ייטגראוײשע בלעטער נום. 28 (479> זײט 454 איז די וואדשעווער ײדישע טעאטעדז ״מױעלע אפות״ מיס אידא ןןןמינס^ םאראן װערק און פיעסעס, פון דעס פק קלאסישע, װאס גלײכער איז, אז מען לייענט זיי נישט און מען זעט זײ נישט נאך אמאל. בעםער איז, אז עם בלײבט אין זכרון דער אײנדרוק פון אסאל, פון ״יענע גוטע בײטן׳, װען מען האט דאס װערק אדער די פיעםע געלײענט אדער געזען מיט יענעם םפעביעלן רעליגיעזן ביטער און פיעטעט, װאם איז שװער איצט איבערצולעבן נאך אמאל. ״מירעלע אפרת״ האס געהאט אין איר צײט איר רײץ און אינטערעס. עם איז פארבונדן געװען מיט דער איבע־גאנגס■ צײט, װען מען האט אין דעם נאראפערעטעװעטן ײדישן טע• אטער גענוסען רעדן װי מענכשן און אנגעהויבן צו שאפן טיפן, געעסאלטן. איך האב אמאל געזען אין דער ראלע פון מירעלע אפרת — די סכרעלסקאיא, װעלנע האט געשפילט גאר פײן אס די שטאלצע מאמע־ראלע, דערנאך די באװוסטע רוםישע ארטיםכין פאסכאלאװא יאין דעם באװוסטן קיעװער ,סאלאװצאװ׳טעאםער), און ערשט שפעטער די אומפארגעסלעכע אכתר רהל קאמינסקא,- און צוריק מיט עסלעכע יאר — לידיא פאטאצקא. — אויך די איבעריקע געשטאלטן פון מירעלע אפרת זענען פון אמאל גוס אײנגעקריצט אין זכרון. אייב קומען איצט מיט ״מירעלע אסרת״- דארף מען עפעס מחדש זײן — אין דער שפיל פון אײנצלנע אקטיארן, אדער אין דער אלגעמײנער אויפפירונג. אידא קא• מינסקא פירט אדורך די ראלע מיט סאקט, מיט פארשטענדיקונג, לויט א פײנעם פלאן, אבער דער עיקר פעלט: די מאיעסטעטי• שע, די שטאלצע מירעלע אפרת, װאס אלע שדעקן זיך פאר איר .דוך״ און האבן די טיפע אכטונג צו איר. אז מירעלע גייט אריין אין צימער, װערט דער צימער פול מיט איר. אלע זעען אויס קענן איר קלײן און נישסיק, װערן בטל ומבוטל. און דאס האט זיך נישט געפילט איצט אין דער פיעסע. די אמתע מאיעסטעטישע מירעלע איז נישט געװען. — אין ,מירעלע אפרת״ ואבן געשפילט, װער בעםער און װער ערגער, קלארא םעגאלאװיטש (שײנדעלע/ נ. נאטאן (מאכליע), ש. נאטאן ונחומצע), א. דאמב (שלמון), זג שטאק• פעדער (חנה דבורה), י. קרעלמאן;יאסעלע), קאסװינער ידאניע) א. א. װעלן בעסערס. אײניקע םצענעס האבן אױםגעזען פון דעקארא• טיװן און אויםשטאטונגם*זײט ארעם ביז גאר, םמש קאמיש. אבער דאך איז עס א פארשטעלונג, װאס לאזט זיך זען• אויב מ׳גייט צו מיט נישט קײן גרויסע םאדערונגען. — דער עולם אפלאדירט אפט בעת דער פארשטעלונג גופא. א סימן. אז עס פארכאפט. — ע. ס. ועו ״אװםייל״ אין ״סןאלא״-סעגםעו ,ועו א ו ד ט ״ ל׳, — גיעםע אין 3 אקםן, 9 פילדער פין םאפיא לעיו. — נאטטשפ־לן פון ד. שושנה׳ םארים לאםפע אין אליהו שם״ן. - רעזשי — ם. לאםפע. ־־ עט נעםען אויך אנטײל: ל״ב שריפטזעצער• העלענא נאמליב• ניםן צר־יג• רהל האלבעי׳ משה גארבאזש• י. אינ- װענטאזש, חוה זײדע, אנעמא רײזער• לײב װינער• י. װ־ינגאלד