Literarishe bleter · 1933-07-07 · 27 (7.7.1933) · p. Seite 436

ליטערארישע בלעטער נומ. 27 (478) זײס 436 אין ױינקט מיט גאלרנעם בדענד צו ארבעט פונם טאנ - און װארנט פאר דער צייט, װאס ווערט אץ בלענד פארברענט און אינם אװנט-טוי צעשוװמען, װי א רויך... און װו א װינקל נאר פאראנען ס׳איז אין הויף - שטראמט פרישע מי םאטװייס, שטראמט פרײד, און זארג און לוסט... און פון דצר שײן פון טאג געטריבן װערט זײן גוף, װי א מאשין - אהער - צוריק - אהין - אהער - צוריק - אהין... 1931 ניין, ס׳װייס נישט ערד און פעדד און ם׳וױיס נישט װאלד און פעלד און גיט זיך אפ צו דעם, װאס שוױיס און בלוט זײ גימ. און ליב מיט לייב און זעל האט אויך דער קנעכט דאס אלץ, װאס זויגט זײן מי און קראפט, װי ם׳קינד פון מאמעס ברוםם... און ױי ם׳בינדט די אם זיך צו צום פרעמדן קינד, אזוי בינדט זיך דער קנעכט צו פרעםדע האב און גאב, װאס װערט מיט בלוט זײנעם געכאװעט און געה־ט... * דערװייל שנײדט זיך די זץ אלצפער און בלויער הויך ד ע ד ו ו י י ס (ביבליאגראםישס נאםדצן) עא- רי אלע ־יד־סע ע־״נע—בחװז אץ ריםעניע, ראש װעץ דער־ שש־קש א־ן א־נ־אעק־יש אץ יז־ אזױ ש־פ־ש־פרא־וינציערער?פנע־ לאזנק־ש׳ א. א. װ. ןזע דעט א־לוטטרירשן חורש־זש־־נאל פא־ לי־ שע־אשי־, שעאשע־ א־; קינםש — ״א־־שנאננ׳ נים. 1, םאי 1933, ם. ־ינעש רופעניע). אש אױי ש-־ען זיך דורך איצשע- א־נזערע .אי־כאניז—שע׳ פ־א־ינץ־דיכשע- סין לאם-אנדזהעלעס און םינעש׳ שץ קארנע און םאנש־עאל אין נאך װ־שער אין װ״שע־, װ־ל יעדע-ער באזונדער אץ א־ע א־נא־נעם װילן ו־ אויםקעםשן א קאשף קענן דעם .קל״נ• ששעשלריקן צינױם׳ (אין קאנאדע). קענן דער ״ש־םיש פ-אװינציעלער אשנעלאזנק־ם׳ (אץ -וםעניע) אץ קענן דעד שװע-ער לאשש שץ דיכשערישע- א־נזאםק־ט׳ (אץ קאלישא־ניע). א־פר אויך אשילו דער שא־םפרלינע־שער דיםטע- א. נ. סשענצעל, װאש האש זיך אין דער ױננ־ד־ששער דיםשוננ קונה־שם נעװען םיט די איםע-זעצונגען שון ז־ן .ש־שער־דארף׳ און םון ז־נע ששאש־שאנעשען, לוישש איצש א-ום איבער די װיארששן״לאננע אש• םאלם-גאםן םון בערלץ, װי אן אונשע-געשאשענעד הירס, װעלכער װיל א־אשװא-שן םץ זיך װאש-גיבער ז״נע ד־ששםערישע הערנע-, פדי נישש נעששע-ש צז װערן אין ז״ן װ״שעדדיקן ־דישן נעלויף. ״ששאש האט אראפנעװא־שן דעם װאלד שון זיך, װי א לוישנדיקער הירש ז־נע צעצװ־גטע הערנער. א געהעצטע סון באנפן און אםניפוםן, װי שץ א םחנה דרעסירטע הינט — לוישש זי אן אונשערנעשאשענע, מבולבלריק׳. (זע ז־ם 8 שון ז״ן לידער-העסש ,32', בערלץ 1933). אץ פינקש אזוי ״םבולפלדיק אין אונשע-נעשאםן׳, װי דער סטענדיק - אנשאנגערישער (אץ ״דיש) א. נ. שטענצעל — לוישן ארום איצםער נאנצע כאליאסשרעם דיכשער ״רישע ״איבער אלס נרפנעצן שון דער ערד׳ און ז״ זובן ויך א ששיקל תיקץ אץ תק־םה אין אינזער װעלט-ליטפראטור. קװי1• ״דורך דער פאטענץ שזן אונזער ליד װיק סיר זיך אד״נר״םן אץ דפם היכל שון אונוער ליםעראשור״, טענהט דער אויבנרערםאנ• טער ה׳ יאםב אץ דעם קאלישארנישן ״ליד׳... אבפר װישל איך האב זיך נישט באםיט צו זוכן ב״ די 9 אלישארנישע דיכשערינם אץ דיכשער ״ױגנטלעכן