Literarishe bleter · 1933-07-07 · 27 (7.7.1933) · p. Seite 435

זײט 435 ליטערארישע בלעטער נומ. 27 (478) םיבא7 ג$ם'ש 1 גר$דגט די ש ט ו ם ע צ ו נ ג (פון דעד $3עםע ״ם^םװײ״) װי רױק ס׳איז דער םטאװ אצינד אינמיטן םעלד: זײנע איז די םרײד םון אלץ דא אין באגין:.. ס׳שלאפט דער פריץ שפעט - און זפט, און הערט און פילט נישט, װאס עס זעט און הערט און םילט דא איצט זיין קנעכט (דיען פריצים זענען צו דעם בלינד!..) -; און סגיכט מחשבה אן זיין ברוסט מיט שוימענדיקער לוסט, און שםייםט און מוםקולט זיינע הענט, װי די אטאסעס•) אין געשפאן, - די הענט, װאס הענגען פונם לייב, װי דרעש-העלצער, אראפ - די פראצע און די מי סון טאג צו דרעשן, װי א סנאפ... * און ס׳שטײט מאטוױי אזיי אינמיטן הויף צעשטעלט, און טיילט מיט פולן הארץ, מיט אויסגעױעגטער זארג - די עופחז און די שאף, די פערד, חזרים, הינט - םאר יעדעמען זיין מאס, זיין חלק און זיין װערט... און ם׳רוקט די זון זיך אויך ארויסעט פונם סאד, װו ם׳שלאגן ביימער הויך - פאנטאנען - גאלד און גרין -, און ס׳שטעלט די זון זיך הויך 'איבערן דאך יאװעק, גלײך זי װאלט אויםן הויף אויך נידערן נעװאלט און סון דער האנט מאטװייס באקומען אויך איר גאב... און ס׳דוכט מאטװייען זיך: די שייערס אינם הויף, די שטאלן, קעלערס, קלייטן, דעם פריצם הויז - געצירט, ביים ראנד םון םאד געבויט; זיין כאטע - קרום-צעלאמט מיט שטרוי-געדעקט - צעםוילט און מיטן קוימענדל - א באק צאן אויסגעהוילט; דער האלץ-צלם בײם ױעג מיט זילבער-פארב געצירט און מיטן דעכל - ראז - פארדעקט און אפגעהיט, װו ם׳הענגט דער גאט אליין פארמאכט אונטערן גלאז; דער םטאװ אינמיטן פעלד - א זילבער־טאץ און נראז, װו ס׳לאקטשעט, װי א לייב, די זון מיט שטראלן-צונג; דאס שטיבעלע ביים ברענ פון ברעטלעך אויסגעבויט, װו ס׳באדט דער פריץ זיך מיט גאנצן הײזגעונט... די װעלדער פון דער װייט, ז די םעלדער - רונדארוס, די בערגלעך - דא• און• דארט און גראז-פעלערינעס - נרין; דער װעג, װאם שניידט זיך קרום צװישן לאנקעס װייט- אלץ נענטערט זיך צו אים אין הויף דא, אינדערמיט, און רינגלט אים ארום יאים, דעם קנעכט, דעם כאם> - וױ ם׳רינגלען כװאליעס אום די אינדזל אינם ים - און סאנט, און זוכט אזן בעט דעם חלק שפייז פון איס, װי סמאנט די שטומע צונ., װי ס׳מאנען: קו און הוןג.. * און ס׳קוקט מאטװײ אזוי - אינמיטן הויף צעשטעלט - מיט ליבשאםט אויף דעם אלץ, װאס רינגלט אים ארום... און וײדער קװאלט םון הארץ ביי אים אזא געםיל: - זיינע איז די ערד! זיינע - רינד און פערד; - צי וױיסן ערד און סערד - װער האר איז און װער - קנעכט?!. *) ןסןסעס — אײזערנע שסריק, װןס