י. גינצבירנ. — א פיעסע, װאס שטאמט פון דער צײט פונם בירגער־קריג אק רוסלאנד. איצס - שוין א שטיק אנאכראניזם. מארטינאװ, א באלשעװיסטישער קאמאנדיר, קלויבט זיך ארײן אין א הויז פון א געװעזענעם מױחס, דארט באקענט ער זיך מיט דער טאכטער. טאניא. זיי פארליבן זיך. די עלסערן, די ,װײםע״, װילן אויס• נוצן אט די ליבע פאר דעם ״פאסערלאנד״. זיי שסײען אין פארבינדונגען מיט גענ. דעניקין, װו זײער זין דינט. מארטינאװס חברים םאכן אין שמוב אן אונטערזוכונג, מען געפינט קאמפרא• מיטירנדיקע מאטעריאלן, מען ארעסמירט די עלטערן צוזאמען מיט דער סאכסער. כאניע װערט באפרײס, און די עלטערן ויערן דערשאסן. טאניא באשליכט צו נעמען נקמה. זי פארט צום ברודער אין שטאב, דארס ארבעטן אלם שפיאנען מארטינאװם א פרײנדין. טאניא דערקענט זי, און יענע מוז אנטלױפן. די ״װײסע״ שיקן מאניאן מיט איר ברודער, אויכצוישפירן דעם צוי-סאנד בײ די ,רויטע״. מעןכאפטזי. טאניא און איר ברודער װערן פאראורטײלמ צום טויט. טאניא װיל יעבן, זי בעט זיך בײ איר געליבטן, מארטינאװ, ער זאל פאר איר בעטן באגנע• דיקונג. מארטינאװ אבער פירט אויס אלײן דעם אורכײל, ער שיכט זײן געליבטע. די ארבעטעריזאך שכייט ביי איפ העכער װי זײנע אײגענע סענטימענמן... די פיעסע פארמאגט א רײ שפאנענדיקע מאמענסן, איז א פײן ביסל מעלאדראמאטיש, און איבערהויבט װערט אט זי מעלאדראמאטישקײט *ונטערגעשכראכן מיכ דער הילף פון די... םטאסיסמן אינם ײדישן מעאטער. די רויטארמײער און די ,װײסע״ האבן אויסגעזען װי אמתע כוריב׳שפילער. מארטינאװן שפילט לאמפע אביסל ײדישלעך, מהיכי-תיתידיק, ערטערװייז צעקראכן. נאר אין אײניקע מאמענטן שאפט ער עפעם פון דער ראלע. טאניא איז א קאמפליצירטע ראלע, מ־ט א םך איבערגאנגען, איבערלעבענישן, נױאנסן. שושנה באפיט זיך צו דערגרײכן די אלע איבערלעבענישן מיט צופיל־עקכפרעסיע, און דאס שסערט אפט. דװקא אין די שטילע. פארטיפטע מא• מענטן װייזט זיך מער ארייס די טראגעדיע. אין לעצטן בילד איז זי צו-שרײעװדיק, און דאס ברענגט א פארקערטע װירקינג אויפן צושויער. אין די באצױנגען פון זײ ביידן דארף נאך קומען םיטן לויף פון די פארשטעלונגען א פארטיפונג. דאס פסולח דארף אפפאלן• און עס דארף בלײבן מער קערן. רחל האלצער אין אירע פארשידענע געשטאלטונגען איז געװען פיין, רײצנד, װי אלעמאל, װען זי סרעט אויף אויף דער בינע. א. שטיין (גענעראל םוכאװ) האט פון דער קלײנער ראלע געשאפן א אימפאנירנדיקע געשטאלט. לײב שריפטזעצער שפילט זײנע בײדע ראלן מימן פולן הארצן. א פײנע רוסישע מאמע האט געגעבן ה. גאטליב ־־ אבער צײואס ברעכן די צונג און רעדן רוסיש• לעך, װען אלע רעדן א פשוטן ײדיש. פון די איבעריקע האבן נאר מיטגעשפילס. עס איז א צרה םיט די דיאלעקק, װיפל אקטיארן — אזוי פיל דיאלעקטן. — און מכח דער אויסשטאטונג? עס לאזט זיך פיל־פיל צו