ברען׳ און ״םא־ טענץ׳ - האב איך עס, ל״דעד, נישט נעשונען. א חוץ אץ די 3 ששישע־ישע קינדער־לידער שון טשה נלאזער, װאם בעטן זיך םםש אילוםש־ירט צו װערן םון א םארק שאנאל. אט האש איר א־נם שון ז״; ארעלע, װארעלע, איקם־םיקם־־דריקם װאר־װאו—װער בינדט דאם צוזאםען י װיל ג״ן אין װאלד אץ םאכט זיך א ביקם. כאפן א בעד. לאזט עד אװעק זיך סלפפט ער צונויף העט-העט־העט דנייא? םשארנ, / בברליין ק ו ל ו וז פ ו ך ״קולות שץ דער װ־ש׳ — ה־םש די לעצשנם דע־סינענע לירישע פאעםע שין יעקב נאשליב אין קאװנע. אש דע- תםיר־סא־חוסשע' אץ סא־ל־װיקםע־ דיכטער האש — נעבן דעב ווידע-גע אין נאך סשא־קע- דע-העדש ץ א־טקים, -- *ז י׳ ״נעס— שץ שאל *נז־עיש, שש; יא-ד• צזאנצ־ק אץ בלושיק;, אץ ג־־ו״ש און פינסשע־־ שלאלשע־ דע־ םיז דאע ־עפאגש, ח־י דע- ע־־ר״'. .עצן ש־ן איעעי־ ארע גי־ע: ניםט י שץ עז*גש ־ כש־קע- נ מקים <־* דע- געש-״י פיץ אי אש : פין נעצן עלש־ב־ע וץ אלע ־ צשע־ ש ימען) קיםט־אײף א• א־םק װעלז יע># פין עש (י—םענ אק ס״י ׳אנדישעלעש (קאלישא־ניע) לאש־ פי:ש דען די פליג -ג. װ־ל דמנעסכ*־ , סין קאװנע א־ן יא אי׳ — * 1 ״־׳4 ׳ \ אלע בע־ :שע־ אי, שאכ־ א־צ :דע־ט״ צ־אנצ־קםטן יא־הו ט־קן ״בײ•; אי: דע- װעלש, אץ ש■ פין גא- נ־ע ״ד־סע יש־ב־ם ארשע אץ -קײי־־ז ע די זעלב א־ינע א?ן זיך צי אינז א צשע־ בשעש ■ראנן דע-: סץ רע־ װ־ט׳: ן ידאם־אנ-זשעלעש ־אםי פ■ לםסל, שענהש ה. אזײ, ־ת אץ ערי עעעלײקע ע זענען י ם*ד אר1 ״א־נזע- דו-, סץ װעלכן מ־טװי־קע-, נעשינש זיך אין דע- כחינה שין דור השלנה, -ען א־ן ב־ורעי■ האש דעם צװ־םן ניסש שא־שםאנעז. ם — װאלשן נאך װי עם נישש איז יא שא־סשאנען א־נער דעם צװ־טן ־ װילן םיר אבע־, קענטיק, באל־שטזיניק א־נער רעם צװ־םן ז—קא נישש םאר־ שש־ן, אױ טאקע רי לאנפ אינזע-ע נ־שש ק־ן ה״םלעכע, אשט אשילו ז״ע־ אץ ז־ע־ א לעכער־יעכע׳... (זע שע־םליאריקע ש—םש םאר ליד איז איבע- ליר, רעראנירש שין יחזקאל א. ם. ב־אנסש־ן אץ ס. ש-אטפאל, דאם אנרזסע־*עם, קאליש. נים, 1 יאניא־ 1933, 16 ז-טן אץ ק-א-טא). אין רע- ריכשע־ נ. •. נאשליב םץ קאנארע דערצ־לט אונז אץ רעם חודשריקןו?) ק־א־שא־ניק ״םאנשרעאל״ (נים. 1 - דעצ. 1932, נום. 2 ־ םע־ץ 11933, אי ״יע- אלנעם־נע- קרייים האש א״ך אץ קאנאדע א־וישנעלענש ז״ן ס-ע-ע אץ סש־ניקע האנש. די םעש־אשאל־ע אינזע־ע האט ז־ך עפעש גענושען עלשע־;, אפבליען• די נל־כגילםיק־ם טצ- רי, װעלבע האלטן זיך םא־ בא־ושן טיטצו־ העלשן אץ אונטע-סשיצ; דעש װיקש שינם ״ריסן שעשע־יס; װא-ט- װערם װאש א טאנ אלץ נרעשע- אץ גרעםע-. צויאטען ם־ש דע־ טעטפער, קאלםע־ נל־כגילשיק־ט װאק־ש די שא־םרעםדק-ט, די םביבהלאזיק״ט אין דע־ קל־נשטעשלדיקער צ־נױם. רעם ״ד־שן װא־ם־ק־נםטלע- װע-ט װאם א טאנ אלץ קעלטער אץ פ־ששע־ אץ דער הינע- צשונדיקע־ אטםאםשערע׳.. און י. ד. אױי־אעל שץ —םעניע ענששע-ש, רי א װידער־קיל! ״שיל םיט אסש־ט־ים, םיט אץ קאטשבאר״שק־ט, באװוםש םיט די אלע םניעות און שװע-יק״טן, װאם רוקן זיך ארוים ב״ יעדער ערנםשער נרעםערער ארעי קלענערער התחלה — טדעםן פיר צו (צי) שאשן א ר״נע, אביעקשיװע, ליטעראריש־קינםםלערישע טריבונע