שסאנען די רןלןגיעס ןיי ד*ר סןדערשסער וקס. ם׳וױיס די שטומע עונג — װער גוטם גינט מיםן הארץ און טײלט די דארע שפײז פון ערדם םארמעג און גאב... ס׳װייס נישט שטומע צונג - װער האר איז און װער - קנעכט, און מרוקעט ליבשאפט אוים צו דעם, װאם זעטיקם, גלעט-- צו דעם, װאס לעשם מיט טרונק דעם זאלציק-הײםן דורשט, און בעט דאס שטרוי װײך אויס אונטער די טריט אין שטאל, און ברענגט אײף נאכט די שפײז אין ברעמיע בײ דעם הארץ; צו דעם, װאס םרײבט צום גראז אין גאלדיקן באגין און ברעננט צוריק - מיט זעמ - אין ראז-בלויען פארנאכט..: ס׳שפירט די שטומע צונג דעם שארך פון הוילע טריט און מרוקעט, הירזשעט, כראקעם, * קארקעט, רעװעמ, בחמט - מיט שםומער דאנקבארקייט צו דעם. װאס גייט און - קומט... און װאם קאן ליבער זײן, װי סריינטלעכקייט םון הונט, װאס לאשטשעט זיך אויף קייט מ־ט חניפה-לאק סון צונג, און לייגט די לאפעס - װייך - אויף דארער ברוכט פון קנעכט, און קוקט אין אויגן אים, מיט אויגן — הייםע נעכט, און דרייט דעם װיידל פריי, הכנעהדיק אין לוכס?׳.. דער פארסקענדיקער גלי אין נאזלאך ביי דעם פערד, ס׳ברויויפנען פון טויב און ס׳נאכלויפן פון קאלב, פון עופות, הינפר, גענדז - װען ס׳םריפט די האנט מאםװייס כיט קערנער אויף דער ערד, גלייך גאלדפנפ טראפנס שװייס, פארגליװערטפ - פון לײב?!. און מעכטיק איז די םרייד, ריזיק גרוים - די לוסט פון זפטיקן דאס בלוט אין לעבעדיקן לייב:.. א לוסט, א פרייד אזא - נישט יפדעמפן באשפרט, א ליבע אט-אזא פון אקם, פון קו, פון פפרד - א ליבע צו דעם מפנטש און פונם מעגטש - צו זיי, פארװארצלט אין דער ברוסט, װי חארצלען פונם בוים... און ס׳שטייט םאטװיי אזוי אינמיטן הויף צעשטעלט - פארשלאפן און דערשטוינט; ס לינקפ, פולע אויג - מיט נעפל סון דער רו סארםייכט, און ס׳צװייטפ - בפלמעדיק פארשםיקט, גלייך ס׳װאלט א שפילקפ-קאפ דערין געשטעקט... נאך צוגפקלעפט מיט זיסערי װארעמקייט פון שלאף איז ם׳לײװנטענע הײזן-העמד צו6 דארן, קמארןילײ*; די בלאנדע פלאקס-האר - צעשויבערט אויםן קאפ — א שטרוי-נעסט אויפןידאך... נאר ם׳קװאלט די װאכזאמקייט אין אײג בײ אים, װי םון דער קסערניצע, אין פעלד, אונטערן בוים, א>ן ס׳הארכט מאטוױי - סארגאפט - ס׳טאטשפנען םון שװאלבן אינם רוים... און ם׳שטײט םאטװיי אזײ אינמיטן הויף צעשםעיט; דורך אויםגעװאכטן אויג שטראמט םרייד, און לוסט און שיין אין הארץ בײ אים ארײן... און וױ א זומער-םויגל אויפן בלאט - סלאטערם א מחשבה אויף זיין סארך: - דעם פריצם אלץ, װאס ס׳זעט ארום דאם אויג, דעם פריצס אלץ - און גאונישט זיינע, װןןם ער זעמ װוייל ער איז נאר א קנעכט!> -; נאר רױק איז ס׳געמיט אין אים,